در این جامعه سترون، گاهی می‌شود به بعضی چیزهای دل خوش کرد و امیدوار بود. یونس بخشی که سالهاست کارش ترجمه و تحقیق است، از سالهای پسین علاقمندی زیادی به علم نجوم Astronomy  پیدا کرده است که تا حدی هم در این جهت پیش رفته است. او به همین علاقمندی‌اش ارج گذاشته و پافراتر گذاشت، سایت آسمان کابل را ایجاد کرد. او برای آموزش استفاده از تکنولوژی رصدگری و تحقیق کیهانی به ایران سفر کرد تا علم نجوم را به صورت حرفه‌ای دنبال کند. روز جهانی نجوم بهانه‌ای شد تا با او در این مورد که چه شد به مطالعه علم نجوم پرداخت و این علم در جامعه‌ ما چقدر قابل اهمیت است سر صحبت گشودم.

نجوم و اطلاعات کیهانی تا حدی در این جامعه ای که تازه از خط جنگ عقب نشینی کرده و هنوز هم از گردابی نگذشته که گرادبی دیگری آن را می بلعد و از سوی دیگر در تنگنا قرار دادن آزادی بیان و اندیشه روز به روز افزون می شود. با این همه اختناق و دردی که امروز روی دوش این جامعه و مردم تحمیل شده است، نجوم و یا اخترشناسی یا Astronomy به چه درد کشور مثل افغانستان و مردم اش می خورد؟
اولأ نجوم یکی از عرصه های علم است. شما نمی توانید بگویید که طب امروزه نسبت به ادبیات یا نجوم در این جامعه بیشتر بدرد می خورد. زیرا همه شاخه های علم به هم وابسته اند و در رشد همدیگر نقش دارند.

از سوی دیگر افغانستان یک کشور مذهبی  است، جوانان ما در کنار مسایل روز علمی به اعتقادات و سنت های دینی پابند هستند. دین مبین اسلام بار ها بر اهمیت تعلیم و آموزش تأکید نموده و بر اساس یک حدیث از پیامبر، یکتسب العلم حتی بی ثین (چین) علم بیاموز حتی در چین. ( تأکید ویژه از سوی پیامبر اسلام هم بر آموزش علم شده است).
در مورد عظمت و زیبایی های هستی در قرأن کریم آیات متعددی وجود دارد. نجوم در واقع شرح ساختار و عظمت کائنات از دیدگاه علم است و می تواند در روشن ساختن اذهان افغانها نقش مهمی را ایفا کند. پس به صورت دیگر نجوم شرح علمی خلقت و آفرینش است.

ما میدانیم که یک هسته میوه تا زمانیکه به درخت تبدیل شود باید زمان و روند طولانی را طی کند و تنها با توضیحات علمی می توانید به آن پی ببرید. کائنات هم یک روزه خلق نشده، بلکه بر اساس تحقیقات علمی، حدود 14 یا 15 میلیارد سال قبل از یک اتم واحد به وجود آمده. یعنی من، شما، زمین، آسمان، خورشید و تمام کهکشان های دیگر از یک نقطه بسیار متراکم و بی نهایت کوچک بوجود آمده ایم.

من شخصأ اطلاعات نجومی ام را مدیون شما می دانم. اطلاعات شما دریچه جدیدی را به سوی اسرار کائنات برای من گشود که حتی اندکی هم از آن آگاه نبودم. با در نظرداشت سطح سواد و آگاهی مردم، شما این علم را تا چه حد مفید در جامعه می بینید و فکر می کنید چه تعداد و از چه گروه از جامعه علاقمند اند به شما گوش بدهند؟
اولأ یک توضیح در مورد نجوم یا اخترشناسی بگویم که با اختربینی یا طالع بینی که مردم فکر می کنند فرق دارد.
اختربینی یا طالع بینی که در مورد تأثیر اجرام سماوی بر زندگی انسان سخن می گوید،اساس علمی ندارد. متأسفانه تا هنوز در جامعه ما و حتی در جوامع غربی هم مردم برای انجام امور روزمره شان به پیش بینی های نجومی یا طالع بینی مراجعه می کنند. این ها در واقع پس مانده های به ظاهر علمی اختربینی قرون گذشته اند. در گذشته ها یک پادشاه یا حاکم وقتیکه به جنگ می رفت یا ازدواج می کرد از منجمین می خواست تا زمان مناسب را برای آن پیشگویی کنند. که در اکثر موارد پیش بینی ها غلط می بود و باعث مرگ منجمین می شد. اما اخترشانسی یا نجوم بر اساس بررسی، رصد، اندازه گیری و محاسبات علمی است.

