یادداشت هایی از کابل

اظهارات اخیر کرزی و وصل کردن نقطه ها

2011-10-31T18:00:00.002-04:00

اگر به یاد بیاورید، سال گذشته یک مقام شماره 2 ملل متحد، پیتر گالبرت برای اولین بار با رسانه ها در مورد سلامت هوش کرزی سخن گفت و بر این نکته اصرار کرد کرزی ثبات فکری و عقلی ندارد؛ عجولانه تصمیم می گیرد، احساساتی می شود و بعضی وقت ها غیرقابل کنترل فریاد می زند. گالبرت تمام این علت ها را به دلیل اعتیاد بودن کرزی به مواد مخدر می داند. البته ناگفته نماند که گالبرت توسط دولت افغانستان از کشور اخراج شد و آن هم دلیلش گزارشی بود که گالبرت از تقلب کرزی در انتخابات ریاست جمهوری پرده برداشته بود.

مصاحبه اخیر کرزی را با کانال تلویزیونی پاکستانی جیو شنیدیم که گفت اگر احتمالا پاکستان با آمریکا و هند درگیر جنگ شود، افغانستان از پاکستان حمایت خواهد کرد.

سخنان کرزی همه را متعجب ساخت چون چند روز پیش از آن افغانستان با هند قرارداد استراتژیک امضاء کرده بود و علاوه بر آن هیلری کلنتون با کرزی دیدار کرده بود.

امروز در کالج با استادم صحبت می کردم، هر دوی مان روی این موضوع به درازا صحبت کردیم و سرانجام به این نتیجه رسیدیدم که کرزی معتاد است و این سخنان را تحت تاثیر مواد مخدر بیان کرده است.

تصحیح

2011-10-13T12:07:00.000-04:00

امروز دریافتم که شواهد بیشتری ارائه شده است که سپاه قدس در پس ترور سفیر عربستان سعودی قرار دارد. یکی از آنها، شماره حسابی است که گفته می شود از طریق آن سپاه قدس مبلغ صد هزار دالر به منصور فرستاده است.

یاد بگیرم که حداقل به چند منبع مراجعه کنم بعد از این.

مسعود خلیلی

2011-10-11T15:32:00.001-04:00

مصاحبه مسعود خلیلی را شنیدم، او فعلا سفیر افغانستان در آسپانیاست. بیگمان او یکی از شایسته ترین شخصیت های کشور ماست. مصاحبه او را با خبرنگار بی بی سی "لیس دوست Lyse Doucet" در برنامه یک بیک بشنوید. او در مصاحبه شرح ماجرای حمله دو تروریست عرب که منجر به شهادت احمدشاه مسعود و زخمی شدن خودش شده بود سخن می گوید.

مسعود خلیلی فرزند استاد خلیل الله خلیلی است. لحن گفتار و صدای شیوای او تحسین برانگیز است. از داشتن این چنین شخصیت ها آدم جان می گیرد.

سیمین بارکزی

2011-10-10T00:31:00.000-04:00

دل آدم می سوزد به این بنده خدا. یکی نیست برش بگوید برو زندگی ات را ادامه بده، گوش سیاستمداران افغان از این حرف ها بدهکار نیست. حق گرفتن حق است اما این راه راهِ پر حاصلی نیست. چون حق او با حق خیلی ها فرق دارد. اگر این خانم جانش را از دست بدهد هیچ کسی ناله ای سرنخواهد داد جز نزدیکان و اطرافیانش. چون او حق می خواهد و آن حق حقِ انفرادی است تا اکنون. سیمین ده نفر همراه و یا هواخواه هم ندارد با خودش که همدردی اش بکند. او با هزاره هندوستانی فرق دارد و با خیلی های دیگر که این روش را در غرب برمیگیزینند هم فرق دارد. هرچند درد او دردِ بزرگی است اما او قربانی ناروای های سیاسی دولتش هست. این خانم هیچ چیزی را حاصل نخواهد کرد جز صدمه به صحت خودش.

بیدل می گوید: اینجا به غیر از کجی نمی آید راست.

حالا تو بیا کار راست را بکن و جانت را از دست بده که چه؟ حیف است.

الا ای آهوی وحشی کجایی

2011-10-08T13:08:00.000-04:00

بِأَیِّ ذَنْبٍ خُلِقَتْ؟

2011-09-28T02:19:00.039-04:00

تصویر تکانده ای در سایت جمهوری سکوت به نشر رسیده است. شرحی را که اسد بودا نوشته است اندوهناک تر است. برای مشاهده تصویر به این لینک بروید. مادران هریک مان شاید چنین وضعیتی را تجربه کرده باشند. من بارها و بارها مادرانی را دیده ام با چنین وضعیت.

به این تصویر سه روز است می نگرم. به یاد مادرم و مادران قریه ام می افتم. قلبم فشرده می شود. چیزی در درونم می جوشد اما زبان یارای گفتنش را ندارد. اما اسد خوب نوشته است: "کدام جنايتکار تو را آفريد؟:ـ و به کدامين گناه آفريده شدي (بِأَیِّ ذَنْبٍ خُلِقَتْ) مادر؟!"

این عکس را توزیع کنید، اگر توانستید چیزی در باره مادران تان در هزاره جات و این تصویر بنویسید.

سه تا ابله

2011-09-27T15:14:00.000-04:00

فکر کردن به این سه نفر ابله آمریکایی که راه شان را گم کرده و سرانجام به دام سربازان مرزی ایران افتادند رقت انگیز است. آنان تاثر آورند. اگر ابله نبودند، مگر کوه کم بود که آنها کوه نوردی شان را در مرز ایران کردند که کوروار به مرز ایران داخل شدند و در این مدت دو سال به یک دردسر بین المللی تبدیل شده بودند.

به انگلیسی به این طور آدم ها dumb می گویند، در فارسی عام برش "خنگ" می گویند. مترادف دیگرش "ابله" است.

اینها اگر ابله نبودند از gps و نقشه استفاده می کردند.

حالا بعد از دو سال که آزاد شدند و آمدند با مطبوعات مصاحبه می کنند و به فکر شان که افشاگری می کنند. همه می دانند که در زندان های ایران چه می گذرد.

کشوری که دوباره رو به رکود خواهد رفت

2011-09-26T17:22:00.003-04:00

دولتمردان روسیه یک بار دیگر ثابت کرند که با توسعه و پیشرفت جهان غرب خیلی ها عقب مانده اند و نمی توانند به این کاروان بپیوندند. این عمل اینکه ولادیمر پوتین دوباره به سیاست برمیگردد یادآور چه چیزی است؟
به یاد بیاورید دوران جنگ سرد را، زمانیکه برشنف به قدرت رسید. او از 1964 تا 1982 حکومت کرد و نمی خواست از قدرت کنار برود. در این دوران روسیه بدترین دوره از رکود سیاسی و اقتصادی را تجربه کرد تا اینکه در دهه نود و با فروپاشی جمهوری شوروی، وضعیت اندکی بهبود یافت. اما اکنون مدیدوف که بعضی ها باور دارند تنها اسم رئیس جمهوری را بر خود حمل می کند اعلام کرده است که ولادیمیر پوتین نخست روسیه به انتخابات ریاست جمهوری نامزد خواهدد شد.

مطمئینا این خبر خوشی برای آمریکا و اروپایی ها نخواهد بود. آنها تجربه ای این را دارند که با کشورهای که سرانجام در شرایط رکود و عدم پیشرفت قرار دارند کار مشکل می شود. روسیه دیگر هیچ خطری برای غرب نیست اما دردسری خواهد بود در عرصه روابط بین الملل. چون من حیث یکی از کشورهای قدرتمند بعد از جنگ جهانی دوم همیشه حضورش در عرصه روابط بین الملل پررنگ بوده است، خصوصا اینکه یکی از اعضای مهم مجمع شورای امنیت است.

اما این تغییرات، تاثیر جدیی را در همسایگی اش در افغانستان نخواهد آورد. کشوری که نتواند به جلو رود، یا با مشکلات درونی خودش دست و پا زده خودش را سر پا نگه می دارد - البته بدون هیچگونه پیشرفتی - و یا منجر به انقلاب و یک رشته تغییرات درونی می شود. نمونه آن را مثلا ما در کشورهای خاورمیانه مانند مصر و تونس عملا دیدیم. اما ببینیم روسیه چه بستری برای تغییرات اساسی بنیان خواهد گذاشت.

اما آرزوی ما این است که پوتین پوتین های آهنینش را پوشیده و روسیه را به جهت پیشرفت و ترقی سوق دهد نه به جهت رکود سیاسی و اقتصادی. افغانستان همیشه از همسایه های بد رنج برده است. اگر روسیه بدرخشد، افغانستان نیز بهره خواهد برد. به امید آنروزی.

فاجعه بزرگِ دست دادن با زن

2011-09-25T12:20:00.006-04:00

انه کان ظلوما جهولا (احزاب/72)

اول در وبلاگ عبدالقادر بلوچ خواندم و بعد از آن به سایت جهان نیوز به این خبری رسیدم:

در اقدامی غیر اخلاقی و تعجب‌برانگیز بازیکنان تیم ملی والیبال بزرگسالان ایران با داور قرقیزستانی مسابقه که یک زن بود دست دادند.

این گزارش که به مانند جوک می ماند ادامه می یابد:

سرپرست تیم ملی والیبال ایران با عذرخواهی از مردم شریف ایران اسلامی و خانواده معظم شهدا خاطرنشان کرد: بازیکنان هم در این جلسه از این اقدام خود ابراز ندامت کردند.

به قول قرآن، آنها ظالمند و جاهلند. خدایا ما را از دست ظالمین و جاهلین نجات بده. فرق جهالت افغان ها و ایرانی ها در این است که ایرانی ها سخت غرق در شیعه گری و یا شیعه گرایی اند که سرچشمه آن هم تعصبات و خرافات مذهبی است. در ایران مردم با سواد مذهبی اند، یعنی آنها خرافه های مذهب را به آخر رسانده اند. به همین خاطر است که سلفی ها همیشه شیعیان را متهم به انحراف به راه کج می کنند و حتی برخی از آنها شیعیان را بی دین می پندارند. ادعای آنان این است که شیعیان چیزهای را می پرستند که به دین ربطی ندارند.

اما در افغانستان، مردم عملا جاهل و بی سواد مانده اند. به چیزهای که جای مذهب را گرفته اند باور دارند - که آنها مخلوطِ از سنت ها و رسم های قبیله ای، محلی و نژادی است. اما افغان ها هنوزم دست دادن با یک زن را گناه نمی پندارند و زمین به آسمان نمی خورد و خانواده های معظم شهدا داغدار نمی شوند.

بدتر، زشت تر و ناانسانی تر از این نیست که دولت برای تو تصمیم بگیرد که تو چه بخوری، چه بکنی، با کی دست بدی و چه بپوشی. چنین دولت دولت نیست، سایه شومی است که باید تخریبش کرد و دریچهء برای تابش نور آگاهی و انسان دوستی باز کرد.

با دُم شیر بازی کردن

2011-09-24T10:00:00.001-04:00

روابط پاکستان و آمریکا به مرحله خطرناکی نزدیک می شود. سخنگوی سنای آمریکا تائید کرده است که اظهارات مایک مولن در مورد اینکه شبکه حقانی تحت حمایت ISI حمله بر سفارت آمریکا را انجام داده است - مورد تائید سنای آمریکا بوده است. جنرال مشرف، روز قبل، عجالتا به سخنان مایک مولن عکس العمل نشان داد و گفت اظهارات جنرال آمریکایی بی اساس است.

جنرال مشرف درست چند ساعت بعد از آن اظهارت در یک مصاحبه با شبکه تلویزیون پاکستانی بنام GEO News گفت روابط پاکستان و آمریکا در مرحله خطرناکی رسیده است. مشرف افزوده است که وقت آن رسیده است ارتش و آی اس آی، برخورد با شبکه حقانی را تصمیم بگیرند.

به این امر جنرالان پاکستانی واقف اند که با دم شیر بازی کردن کار خطرناکی است. با آمریکا نمی شود مسخره گی کرد. همه دنیا این را می دانند که: اگر منافع آمریکا در خطر افتد، آمریکا هرکاری بخواهد می کند تا تهدید را از بین ببرد. نمونه آن را در همین یک دهه اخیر می بینیم. در سال 2003، وقتی آمریکا به عراق حمله کرد، سرهنگ قذافی خودش با دست خودش راکتورهای اتمی و اورانیوم 90% غنی شده را به آمریکا تحویل داد. از همین نمونه ها خرد و کوچک زیاد داریم و البته پاکستان از این مسایل آگاهند.

پیش بینی از اینکه چه اتفاق خواهد افتاد، معلوم نیست. اما دولت مردان افغان باید این را به خاطر داشته باشند که حمایت ISI و ارتش از طالبان قطع شدنی نخواهد بود، انتحاری ها ادامه خواهد داشت و از نیروهای افغان گرفته تا مقامات بلندپایه افغان مورد اهداف انتحاری ها قرار خواهند داشت. ممکن است شبکه حقانی و آی اس آی به یک توافق برسند در جاهایی که اهداف و منافع آمریکا در خطر میفتد هدف قرار ندهند اما این بدین معنی نخواهد بود که حمایت شان را از طالبان و شبکه حقانی کم کنند.

برگرد

2011-09-23T16:58:00.003-04:00

برگرد ای اعجاز و ای خاطره زنده مانده در ذهن و در دل که لحظه های دلواپسی به سر رسیده است. برگرد پیش از آنکه من شاهد لخته شدن جوهر اندیشه خاطرات روزهای آفتابی در ذهنم باشم. برگرد که گردش تو گرد از دل و دماغ این شهر بیرون می کند، برگرد! برگرد، پیش از آنکه این شهر در خُلق تنگی عمیق فرو رود. برگرد!

*****
دریاب که از روح جدا خواهی رفت
در پرده اسرار فنا خواهی رفت

می نوش ندانی از کجا آمده ای
خوش باش ندانی به کجا خواهی رفت
خیام

ای وازده ترهات بس کن

2011-09-22T21:49:00.004-04:00

هر سال در این وقت، روسای کشورهای جهان در مرکز ملل متحد که هر ساله نشست برپا می کند جمع می شوند. این هفته، شصت و هشتمین نشست مجمع ملل متحد است. محمود احمدی نژاد هرساله خیلی ها را به خاطر سخنان تندش ناراحت می کند. مثل سال قبل امسال نیز مسئله هالوکاست را پیش کشید و بعد هم سخنان تلخ آمیز در مورد مدیریت جهانی و یازده هم سپتامبر ارائه کرد. سخنان او باعث شد تا نماینده گان از آمریکا، بریتانیا، فرانسه، آلمان و دیگر کشورها سالون را ترک کنند.

ساده گی، صداقت و جدیت احمدی نژاد شگفتآور است. او هر سال این کار را تکرار می کند. و نمایندگان بقیه کشورها هم عادت کرده اند به ترک سالون. به راستی احمدی نژاد چرا به این مسایل چسپیده است؟ جواب این سئوال زمان می برد اما خلاصه مطلب این است که این مسایل هرچند برای غربی ها (البته به غیر از اسرائیل) مهم نیست اما سر و صداهای را به پا می کند. از زمانی که احمدی نژاد موضوع هالوکاست و 11 سپتامبر را مورد سوال قرار داده است، خیلی ها جرئت کرده اند که با جرئت هالوکاست و 11 سپتامبر را نقد کنند. در کشورهای اسلامی، خصوصا خاورمیانه این حرف ها طرفدار دارد، هرچند که ملل عرب از ایران خوش نیستند ولی وقتی پای دشمن و خصومت های مشترک بین کشورهای اسلامی مطرح هست - احمدی نژاد به یک فرد محبوب تبدیل می شود.

سیاست بین ملت ها چیز بدی است. ممکن است کشورها سایه همدیگر را با تیر بزنند، اما وقتی مسایل و منافع منطقه ای مطرح می شود - آن قول معروف به یاد آدم می آورد که سگ زرد برادر شغال است. در مورد خاورمیانه، موقعیت ایران و احمدی نژاد هم چنین است. نمونه آن را ما اخیرا در تغییرجهت سیاست ترکیه در قبال شناسای کشور فلسطین در ملل متحد دیدیم. مهم این است که چرخه سیاست کشور درست بچرخد و به راهی بچرخد که منافع کشور مبداء در خطر نیفتند. ایران در سیاست های خارجی اش موفق است و اگر احمدی نژاد ده بار هم به این مسایل دامن بزند نه چیزی بر آن افزوده می شود و نه هم کم. احمدی نژاد احمدی نژاد است، مرد ساده، خاکی، بی ریا و علیه آمریکا و سیاست های غرب در برابر کشورش. او را همه میشناسند: مرد رک و راست. اگر کرزی را با احمدی نژاد مقایسه کنیم، ممکن است کرزی از اعتبار و خردش خیلی کم بیارد.

به هرصورت، این سخنرانی احمدی نژاد است در شصت و هشتمین نشست مجمع ملل متحد در نیویورک.

در رویای صلح

2011-09-21T14:15:00.002-04:00

می گویند امروز روز بین المللی صلح است. صلحی که در رویاهای مان هم ندیده ایم و نخواهیم دید. دیروز استاد ربانی ترور شد. در خانه اش. در کنار خانواده اش. خیلی وحشتناک است که شخصی را با احترام تمام به خانه راه دهی و بعد به احترام از جایت بخیزی و در آغوشش بگیری، یک دفعه سرش را به سینه ات بزند و بمبی در سرش را انفجار دهد. تنها به همین لحظه دراماتیک و وحشتناک مکث کنید، مو بر تن آدم راست می شود. عجیب است ترور.

این نمونه، شیوه جدید در استراتیژی ترور است. می ترسم یک روز 100 نفر انتحار کننده وارد شهر کابل شوند و در هرجاه برسند بمب های جاسازی شده در لنگی های شان را انفجار دهند.

دولت باید مقررات جدید اعمال کند تا کسی از این به بعد لنگی بر سر ننهند. بد نیست، این سنت قبایل عرب از کشور ما زدوده شود.

خداوند خانه آی اس آی را خراب کند. بیچاره شدیم از دست همسایه های بد.

p.s: دوستم عبدالقادر بلوچ هم در این باره نوشته است.

دلم برای ربانی سوخت

2011-09-20T17:21:00.004-04:00

از سایت بی بی سی

مرد ساده ای بود. گفته شده است که نمازش قضاء نمی شد. دیگران ازش استفاده کردند. در دوره جهاد هم آدم خاکی بود و هیچ چیز را جدی نگرفت. چون می دانست این دنیا به یک کاه نمی ارزد.