نجوم یا اخترشناسی هم به نوبه خود به دو شاخه تقسیم می شود. یکی نجومی علمی و دیگری نجوم آماتوری. نجوم علمی در مورد شاخه های مختلف علم نجوم، فیزیک نجومی Astrophysics، زیست شناسی کیهانی یا Astrobiology، کیمیای فضایی یا Astor chemistry می باشد که فقط توسط یک تعداد افراد خاص در مراکز علمی مختلف تحقیق و بررسی می شود.

اما اکثر افراد علاقمند به نجوم مانند خودم را منجمین آماتور می گویند که از میان گروه ها و طبقات مختلف جامعه برخاسته اند. در این بخش شما به آموزش معادلات فیزیکی، محاسبات کیمیاوی و دیگر توضیحات به شدت علمی نیاز ندارید. نجوم تا هنوز یکی از عرصه های علمی است که افراد مختلف و آماتور می توانند در آن سهم بگیرند و در حقیقت مشاهدات و کشفیات همین افراد، شالوده کار های تحقیقاتی مراکز علمی را فراهم می کند. مثلأ یک کشیش آلمانی بنام فیلیپس بخاطر مطالعات اش درباره مشتری شهرت یافت. در سال 1933 یک بازیگر کمیدین بنام وهی لی لکه های سفید سیاره زحل را کشف کرد و بلاخره گروت رابر انجینیری بود که در دوران جنگ دوم جهانی با استفاده از تلسکوپ رادیویی ساخت خودش نخستین نقشه رادیویی کهکشان را فراهم کرد. 

یعنی نجوم آماتوری در واقع شرح و حکایت کائنات به زبان ساده است. برای منجمین آماتور سن و سال هم معیار نیست. نجوم آماتوری در واقع از دوره ابتدائیه مکتب آغاز می شود و کودکان هم از همان سالهای اول مکتب فرا می گیرند که منظومه شمسی چیست، آفتاب چطور حرکت می کند و غیره. پسر خودم صنف اول مکتب است و به نجوم بسیار علاقمند است و من هم از همین آغاز به آموزش نجوم برای او سعی می کنم.

چی شد که در این زمینه وبلاگ ایجاد کردید و بعد هم آن را به سایت آسمان کابل تبدیل کردید. هدف شما از ایجاد چنین سایت چی است؟
از مدت سه سال بدینسو به مطالعه نجوم در سایت های مختلف انگلیسی، روسی و فارسی پرداختم و می دیدم که چقدر در دیگر جوامع مردم به نجوم علاقمند اند. دانستنیهای نجوم برایم آنقدر جالب بود که با دوستانم اکثرأ در این مورد صحبت می کردم و گاهی هم چنان ذوق زده می شدم که جمع بندی اطلاعات از دستم میرفت. من در این مورد در مقدمه یا اولین مطلبی که در وبلاگ آسمان کابل نوشته ام، توضیح دادم.

تا اینکه دوستانم و بخصوص خود شما به من مشوره دادند تا مرکزی را ایجاد کنم که همه از این اطلاعات مستفید شوند و هدف من هم جز رساندن اطلاعات به خواننده افغان چیزی دیگری نبود. می خواهم که افغانها در شناخت کائنات ازدیگر ملت ها عقب نمانند. می خواهم تا مردم ما بدانند که این پدیده گرمایش زمین و گاز گلخانه یی چیست و سهم ما در تخریب لایه آزون چقدر است و چطور خورشید بر زندگی روزمره ما تأثیر دارد و آیا جز زمین در جایی دیگری از کهکشان راه شیری موجودات هوشمند زندگی می کنند یا خیر و ده ها مسئله مربوط به امور روزمره انسان و بالعکس اثرات فضایی بر روی زمین.

در ضمن ملل متحد هم بخاطر ترویج نجوم و گسترش فعالیت های فضایی بخشی را بنام شورای مشورتی نسل فضا یا Space Generation Advisory Council  با هدف تحقق پروگرام های فضایی ملل متحد ایجاد نموده است. این شورا قوانین استفاده از فضا را ترتیب می دهد و اثرات مخرب زباله های فضایی را بررسی می کند و مهمتر از همه ترویج نجوم در بین نوجوانان و جوانان، زمینه های آموزشی، جستجوی منابع انسانی برای آموزش نجوم را در کشور های مختلف جهان از طریق نماینده یا فرد رابط شان بررسی می کنند. من نیز درخواست نمایندگی آنها را در کشور کرده ام که به نظرم یکتن از هموطنان قبلأ نمایندگی آن را دارند ولی ما با هم آشنا نیستیم و من در حقیقت دومین فرد یا نماینده این سازمان در کشور خواهم بود. من سعی می کنم تا با استفاده از فرصت و زمینه های موجود در این شورا به نسل جوان افغان در ترویج نجوم کمک کنم.    