سیاست را از دید مذهب می دید. رئیس جمهور شد و برایش سخت بود از قدرت کنار برود. آن روزها جنگ بود. یک تلویزیون سیاه و سفید داشتیم. گاهی او را در تلویزیون می دیدم. به خاطری که آن طرف شهر بود و ما هیچ وقت جدی اش نگرفتیم. فکر می کردم، ربانی رئیس جمهور غرب کابل نیست در حالیکه رئیس جمهور افغانستان بود. کانال را می گرداندیم میافتاد روی کانال تلویزیون حکمیتار. نامرد کارتون ربانی و مسعود را پخش می کرد. خنده می کردیم اما گویا همه چیز خنده آور بود.

اما ربانی. خدایش بیامرزد. آدم ساده دلی بود. جوک آرزوی توپ فوتبالش هنوز یادم است.

چند وقت پیش صدایش را شنیدم، جوانان فسبوکی را مورد خطاب قرار داده بود. با خودم گفتم: "استاد! بیا از این گپا بگذر، کنج عزلت اختیار کن و خدایت را یاد کن، از این بیشتر نمی ارزد که با این سیاست مردار که هیچ وقت با تو سر سازش نداشت دربیفتی".

فکر نمی کردم به این سادگی از دنیا برود. عجیب است این روزگار.

به هرحال، او یکی از شخصیت های کشور مان بود. خدا روحش را شاد گرداند.

به راستی مسکینش کرد

2011-09-19T20:03:00.003-04:00

نبیل مسکین یار مالک تلویزیون ماهواره ای آریانا افغانستان را می شناسید؟

تلویزیون آریانا افغانستان مشهور است به شکافتن مرزهای آزادی بیان. بعضی وقت ها افغانهای که در اروپا و آمریکا هستند فکر می کنند که بیا هر کاری کنیم و یا هرچیزی بگویم در غرب هستیم، افغانستان که نمی رویم چرا هرکار که دل ما شد نکنیم.
آفرین بر فهیم کوهدامنی ژورنالیست خوب کشور. (; (;

سگ خوشبخت

2011-09-16T21:54:00.003-04:00

به دیانا می گویم سگت زیباست، تن و توشه بزرگ داره و موهای ببر، خیلی آرام بنظره میرسه، حتما خیلی خوب ازش مواظبت می کنید.

چهره اش بشاش می شود و با هیجان می گوید تشکر، آه، بلی، خیلی ازش خوب مراقبت می کنم، او مثل اعضای خانواده ما شده است. شخصیت خیلی عالی دارد. با اینکه بزرگ و هیکلی است اما مثل یک دختر دلنازک و معصوم می ماند که نیاز به مراقبت خاصی دارد. من همیشه دختر خوب صدایش می کنم. با غریبه ها خیلی برخوردش خوب است. اول بو می کشه و بعد سرش را بالا می گیره طوری نگاه میکنه که فکر می کنی منتظر است نوازشش کنی. خیلی دوستداشتنی است.

ادعای کاذب

2011-09-15T19:30:00.001-04:00

وزیر امور خارجه طالبان حالا ادعا می کند که با آمریکایی ها در تماس بوده اند و حتی به آنان پیشنهاد کرده بودند تا اسامه بن لادن را به دادگاه متشکل از سه کشور اسلامی، پاکستان، عربستان سعودی و امارات عربی تحویل بدهند. این ادعا هیچ اساسی ندارد و در زمان طالبان آمریکا هیچگونه روابطِ با رژیم طالبان نداشته اند. براساس اسناد که فعلا در دسترس مطبوعات قرار دارند، آمریکا از طریق یک "interest group" خاص که دولت پاکستان مسئولیت آنرا به عهده داشت با طالبان در تماس بوده اند. این گروه گفته اند که طالبان حاضر به شنیدن پیشنهادات آمریکا نشد.
اکنون که ده سال از برکناری رژیم طالبان می گذرد، رهبران شان ادعا می کنند که حاضر به گفتگو بودند.

دگر عید تمام است

2011-09-05T17:10:00.001-04:00

عید تمام شده است اما من هنوز هوای عید در سر دارم. خوشا به حال آنانیکه عید کرده اند، منظورم عید واقعی است. عیدی که با خانواده، دوستان و اقارب گرفته میشود. ما هم اینجا عید گرفتیم. اما این عید کجا و عید قریه گردعلی کجا. اینجا دست کسی را نمی بوسی، عیدی نمیدی، عیدی نمی گیری، لباس نوات را کسی جدی نمی گیرد، دستانت را حنا هم نمی کنی و نماز عید هم نمی کنی. ما جمع شدیم و نامش را عید گذاشتیم. بهرحال، یادداشت پارساله کاظمی را در مورد عید خواندم و او چند تا شعر عیدانه نشر کرده بود از جمله این مخمس از بیدل. این مخمس زیر توسط استاد سرآهنگ عیدانه اجرا شده است و آنجایی را که کاظمی علامت سوالیه گذاشته است "معتقد" است. در این لینک سایت کابل ناته کیفیت آهنگ خیلی واضح است.

گویند طرب شیفتة عید صیام است‌

گل مایل رنگینی و می نشئة جام است

این وسوسه‌ها معتقد طبع عوام است‌

عالم همه سودایی اندیشة خام است‌

ما روی تو دیدیم‌، دگر عید تمام است‌

این هم آهنگ توسط استاد سرآهنگ

اگر لینک بالا مشکل دارد اینجا بشنوید. و یا در یوتیوب

لجن حلال شدنی نیست

2011-09-01T22:24:00.000-04:00

خوشحالم که هاتف به قول خودش به پهنه انترنت بازگشته است.

اما در مورد قضیه دیدار شاعران افغان با خامنه ای رهبر ایران. قبل از نوشتن این پست به یاد داستان فیل مولانا افتادم که می گوید ما انسانها از هرچیز فقط گوشه ناچیز آن نصیب فهم ما می شود و ما فقط گوشهء از قضیه را می دانیم. حالا من و هاتف هم نشسته ایم و در انترنت عکس و خبر دیدار شاعران افغان با رهبر ایران را می خوانیم و قضاوت می کنیم. فکر می کنم در این مورد یک مقدار باید محتاطانه عمل کرد.

اما در مورد عکس. هاتف در وبلاگش نوشته است:

با این همه ، عکس ابوطالب مظفری با رهبر به نظرم زشت آمد. گناه مظفری نیست. به او چه که ما فکر می کردیم او از این کارها نمی کند.

ممکن است شما و دیگران مرا به طرفداری از ابوطالب مظفری و همراهانش کنید اما بیایید یک مقدار این مسئله را اینقدر تنگنظرانه و متعصبانه نگاه نکنیم. من این نوع قضاوت را تنگنظرانه و متعصابه می دانم. چون من در عکس چیزی نمی بینم جز صداقت و ساده گی آقای مظفری را. او به رهبر کرنش نکرده است، دولا که نشده است. دست به سینه ایستادن و اندکی به جلو رفتن رسم روزانه مردم ماست. این رسم در بین مردم از سر عادت است و چیز غیر عادیی نیست که ما آن را عیب بدانیم. صرفنظر از اینکه یک رهبر باید مورد احترام قرار بگیرد. اگر او رهبر ایران است، مظفری و همراهانش سفیران افغانستان هستند که در چنین مواردی ایجاب می کند که رسم و ادب معمول مردم کشورش را بجا بیاورد. اگر مظفری کار غیرعادی می کرد، آنوقت داستان چیزی دیگر بود. اما به این تصویر اگر خالی از غرض نگاه کنیم، تنها یک تصویر است که نشان می دهد رهبر ایران با شاعران افغان دیدار می کند، همانطور که خامنه ای در حالت ایستاده دست به سینه با آنها احوال پرسی می کند، در مقابل شاعران افغان نیز احترام متقابل نشان داده اند. زشتی در کجای این تصویر است؟ زشتی در پیشداوری ماست و در تصدیق های بلاتصوری که همه ما به آن عادت کرده ایم.

هاتف ادامه می دهد:

آیت الله خامنه یی کار سیاسی می کند با این ملاقات ها. جلسه ی نقد ادبی که نبوده. وقتی او کار سیاسی می کند ، رفتن به دیدار او اجابت آن کار سیاسی است.

من مدت کوتاهی را در ایران بسر برده ام و همراه با طلبه های که در حوزه های علمیه درس می خواندند رابطه نزدیک داشتم. من از شنیدن این جمله ها "دیدار با رهبر" یا "دیدار رهبری" عادت کرده بودم و آنقدر هم برایم جالب نبود و یا شاید انگیزه در کار نبود که بپرسم چه شد و چه کردند. دیدار با رهبر به یک رسم عادی تبدیل شده است در ایران البته نه تنها در میان طلاب حوزه ها بلکه در میان دانشجویان، شاعران، هنرمندان، خانواده بازماندگان قربانیان جنگ ایران و عراق و کشاورزان هم معمول است. این برای ما افغانها یک عمل نادر و عجیب بنظر می رسد و برای اولین بار است که خیلی از افغانها می شنوند که شاعران افغان با رهبر ایران دیدار داشته اند. به عبارت دیگر، رهبر و مقامات ایران با این گونه دیدارها عادت کرده اند.

از یاد نبریم که ما در مورد یک کشور بنام ایران بحث می کنیم. کم پنداشتن دولت ایران به مثابه نادیده گرفتن یک دولت مقتدر و نظاممند است که همه این ارزشها را داراست. من از ایران پشتیبانی نمی کنم اما این را می خواهم یادآور شوم که ما افغانها در مورد دولت ایران کم می دانیم و یا اهمیت آن را فقط از مرز افغانستان و پاکستان می سنجیم.

هاتف باید به این امر واقف شود که این یک پدیده جدیدی نیست و حتی ممکن است سیاسی هم نباشد. فکر می کنید، خامنه ای با دیدن چند تا شاعر افغان چه چیز حاصلش شد؟ آیا کار سیاسی را می شود با شاعران پیش برد، آنهم شاعرانی که اکثرا ساکن ایرانند و شاید در مورد کشور شان به غیر از شعر و ادبیات چیزی نمی دانند؟ در تاریخ اگر چنین موردی داشته ایم که شاعران امور مملکت را در دست داشته اند لطفا به من ارجاع دهید.

بلی، من هم در این مورد با شما موافقم که دست دولت ایران در امور افغانستان دراز است. از هر فرصتی استفاده می کنند تا به اهداف شان برسند اما من هنوز فکر می کنم که دیدار شاعران افغان با خامنه رهبر ایران یک رخداد فرهنگی و اجتماعی بوده است.

هلال عید می ‌بینی و من پیوسته ابرویت

2011-09-01T00:45:00.001-04:00

عید فطر بر شما مبارک. امشب در کالج عید را جشن گرفتیم. خیلی خوشحال کننده بود. از من پرسیدند که در مورد عید و رسم و رواج های عیدی در افغانستان صحبت کنم. صحبت در مورد فرهنگ و رسوم عیدی در میان مردمم مرا سخت ذوق زده کرد. چیزی که من خودم را جزء کمی از آن می دانم و اما حمل کردن آن را بار بزرگ و افتخارآمیزی کشور و مردم عزیز افغانستان میدانم. عید جزء فرهنگ و رسوم مردم ماست، مسلمانانی که یک ماه به آب و نان دهان بسته اند و تذکیه نفس کرده اند، روح شان را صیقل داده اند و برای فرداهای بهتر دعا کرده اند. خوشا به حال آن پاک طینتان. من منحیث رهبر این گروه و منحیث یک "شیخ" عمل کردم. برای آوردن صلح در افغانستان، کشورهای خاور میانه و در کل برای برقراری صلح در روی زمین دعا کردم و دیگران آمین گفتند.

در آخر چند تا شعر از جمله این شعر را هم برای محصلین ترجمه کردم.

هلال عید می‌بینی و من پیوسته ابرویت

مبارک باد بر تو عید و بر من دیدن رویت

یکی از آهنگ های عیدانه استاد سرآهنگ که توسط "ببرک وسا" به نوتیشن غربی درآمده است و اجرایش را ظاهرا یک پیانیست آلمانی کرده است با هم می شنویم. البته ثبتش توسط آصف معروف در بی بی سی انجام شده است.

این همان آهنگ "شاد کن جان من که غمگین است" می باشد. ببرک وسا، خیلی از آهنگ های قدیمی و معروف افغانستان را به جهان غرب معرفی کرده است. او فعلا رهبر چندین ارکستر در آلمان است, و در چندین دانشگاه درس می دهد و یک عالم دوستدار دارد. در کشورش افغانستان، آیا کسی این بزرگمرد را می شناسد؟

عید فطر مبارک

2011-08-29T19:46:00.003-04:00

ساقیا آمدن عید مبارک بادت

وان مواعید که کردی مرواد از یادت

در شگفتم که درین مدتِ ایام فراق

برگرفتی ز حریفان دل و دل می‌دادت

برسان بندگی دختر رز گو بدر آی

که دم همت ما کرد ز بند آزادت

شادی مجلسیان در قدم و مقدم توست

جای غم باد هر آن دل که نخواهد شادت

شکر ایزد که ز تاراج خزان رخنه نیافت

بوستان سمن و سرو و گل و شمشادت

چشم بد دور کز آن تفرقه‌ات باز آورد

طالع نامور و دولت مادرزادت

حافظ از دست مده دولت این کشتی نوح

ورنه طوفان حوادث ببرد بنیادت

-----

امروز هادی جان برادرم به من زنگ زده بود. بعد از احوال پرسی برش گفتم عیدت مبارک و روزه و نمازت قبول. معمول این است که طرف مقابل نیز چنین جمله را برگرداند اما هادی نادیده پنداشت و چیزی نگفت. من خندیدم و گفتم من دعا می کنم که سعادتمند باشی. حالا هرچه او فکر می کند شاید درست باشد اما من عید فطر، روزه و بعضی مراسم دیگر را بخشی از فرهنگ و ارزش های مردمم می دانم و به آن به دیده احترام می نگرم. قرار است اینجا عید فطر را با محصلین مسلمان برگزار کنیم و شاید من ملا این جماعت باشم و برای برقراری صلح و امنیت در افغانستان و بقیه کشورهای اسلامی و در کل جهان دعاء کنیم.

خوشا به حال دوستانی که با خانواده های شان در پی سفره عیدی می نشینند و در کنار هم دعا می کنند و روزه شان را افطار می کنند. خیلی دلم برای آن روزهای که در قریه کوچک گردعلی عید را جشن می گرفتیم تنگ شده است. دلم برای آن شب های که دست های مان را حنا می کردیم تنگ شده است. دلم برای آن روزهای که مادرم لباس نو به تن مان می کرد تنگ شده است. دلم برای عیدی کردن و خانه به خانه رفتن اقاب و خویشاوندان خیلی تنگ شده است.

عید همه تان مبارک و سعادت نصیب تان باد.

لینک به بیرون

اینجا سید موسی حسینی نوشته است که تلویزیون طلوع اعلام کرده است که فردا عید است. ملک شفیعی هم در مورد عید چیزی نوشته است و اینجا رزاق مامون هم چیزی نشر کرده است.

اعتیاد بنیانکن

2011-08-28T21:01:00.002-04:00

نیویورک تایمز گزارشی از معتادین افغان در زیر پول سخته غرب کابل نشر کرده است که با دیدن تصاویر و خواندن تشریحات در پاین عکس ها مو را بر تن هر انسان راست می کند. هر روز در کابل تظاهرات صورت می گیرد و مردم به خیابانها می ریزند یا به حق یا ناحق اما متاسفانه یک روز کسی در سرک ها نریخته است و از این دولت و جامعه جهانی نخواسته است که نزدیک به دو میلیون نفر معتاد در کشور زندگی می کند وهرچه زودتر چاره ای برای آنها بجوید.

گزارش در این لینک و عکس ها را در اینجا ببینید.

به یاد رنالد نیکلسن

2011-08-27T09:11:00.001-04:00

امروز روز درگذشت رنالد نیکلسون خاورشناس و اسلام شناس انگلیسی است. نیکلسون در 18هم آگست سال 1868 متولد شد و در 27هم آگست سال 1945 از دنیا رفت. نیکلسون مصحح و مفسر مثنوی و مصحح دیوان شمس است. او از جمله اولین کسانی بوده است که عرفان اسلامی را در جهان غرب شناسانده است. چند روز پیش یکی از نسخه های قدیمی مثنوی به دستم آمد که یکی از نمونه کارهای این بزرگوار بود. در قسمتی از مثنوی در مورد "تسبیح جمادات" شرح کوتاهی نوشته بود: مولوی بر این باور است که حتی جمادات و موجودات غیر ذی شعور به تسبیح خداوند مشغولند اما انسان ذی شعور توانایی شنیدن و دانستن آنان نیست.

ما سمیعیم و بصیریم و هوشــیم                با شما نامحرمان مـا خامشـــیم
چون شما سوی جمادی می‌روید                محرم جان جمادان چون شـــوید
از جمـــــادی عالـــــم جان‌ها روید                غلغل اجزای عالـــــم بشـــــــنوید
فاش تســــــبیح جمـــــادات آیدت                وســـــوســــه تاویل‌ها نـــر بایدت

در جایی دیگر مولانا می فرماید، شنیدن صدای آنان و شنیدن صدای کائنات تنها برای اهل دل و آنانی که از مادیات مبرا شده اند و درون شان را با نور صیقل داده اند امکان پذیر است.

گر تو را از غیب چشمی باز شد،
بـــــا تو ذرات جهــان همراز شد

نطق آب و نطق خاک و نطق گل
هســـت محسوس حواس اهل دل

مناجات افطاریه ماه مبارک رمضان

2011-08-26T08:19:00.002-04:00

لحظه ای با مولوی و مناجات افطاری آن بزرگمرد عالم.

اين دهــان بستي دهــاني باز شـــد

كـو خـورنده‌ي لــقمـه هاي راز شـــد

لــب فـروبــند از طـعـام و از شـــــــراب

ســـوي خوان آسـمــاني كن شـــتاب

گـر تــو اين انبان ز نـان خــالي كـــني

پـر زگـــوهــــر هـــاي اجــــلالي كـــني

طــفل جـان از شـير شــيطان بــاز كن

بــــعـــد از آنـــش بـا مـــلك انـــباز كــن

چند خوردي چرب و شيرين از طـعــام

امـــتحـــان كــن چـــند روزي با صــيام

چــند شــب ها خواب را گشتي اسير

يــك شـــبي بــيدار شــو دولـــت بـگير

دیدار شاعران افغان با رهبر

2011-08-24T00:20:00.006-04:00

همه می دانیم که دولت ایران آنقدر با افغانها مهربان نبودند، همه می دانیم که سیاست بد است، دورنگی دارد، زشت است و گاهی هم نفرت آور. ما افغانها نه تنها سر خود مان قهر و بی حوصله ایم بلکه با همسایگان خود هم سر جنگ داریم. وقت سیاست مردار آنان را نپسندیدیم، همه را از چوب می رانیم و می گویم ایران بد است.