اخیرأ بعضی از تلویزیون های خصوصی در کابل به پخش فلم های نجومی پرداخته اند، به نظر شما این کار برای مردم جالب است؟
موضوعات نجومی بخصوص فلم های که توسط کشور های پیشگام در این عرصه ساخته شده بی نهایت دلچسپ و جذاب است و من خیلی از این ابتکار تلویزیون ها استقبال می کنم. اما یک مشکل اساسی و عمده که من در نمایش این نوع فلم ها دیدم این است که تلویزیون های خصوصی کشور، به این مسئله هم مانند دیگر برنامه های غیر تولیدی مانند سریال های هندی می نگرند. من چندی قبل فلمی را تحت عنوان " آفتاب چگونه خلق شد" از طریق تلویزیون طلوع دیدم و بسیار ناراحت شدم. اگر اشتباه نکنم فلم توسط کشور جاپان یا کوریای جنوبی با زیبایی و جامعیت خوبی در مورد خورشید ساخته شده بود، اما ترجمه این فلم و بخصوص دوبله یا متن خوانی آن با بی تفاوتی و اشتباهات فراوانی انجام شده بود. من در برابر این فلم نشستم و چندین قسمت آن را یاد داشت کردم. مثلأ مترجم در یک قسمت می گوید که آفتاب 109 برابر زمین است و در جای دیگر می گوید که لکه آفتاب 3 هزار برابر زمین است.

مثلأ می گوید که آفتاب یک شی بی ثبات است که از مدار ها استفاده می کند و یا پلازما در فضا زیاد است و از طریق برق عادی بوجود می آید و یا آفتاب در 5 میلیارد سال بعد مواد خود را مصرف می کند و ونوس، عطارد و  زمین را فرا می گیرد و تا آخر همین طور. می خواهم بگویم که نمایش فلم های نجومی و هر نوع فلم دیگر اولأ به ترجمه دقیق نیاز دارد. تلویزیون های کشور به این مسئله چندان توجه نمی کنند و هر گاه ترجمه فلم اشتباه باشد طبعأ پیام اساسی فلم را به بیننده نمی رساند.

ابتکار تلویزیون های خصوصی در نمایش فلم های نجومی کار بسیار نیک و خوبی است اما باید درست نمایش داده شود. یعنی اولأ ترجمه آن باید درست و دقیق باشد، سپس و طوری شود که مردم به تماشای آن دلگرم شوند.

در مورد روز جهانی نجوم بگویید که چه وقت و با چه هدفی برگزار می شود؟
هر سال اعضای گروه های نجومی، منجمین آماتور و دیگر گروه های علاقمند به این عرصه یک روز دور هم جمع می شوند تا شگفتی ها و زیبایی های نجوم و آسمان را به علاقمندان نشان دهند. اما بصورت رسمی روز جهانی نجوم با هدف " ترویج دستاورد های جدید علمی و ارایه اطلاعات، منابع و همچنان ترغیب به عرصه های مختلف نجوم" تجلیل می شود و همچنان بخاطر این تجلیل می شود تا به مردم نشان داده شود که نجوم عرصه بسیار جالب و حتی نوعی تفریح است.

دوگ برجیر Doug Berger رئیس انجمن نجوم شمال کالیفرنیا این رویداد را در سال 1973 به عنوان یک روش بسیار خوب برای جلب توجه مردم به علم و سرگرمی از طریق برگزاری نمایش و برنامه های رصدی در مرکز شهر تجلیل نمود. از همان زمان به بعد تجلیل و گردهمایی در اندازه های مختلف رواج شده است.
تاریخ دقیق این روز بصورت سنتی در میانه ماه اپریل و ماه می و نزدیک به زمانی که مهتاب در ربع اول خود قرار می گیرد. این حالت مهتاب با دهم ماه می مصادف افتاد که از آن به بعد تاریخ دقیق آن را 10 می هر سال تعیین نموده اند.

اما در کشور ما که تا هنوز هیچ انجمن یا گروه نجومی وجود ندارد. خواستم تا به بهانه روز جهانی نجوم سایت آسمان کابل را که با هدف ارایه اطلاعات نجومی تهیه شده به همه معرفی کنم و در ضمن از علاقمندان نجوم دعوت کنم تا با مشارکت هم یک انجمن نجوم در کشور ایجاد کنیم و از دولت و جامعه جهانی و بخواهم تا افغانها را در این عرصه کمک کنند. مثلأ ما به ایجاد یک رصد خانه، مرکز نجوم و همچنان تهیه و خرید تلسکوپ و مواد تعلیمی نجوم نیاز داریم.  

نام:
ايميل:
سایت/وبلاگ:
اطلاعات شما ذخيره شود ؟آريخير

لطفا کمی صبر کنید ...