با این مقدمه می خواهم به شرکت شاعران افغان در جلسه رهبری در ایران اشاره کنم که اخیرا خبرش را آقای کاظم کاظمی در وبلاگش نشر کرد. خیلی از خوانندگان نه تنها در پی آن خبر از آقای کاظمی انتقاد کردند بلکه در صفحات فسبوک و جاهای دیگر چیزهای نوشتند که بدور از واقع بینی است. در روزگاری که در کشور مان کسی نامی از یک شاعر و نویسنده نمی گیرد، جای شکر است که رهبران کشور همسایه به شاعران مهاجرین افغان ارج می گذارند. در روزگاری که افغانها از همه جا رانده می شوند و کشور شان درگیر جنگ است، رهبری ایران مشتاقانه از مهاجرین افغان پذیرای می کند این یک نمونه عالی ترین برخورد انسانی است.

چرا آصف علی زرداری چنین کاری را نمی کند که دست کشورش در در خون مردم افغانستان بیشتر از همه آغشته است. چرا میدیدوف چند تا شاعر و نویسنده افغان را مهمان نمی کند، همینطور رهبران کشورهای همسایه دیگر مثل چین، تاجیکستان، ازبکستان و ترکمنستان. ایران که همزبان، همدل و همکیش ماست. با ایران اشتراکات زیادی داریم که نمی توانیم نادیده بگیرم. چرا اینقدر متعصابه به این گونه مسایل فرهنگی بنگریم. باید افتخار کنیم که رهبری ایران این قدر ظرفیت و توانای پذیرش چند شاعر افغان را دارد ولو اینکه حتی غرضی در کار بوده باشد. مهم این است که کیها به شعر و ادب ارزش قایل است. در طی چند سال گذشته چند بار آقای کرزی شاعران و نویسندگان کشورش را مهمانی داده است؟

از همه مهمتر اینکه آقای کاظم کاظمی سالهاست در ایران زیسته است و با سازمانها و مجامع فرهنگی آنجا کار کرده است و همه او را میشناسند و دوستش دارند. در آنجا بزرگ شده است و شخصیت بزرگی است در میان فرهنگیان ایران نه افغانستان. مثل خالد حسینی و ده ها شخصیت های که نتوانستند به آن آب و خاک و در میان آن همه جهل و تعصب بپایند. از آن عده نویسندگان فقط زریاب تاب آورده است که آنهم از بزرگی و حوصله اوست ورنه او هم امروز در کابل نبود.

اینقدر جهل و تعصب ما را به جایی نمی برد جز کینه و عقب ماندگی خود مان. یک بار با خود تان فکر کنید اگر در ایران می بودید و شخصیتی که ملت 75 ملیون نفری را رهبری می کند و از شما دعوت می کند آیا رد می کردید؟ من افتخار می کنم به آن عده از شاعرانی که مهمان مقامات رسمی دولت ایران شدند و در محضر آنان شعر خواندند. آفرین بر آنان.
ممکن است در افغانستان کسی در این مورد چیزی نشنیده باشد و حتی به خیال شان هم نیارد اما یک عده، فقط یک عده در فضای انترنت هستند که همیشه با تعصب و جهل با این گونه موارد برخورد می کنند.

سرانجام اینکه ما نباید به جزئیات پیش پاافتاده بنگریم. حساب دولت ها از ملت ها جداست. مردم مردند، چه افغان باشند چه ایرانی. همه با یک زبان صحبت می کنند و دین همه ما یکی است.

امیدوارم روزی از این جهل و تعصب برهانیم.

دو طالب با ضرب سنگ

2011-08-22T22:51:00.000-04:00

این خبر بی بی سی را بخوانید جالب است 'اهالی هلمند دو طالب را با سنگ کشتند.' منبع این خبر فقط یک نفر است: سخنگوی والی. آیا سخنگوی والی راست می گوید؟

یکی از دوستانم نقل می کرد که در سال 2004، دو قوم در نزدیکی قندهار علیه همدیگر به پا خواستند و تا یک هفته تقریبا 20 نفر از هر دو طرف کشته شدند. دعوای آنان روی زمین بود. بعد این خبر در رسانه ها درز کرد و گفتند که این 20 نفر همه اعضای طالبان بودند و به دست نیروهای امنیتی از پا درآمدند. شبیه این ده ها گزارش ساختگی نشر شده است و در حالیکه مسئله چیزی دیگر بوده است.

من تعجب می کنم چطور این دو طالب مفلوک با سنگ مردند. حتما طالب نبودند. شاید قضیه چیزی دیگر بوده باشد. مثلا مسئله زمین, دکان, تقسیم آب و یا هم معامله تریاک. اما من به حتم می گویم که این دو نفر طالب نبودند و آدم های عادیی بودند که روی مسئله بسیار پیش پا افتاده همدیگر را کشته اند. ممکن است حتی مسئلهء ناموسی بوده باشد.

مهمان ملا محمد عمر

2011-08-01T22:17:00.000-04:00

اووهوووت! هما جانه! سرنگه ایی؟

بهشتی در کار نیست

2011-05-17T16:45:00.000-04:00

پرفسور استفان هاوکینگ که از او بعنوان بزرگترین فیزیکدان و فضاشناس معاصر نام می برند در مصاحبه ای با روزنامه گاردین گفته است که بهشتی در کار نیست و جهان پس از مرگ یک داستان خیالی است برای کسانی که از مرگ وحشت دارند. برای خواندن بیشتر لطفا به منبع اصلی مراجعه کنید.

سعد محسنی در ليست 100 شخصيت پرنفوذ سال مجله تايم

2011-04-23T22:24:00.008-04:00

مجله تایمز اسامی 100 شخصیت برتر و پرنفوذ سال 2011 را اعلام کرد. در میان آنان، سعد محسنی، 35ام نفر پرنفوذ جهان شناخته شده است. نفر اول وائل غنیم است که گروه فسبوک "we are all Khalid Said" را ساخت و انقلاب مصر را اول "خالد" و بعد او ملهم شد. غنیم مدیر شرکت گوگل در خاورمیانه بود. او در روزهای نخست انقلاب توسط نیروهای امنیتی مصر دستگیر شد و وقتی آزاد شد در مصاحبه ای با یک شبکه تلویزیونی، خبرنگار عکس های جوانانی که در راه انقلاب جان شان را از دست داده بودند نشانش داد. او سرازیر اشک شد و از شدت گریه استدیو را ترک کرد. شرکت گوگل از فعالیت او در اوایل آگاه نبود. بعد از دیدن مصاحبه اش، گوگل در اطلاعیه ای اعلام کرد: "آقای وائل غنیم، ما به تو افتخار می کنیم، هروقت خواستی به وظیفه ات برگرد."

آقای محسنی، تاثیرگذارترین شخص در طی 10 سال اخیر در افغانستان بوده و است. او رادیو آرمان را ساخت. تلویزیون طلوع، بعدا لمر و سرانجام همه اینها را در زیر چتر موبی گروپ درآورد. برنامه های چون ستاره افغان، خنده بازار، و ده ها برنامه های که هم آموزنده بوند و هم سرگرم کننده، همه از دولت سر آقای محسنی بوده اند. مهمتر از همه نقش آقای محسنی در مسیردهی مطبوعات و آزادی بیان در افغانستان بوده است. او نه تحت تاثیر کرزی قرار گرفت، نه گروهای افراطی و نه هم به درخواست ها و تهدیدهای وزارت اطلاعات و فرهنگ گوش سپرد. از او فعلا بنام امپراطور رسانه نام می برند.

این خبر خوش به آقای محسنی، گروه موبی گروب و مردم افغانستان مبارک باشد.

آهنگ جدید ظاهر هویدا

2011-04-16T22:07:00.002-04:00

آخرالامر، مرد بزرگ لب به سرودن گشود.

حافظ کیست؟

2011-04-03T10:37:00.001-04:00

یکی از بهترین برنامه های پرگار که تا حال دو بار دیده ام.

جوک اداره امنیت ملی

2011-03-27T14:58:00.001-04:00

آخر این ملت فلک زده هم نیاز به سرگرمی دارد، بد نیست بعضی وقت ها از این نمونه جوک ها را بشنویم:

آقای مشعل گفت:
"از ۹ درصد (حملات تروریستی) که صورت می گیرد، در هفت درصد عاملان و سازمان دهندگانش پیدا می شود. یک درصد (عاملان) پیدا نمی شوند. ما یک درصد ضعف داریم و ۹۹ درصد موفق هستیم."

بقیه گزارش را در سایت بی بی سی بخوانید.

بهار می شود

2011-02-17T17:28:00.002-05:00

اینجا بهار می شود، بهانه می شود، ذوق در درون تو بی تاب می شود. اینجا بهار می شود، شادی می تراود، بهار می شود برای دلگرمی، سرگرمی و نگاه دمدمی. گرمی در تن خنک خورده ات می دود، گرمی می دود، بخار می شود.

رودریگور خنیاگری است که انگشتانش را با باد نرم و ملایم درآمخیته است. صبحگاهان، او بر توده بادهای ملایم نشسته است، زمزمه می کند، من از خیابان لوتر رد می شوم. گوشهایم را تیز می کنم، خدایا، او هنوز می نوازد! این نسیمی که از شرق می وزد مشامم را زنده می کند، سحر انگشتان اوست؟

نه، هنوز بهار نیست، پیشآهنگی است در آستانه ای که انتظارش را بکشم. در دل منی ذوق زده هنوز صبر خانه نکرده است.

به "شبانه عزیزی" رای دهید

2011-01-31T17:11:00.003-05:00

بر همت و پشتکار شبانه عزیز باید ارزش بدهیم. من مصاحبه او را ماه‌ها پیش دیده بودم که می‌گفت از هجرت، از کشور تاجیکستان به کشورش افغانستان برگشته است تا در برنامه ستاره افغان شرکت کند. این همت و جهد به این سادگی در دل او راه نیافته است، راه دور و دراز و پر از پیچ و خم‌های شاید با تهدید، افسردگی و زخم زبان‌ها همراه بوده است. شاید، او هنوز چیزی در این مورد نگفته باشد، شاید بازوان توانمند و صبورش تحمل این همه بار را دارد و او آموزده است که مبارزه در جامعه سنتی و مذهبی افغانی یعنی چه.

من اینجا از هموطنمانم، از دوستانم، تقاضا می‌کنم که به شبانه عزیزی رای دهند تا او به آن آرزوی‌های برنا و نورسته‌اش نایل آید. ما، یعنی ما افغانها، یک عرف داریم که می‌گویند "مصلحت این است" - امروز، مصلحت این است که ما به شبانه عزیزی رای دهیم. خیلی‌ وقت‌ها مصلحت‌ها نیاز به استدلال ندارند، مصلحت مهربانانه و احترامانه بر پایه یک امر بسیار ساده استوار است: " به دیگران هم مجال دهید!"

امروز، فرصت شبانه عزیزی است و ما باید به او رای دهیم تا باشد که در میان آن همه درخت‌ها، گلی هم روییده باشد.

دولت ایران، چگونه از افغان های مهاجر علیه کشور شان استفاده می کند؟

2011-01-25T10:39:00.010-05:00

این ویدیو را ببینید که چگونه دولت ایران از ضعف و استیصال مهاجرین افغان در ایران علیه کشور شان استفاده می کند. این دردها چگونه توصیف خواهند شد؟ من مطمئنم این درد بر قلب همه ما سنگینی می کند اما فکر می کنید این آخر کار است؟

ریختن آب سرد بر تن دولت ایران

2011-01-15T14:55:00.005-05:00

از همان اول انتظار می‌رفت که مقامات افغان خاموش نمی‌نشینند و در مورد درخواست غیردپلماتیک دولت ایران پاسخ درست خواهند داد. در خبرها شنیدید که رفیع فردوس، مشاور مرکز رسانه‌های حکومت افغانستان در مصاحبه‌ای به بی‌بی‌سی ابراز کرده است که " آزادی بیان و حق اعتراض در قانون اساسی این کشور تسجیل شده و حکومت قصد ندارد علیه این قانون عمل کند."

این بدین معنی که افغانستان با ایران خیلی فرق دارد. دولت ایران جامعه افغان را با جامعه خودش اشتباه گرفته است. افغان‌ها، حداقل، از یکی از اساسی‌ترین حقوق شان یعنی "آزادی"، آزادیی را که قانون، یعنی "ق ا ن و ن"، قانونی که برای افغان‌ها بالاتر از همه چیز است فراهم کرده است. بالاتر از رهبر، ولایت فقیه و ده‌ها نوع مزخرفات مذهبی و ساختگی ای که برای اختناق، زورگویی، ظلم و سوء استفاده از شهروندان که در ایران مروج است. این را باید دولت ایران منحیث یک درس از کشور همسایه‌ای که چندان اهمیتی برایش‌ قایل نیست، برای خودش یادداشت بگیرد.

قبلا فداحسین مالکی، سفیر ایران در کابل، ادعا کرده بود که مقامات افغان برش قول داده‌اند که تظاهرچیان را بازداشت کنند اما همین هم بنا به قول بی‌بی‌سی، از طرف دولت افغانستان رد شده است. این هم بدین معنی است که جناب فداحسین مالکی سفیر ایران در کابل، دروغ فرموده است. شایعه پراکنده است. به دولتش دروغ گفته است. غیرحرفه‌ای و ناشیانه عمل کرده است. با زبان دپلماتیک آشنا نیست. سیاست که نمی‌شود با زبان امام زمان حرف زد. نمی‌گویم آقای مالکی باید در مقابل ملت ایران پاسخگو باشد، چون ظاهرا حساب آن ملت از این دولت جداست اما باید در مقابل دولت احمدی‌نژاد پاسخگو باشد.

مگر مهمتر، جدی‌تر از این بیانه در کجا می‌یابید که رفیع فردوس ابراز کرده است: "کابل، تهران نیست." همین جمله کوتاه، خودش گویای همه چیز است و نیاز به توضیح نیست.

چند روز پیش، ویدیوی قتل و جرح چندین نفر افغان توسط سربازان دولت ایران از تلویزیون طلوع نشر شد. در مصاحبه‌ای، گزاشگر طلوع از سفیر ایران در کابل ازش می‌خواهد در مورد ویدیو توضیح بدهد. سفیر ایران در عوض به تلویزیون طلوع حمله می‌کند و آنان را متهم به نشر ویدیو می‌کند. من نمی‌دانم، این نوع برخوردهای ناشیانه از بی‌سوادی سیاسی است، یا عمدا دولت ایران این چنین اشخاص را به سفارتش در کابل گماریده است تا بی‌گناهی‌ ‌دولتش را از طریق جهل ابراز کند.

در اخیر، پیشنهاد می‌کنم مقاله داود ناجی را در بی‌بی‌سی بخوانید: جایگاه ایران در افکار عمومی افغانها
این مقالهء روزنامه 8صبح هم خواندنی است: آقای مالکی اینجا افغانستان است!

تقاضای بیجا و غیردپلماتیک ایران

2011-01-14T00:03:00.009-05:00

در خبرها شنیدیم که ایران خواستار دستگیری تظاهرکنندگان در مقابل سفارتش شده است. در ضمن سفیر ایران در کابل گفته است که تظاهرکنندگان عوامل غربی بوده‌اند و تهدید کرده است که ممکن است ایران در روابط تجارتی‌ و ترانزیتی‌اش با افغانستان تجدید نظر کند.

این خبر از لحاظ سیاسی و روابط دپلماتیک بین دو کشور خیلی قابل توجه است. قابل توجه به این خاطر که نرم روابط سیاسی بین کشورها این است اگر وقتی منافع یک کشور و یا شهروندش در کشور دومی در خطر میافتد، کشور اولی حق دارد حتی سفیر آن کشور را احضار کند. مثلا، حادثه بمبی، چنین وضعیتی داشت. هند از کشور پاکستان چندین بار خواستار بازداشت عاملان حادثه بمبی شد. این در حالی بود که هویت تروریست‌ها معلوم شده بود که پاکستانی بودند.

اما در مورد قضیه تظاهرکنندگان شهروندان کابل در مقابل سفارت ایران و تقاضای بیجای ایران مبنی بر دستگیری تظاهرکنندگان در مقابل سفارتش اندکی دور از حد انتظار و نادیده گرفتن نرم‌های روابط دپلماتیک افغانستان و ایران است. در این حادثه، نه فردی آسیب دیده است و نه هم صدمه‌ای به ساختمانی که جزء منافع کشور ایران است رسیده است. ممکن است رنگی و یا تخم مرغی به دیوار آن اصابت کرده باشد. ولی، چیزی که شایان توجه است، عکس‌العمل شتابزده و تقاضای بی‌جایی جمهوری اسلامی ایران مبنی بر دستگیری کسانی است که از روی ناچاری برای چهارمین بار مقابل سفارت ایران تجمع کرده‌اند. این تجمع و این نوع تظاهرات، حق اولیه هر انسانی است که متاسفانه دولت ایران از شهروندانش گرفته است اما غافل از آن است که شهروندان افغان حق این چنین اعتراض‌ها را داشته‌اند و می‌داشته باشند و در گذشته‌ها، حتی پایتخت شاهد خشن‌ترین تظاهرات بوده‌است. براساس نرم دپلماتیک، دولت ایران، حق ندارد از تهران امر دستگیری شهروندان افغان را صادر کند. این رفتار غیردپلماتیک ایران باید به شیوه درستی توسط دولت افغانستان پاسخ داده شود. و به ایران و سفارتش در کابل هم تذکر بدهند که پا از گلیم شان فراتر نگذارند و نرم‌های روابط سیاسی بین دو کشور را محترم بشمارند.

چیزی که نگران‌کننده است، عکس‌العمل دولت سست، فاسد، رئیس جمهور بی‌عقل و یک عده آدم‌های چاپلوس و نوکری است که اطراف کرزی را اشغال کرده‌اند و ممکن است بر کرزی فشار وارد کنند. شاید فردا همین دسته از افرادی که دیروز در مقابل سفارت ایران دست به تظاهرات زده بودند، دوباره اعتراض کنند و این بار ممکن است بعضی از آنان توسط پلیس دستگیر شوند. و این می‌تواند مایه خوشی ایران گردد و مقامات افغانی که قبلا نیز به سفیر ایران قول همکاری داده‌اند مباهات کنند که به قول شان عمل کردند.

دولت افغانستان باید این تقاضا را نادیده بگیرد. در سالهای اخیر، ما هم خیری از ایران ندیدیم جز تجهیز و تعلیم طالبان علیه دولت مرکزی و نیروهای بین‌المللی. امروز، وضعیت‌ افغانستان بهتر از گذشته است، مرزهای تجاری بیشتری با کشورهای آسیای میانه باز شده است. مهمتر از همه روابط گسترده تجاری با چین است که امید می‌رود به زودی راه آهن هم ساخته شود.

در گزارش‌های ویکیلکس آمده بود که کشورهای حوزه خلیج فارس که اکثرا کشورهای عربی هستند از ایرانی که در حال تلاش جهت دسترسی به سلاح اتمی‌ است دل خوش ندارند. از آن جمله، پادشاه عربستان سعودی، خواستار حمله به ایران شده است و گفته است که "سر این مار را ببرید" وگرنه منطقه را ناامن می‌کند. ما که زور مان به کسی نمی‌رسد اما اگر دعاهای مان تاثیر دارد، بیاید دعا کنیم که یا اسرائیل و یا آمریکا به زودترین وقت به حساب این دولت ظالم برسد تا ما هم اندکی نفس تازه کنیم.

گزارش ویدیوی مرتبط به این موضوع در سایت بی‌بی‌سی

کمک کنیم

2011-01-12T13:34:00.003-05:00

جمعی از دوستان ابتکار کردند تا از طریق انترنت کمک های نقدی جمع کنند - برای آنعده از مهاجرین افغانی ایکه در کشور یونان بی سرپناهند. همه ما مهاجر بوده‌ایم و درد مهاجرت را درک می‌کنیم. اما این مهاجرینی که در یونان هستند وضعیت رقتباری دارند. در میان آنان اطفال و زنانی‌اند که خانه و زندگی شان را برای امید زندگی بهتر به کشورهای غربی ترک کرده‌اند. آنان مقصر نیستند که به این روز افتادند، خدا خانه قاچاقبران را خراب کند که آنان را برای رفتن به غرب تشویق می‌کنند.

اما، امروز، منصفانه نیست که انگشت انتقاد را به طرف آنانی که بینوایند و آسیب‌پذیرترین انسان‌های روی زمین هستند دراز کنیم. بیایید در عوض، دست همدلی و کمک دراز کنیم، از یک دالر تا 100 دالر و یا هرچندِ که در توان مان داریم برای آنها بپردازیم.

در قسمت ضمانت و اعتماد هیچ جایی شک نیست. افراد صالح و با تقوایی در راسند که سالها در این راه از وقت شان مایه گذاشته‌‌اند. ما که هیچ تکانی از منزل مان نمی‌خوریم، کمک به آنان را یک وظیفه انسانی و ایمانی خود بدانیم. اگر خمس، ذکات، فطره و یا هرچیزی برای خیری و خوبی دارید، لطفا، به این صفحه بروید و با کمک بسیار ناچیز، پاهای اطفال افغان را که در پارک‌های یونان از سرما می‌لرزند، بپوشانید.

هفتاد سالگی بی‌بی‌سی فارسی و نقش آن در افغانستان

2011-01-04T21:05:00.022-05:00

نقش رادیوی بی‌بی‌سی در تحولات افغانستان را نمیشود انکار کرد. در روزگاری که هیچ منبع خبری‌ای وجود نداشت، تنها دریچه‌ای آگاهی به دنیای بیرون رادیوی بی‌بی‌سی بود. بی‌بی‌سی به تمام معنی با زندگی مردم درآمیخته بود. من روزگاری را به یاد می‌آورم که یکی از کاکاهایم چند تا گوسفند فروخته بود تا رادیوی پنج صد و سی جاپانی بخرد و بی‌بی‌سی را واضح بشنود. در تمام قریه فقط یک رادیو وجود داشت. برای من همیشه نچ نچ بزرگان مهم بود، چون کنجکاوی‌ام را برمی‌انگیخت و من از روی کنجکاوی هم به رادیو گوش می‌دادم و هم به تفسیر کسانی که از اخبار داشتند.

از آن سالها خیلی گذشته است چون همه چیز تغییر کرده است. و هم خیلی نگذشته است جون همین چند سال پیش بود. درست قبل از ورود نیروهای غربی به افغانستان. اما مردم افغانستان دیگر آن مردمی نیستند که بنشینند به رادیوی بی‌بی‌سی گوش بسپارند. بعد از یازدم‌هم سپتامبر، در همان اوایل سال 2002، رادیوی بی‌بی‌سی رقیب جدی‌ای پیدا کرد: "رادیو آزادی." آن امتیازاتی که رادیوی آزادی داشت و به مردم افغانستان عرضه کرد، فکر می‌کنم بی‌بی‌سی فارسی فاقد آن بود. بعدها، رادیوهای زیادی پا به عرصه وجود گذاشتند که به صورت خلاصه به آنها اشاره خواهم کرد.

اما در مورد رادیو آزادی. درست بعد از یازدهم سپتامبر، رادیوی اروپای آزاد، زیر شاخهء ایجاد کرد بنام رادیوی آزادی بخش افغانستان. کانگرس آمریکا بودیجه خاصی را جهت ایجاد و گسترش رادیو آزادی به دو زبان: "فارسی" و "پشتو،" پرداخت. این در حالی بود که بی‌بی‌سی بخش افغانستان سهم بسیار کوچکی را از بی‌بی‌سی فارسی که عمدتا برای ایران بود - دریافت می‌کرد. و تا آن دم، بی‌بی‌سی هیچ طرح گسترش برنامه‌‌های رادیوی‌اش را برای افغانستان نداشت. حادثه یازدهم سپتامبر خیلی‌ها را دستپاچه کرد، از جمله بی‌بی‌سی را. بی‌بی‌سی، در آغاز تنها به ایجاد نصب دستگاه‌های اف‌ام در چند شهر بزرگ افغانستان اکتفا کرد. هرچند نمی‌شود نقش این دستگاه‌ها را در بهتر شدن کیفیت گیرند‌گی‌اش نادیده گرفت اما ایجاد این دستگاه‌ها در رقابت با رادیو آزادی ناچیز بود. و تازه در سال 2004، ظهور چندین ایستگاه‌ رادیوهای محلی، بی‌بی‌سی را غافلگیر کرد. اما متاسفانه، بی‌بی‌سی هنوز طرح جدی‌ای را برای گسترش و بهتر شدن برنامه‌هایش نداشت. تا اینکه اندک اندک تا سال‌های 2007 و 2008 از شنوندگانش به شدت کاسته شد. و تازه در همین سالها بود بود که بی‌بی‌سی بودیجهء بخش افغانستان را بالا برد و در قدم اول بی‌بی‌سی افغانستان صاحب دفتر بزرگتری شد (شاید یکی از دلایل بالا بردن بودیجه و بزرگ کردن دفتر، ایجاد تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی بود). در قدم بعدی، برنامه‌هایش را از 4 ساعت تا 8 ساعت به حداکثر رساند. در 24 ساعت، حداکثر دو ساعت آن به مسایل سیاسی مربوط می‌شد و آنهم با تکرار بعضی برنامه‌ها. بقیه اوقات که همیشه خالی از برنامه‌های کارآمد روز، تحلیل و بررسی مسایل روز بود، برنامه‌ "خانه نو و زندگی نو" و پخش موسیقی محلی پر کرده بود. در سال‌های اخیر، بی‌بی‌سی برنامه‌هایش را به 18 ساعت افزایش داد. اما همین 18 ساعت برنامه در روز هم، چندان تغییری به وضعیت بی‌بی‌سی و شنوندگانش نیاورد. جالب‌تر از همه این بود که برنامه‌های خبری را در ساعت 5 و 6 صبح پخش می‌کرد. و در عوض ساعت 7 و 8 که مردم وقت صبحانه شان بود و قبل از رفتن به سر کار شان، فرصت گوش دادن به اخبار را داشتند، بی‌بی‌سی برنامه خانه نو زندگی نو را نشر می‌کرد. همین تناقض در برنامه‌های رادیوی بی‌بی‌سی بخش افغانستان تا سال گذشته ادامه داشت.

باز هم با تغییرات و ازدیاد برنامه‌هایش، چندان تغییری نیامد، به چند دلیل. اول اینکه بی‌بی‌سی هنوز فکر می‌کند مردم مثل دهه 1990 به بی‌بی‌سی گوش می‌دهند. نه خیر. بی‌بی‌سی آن شنونده‌ها را خیلی وقت از دست داده بود. آنها دهقانان و مردم عادی‌ای بودند که نه سواد خواندن را داشتند و نوشتن را. برای آنها رادیو تنها راه آگاهی از دنیای ماحول و بیرون شان بود. دوم، اما بی‌بی‌سی که دیگر آن بی‌بی‌سی چند سال قبل نیست. با ازدیاد فریکانس‌ها، دامنه فریکانس‌های بی‌بی‌سی محدود شده است. امواج شارپ و کوتاهش به شدت ضعیف شده‌اند، در دهات، به سختی قابل دریافتند، در طول روز آدرس‌هایش از موج به موجی تغییر می‌کنند. برای یک دهقان درک فریکانس‌ها و امواجی را که بی‌بی‌سی اعلام می‌کند محال است. من رادیوهای را دیدم که آنجاهای که بی‌بی‌سی فارسی قابل دریافت بود نشانی شده بود. بی‌بی‌سی متاسفانه از آن اتنها بی‌خبر بود که چگونه در خانه‌ها و دلهای مردم دهات نفوذ کرده بود و مردم با مشقتِ بی‌بی‌سی را دنبال می‌کردند.

این در حالی است که رادیو آزادی، از همان آغاز بزرگترین دستگاه پخش امواج متوسط را در کابل، در پلچرخی نصب کرد. شاید یکی از پرهزینه‌ترین دستگاه‌های رادیوی در افغانستان باشد که من دیدم. من هر باری که به قریه می‌روم، به راحتی می‌توانم رادیو آزادی را در طول روز و شب در موج متوسط بشنوم. علاوه بر این، امواج کوتاهش هم به ساده‌گی قابل دریافتند.

قبلا ذکرش رفت که بی‌بی‌سی چندین دستگاه اف‌ام را در چندین شهر بزرگ افغانستان نصب کرده است. به امیدی اینکه تغییری رونما شود. اما شهرنشین‌ها بصورت غیرمنتظره در معرض ظهور رادیوهای محلی قرار گرفتند که قارچ وار وارد دنیای رسانه شدند. رادیوهای که هم جوان بودند و هم با برنامه‌های جالب و شنیدنی‌شان شنونده‌های زیادی را جذب کردند. رادیوهای که بصورت مستقیم با شنونده‌های شان ارتباط مستقیم برقرار می‌کردند و اینطور بنظر می‌رسید که شنونده سهمی داشتند. روش بسیار مدرن و امروزی که خیلی از رسانه‌های امروزی می‌خواهند به اجراء بگذارند. اما متاسفانه، این چنین طرح‌ها در بی‌بی‌سی فارسی جایش خالی بود.

رویهم رفته، ظهور چندین ایستگاه رادیویی از یک طرف و گسترش انترنت در افغانستان از طرف دیگر، اگر بی‌بی‌سی در برنامه‌هایش در افغانستان توسعه و تغییری نیاورد، ممکن است، نام بی‌بی‌سی اندک اندک از یادها زدوده شود. مخصوصا، در میان نسل نوی افغانستان که چندان علاقه‌ای به بی‌بی‌سی ندارند. چون هیچ مشترکات بین این نسل و بی‌بی‌سی امروزی که هیچ برنامهء به دردبخوری برای آنها ندارد، وجود ندارد. بی‌بی‌سی هنوز فکر کهنه بر سر دارد و فکر می‌کند با اخبار و تحلیل‌های که روزگاری با مرگ و زندگی مردم درآمیخته بود ـ می‌تواند مردم را در پی رادیوهایش میخکوب کند. اما غافل از اینکه مردم دیگر حداقل به درک این امر فایق آمده‌اند که سرانجام زنده مانده‌اند و خواهند ماند و باید زندگی خوب‌تری داشته باشند. در این مرحله، نه تنها بی‌بی‌سی طرح و برنامه ندارد بلکه هنوز نتوانسته است از شوکِ که با پیشرفت رقیبانش برش وارد شده است، به خود بیاید.

امروز، تنها چیزی که بیشتر محبوب‌تر و پرخواننده‌تر است، سایت بی‌بی‌سی فارسی است. براساس این گزارش وال استریت ژورنال، حدود 12 ملیون نفر دسترسی به تلفن مبایل دارند که از این تعداد بیشتر از دو ملیون نفر دسترسی به انترنت دارند. همین تعداد، سالانه چندین برابر می‌شود. یعنی کسانی که سواد خواندن و نوشتن را دارند و از موبایل و انترنت استفاده می‌کنند، به سختی می‌توان باور کرد که امروز به رادیو گوش می‌سپارند.

لازم به ذکر است که برنامه‌های چون "روز هفتم"، "افغانستان در قرن بیستم از ظاهر طنین"، "پیک شامگاهی آقای لطفعلی خنجی، سلسله برنامه‌های "خانه نو، زندگی نو" و برنامه تفریحی "هارون یوسفی و خانمش" طرفداران زیادی در دهات و شهرهای افغانستان داشتند.

اما امروز، بی‌بی‌سی باید بداند که طیف بزرگی از مردم که اکنون به رسانه علاقمندند اکثرا قشر جوانند و خوشبختانه آنان تحصیلکرده‌اند و دسترسی گسترده‌ای به رسانه‌ها دارند. یعنی بی‌بی‌سی باید در پی جستجوی جای پای در میان این همه غول‌های رسانه از خارجی گرفته تا داخلی باشد. اگر بی‌بی‌سی هنوز بی‌خبر مانده است، این خبر باید بهت زده‌اش کند: "براساس این روزنامه انگلیسی زبان اماراتی، سعد محسی، رئیس موبی گروپ، قرار است پایگاهِ در دوبی ایجاد کند. آقای محسنی گفته است که می‌خواهد در ظرف 18 ماه آینده، پنج کانال تلویزیونی را در منطقه ایجاد کند. آقای محسنی گفته است که یکی از اهدافش حضور گسترده‌ در خاورمیانه و آسیای جنوبی است." لازم به ذکر است که این خبر از دو روز پیش است.

حالا، با چنین غولی که بزرگترین‌ رسانه‌های افغانستان را اداره می‌کند، رقابت کار ساده‌ای نیست. در مرحله اول، ممکن است بی‌بی‌سی کارکنانش را از دست بدهد.

هرچند سخن ما بر سر رادیوی بی‌بی‌سی فارسی است اما لازم می‌بینم که این نکته را در مورد تلویزیون بی‌بی‌سی اضافه کنم. من چندین بار در مورد تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی نوشته‌ام، اما اینجا تنها به ذکر این نکته اکتفا می‌کنم که تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی، اگر با همین شیوه‌ای که تا حال پیش رفته است، اگر در آینده، در برنامه‌هایش تغییری ایجاد نکند، در افغانستان بیننده‌ای نخواهد داشت. دلیل عمده آن این است که قابل دسترس عموم نیست و برای دریافت بی‌بی‌سی باید هزینه کرد. برای یک شنونده کنجکاو، اولین چیزی که در ذهنش خطور می‌کند این نکته است که آیا می‌ارزد برای دستگاه گیرنده‌ای برای دریافت تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی خرچ کرد که آنهم به ندرت به مسایل افغانستان می‌پردازد و در هفته شاید دو گزارش هم نشر نکند؟ به گفته انگلیسی زبان‌ها که it doesn’t make sense

بی‌بی‌سی، این نکته را هم باید درک کند که جنگ در افغانستان تمام شده است. مردم به شدت خسته‌اند از اخبار جنگ. آنها می‌خواهند به زندگی عادی برگردند، به موسیقی گوش بسپارند، با برنامه‌های سرگرم‌کننده، خود شان را سرگرم کنند، خنده کنند و عشق را در زندگی شان تجربه کنند.

در زمانیکه هرکس از بی‌بی‌سی تعریف می‌کنند، من حیث یک شنونده به جای مدح بی‌بی‌سی خواستم به این مشکلات ملموس شان اشاره کنم. چون با مدیحه سرایی نمی‌توانیم چیزی را تغییر بدهیم. آنهمه افتخارات مربوط به بی‌بی‌سی است و خواهند ماند اما مربوط به گذشته‌هاست.

من به یقین می‌دانم کسانی که در بی‌بی‌سی فارسی هستند ظرفیت پذیرش نقد را دارند. و این بدین معنی است که من این رسانه را دوست دارم و خودم را یکی از هوادارانش می‌پندارم. فکر می‌کنم بد نیست، بی‌بی‌سی فارسی، منحیث یک رسانه پیر، نظرخواهی‌ی را راه بیاندازد و از بینندگان، خوانندگان و شنوندگانش بخواهد تا برای بهتر شدن برنامه‌هایش نظر بدهند.

باز، آغاز

2010-12-31T16:36:00.007-05:00

اینجا اکنون زمستان است. زمستانی که با 15 سال پیش خیلی فرق دارد. یکی از آن زمستانها که مرا همیشه از خنده دیوانه ام می کند، کارهای بچه گی ام است. زمستانهای را که پیش ملای مکتب صرف "صرف میر" و "صرف هوا" کردم. من تقریبا هر دو کتاب را از حفظ بودم. البته من استثنا نبودم، نرم این بود که همه باید آن کتاب ها را حفظ باشند. حفظ بودن به این معنی نه که من خوب میفهمیدم. من همیشه با قواعد اعلال مشکل داشتم با اینکه همه را از حفظ بودم ولی خارج از کتاب قادر به شناسای آنها نبودم.

در آخرین روزهای که من صرف میر را ختم می کردم به خاطر قواعد "افعال مدح و ذم" و "افعل تفضیل" روز چهار شنبه جزا دیدم. همیشه فکر می کردم بدترین آدم روی زمین ملای مکتب است و او را همیشه دشمن خود می پنداشتم. بعد از ظهر همان چهار شنبه، وقتی من و دوستانم به خانه برمیگشتیم، نام ملای مکتب را با شاش روی برف نوشتیم. این کار را چند بار تکرار کردیم. بعدا، این روشی برای تخلیه قهر و ناراحتی همه بچه ها حتی علیه همدیگر و اهالی قریه شد.

از آن روزها خیلی گذشته و من کوشیدم خودم را تغییر بدهم. در هرجا رفتم، کوشیدم خود را با وضعیت اجتماعی آن محیط وفق بدهم.

در گذشته ها خیلی اشتباه کردم و همه آنها شاید به این خاطر بوده که من باید یاد بگیرم. چیزهای بد نوشتم که حالا مرا می آزارد. ولی حداقل آیینه ای است که خود را در آن اشخاص مختلف می بینم. آن اشخاص من بوده ام، اما من دیگر آنان نیستم. اعتراف می کنم من اکنون آدم متفاوتم. اگر مرا از چند سال پیش به خاطر دارید، بهتر است نداشته باشید. امروز کوشش می کنم دقیق باشم، مثبت بیاندیشم، همه را دوست داشته باشم، به مسایل قومی و زبانی نمی‌ اندیشم، اگر حداقل دلیلی برای شادمانی دیگران نباشم، حداقل می خواهم بی طرف باشم.

روی طرحِ کار می کنم که ویژه گی ملی دارد. بخشی از پروژه، گسترش زبان پشتو و ازبکی در کنار زبان فارسی است.

سال 2010، سال خوبی بود. من صحتمندتر و شادتر بودم. در یک مسابقه دوِ نیمه ماراتون، به مرحله دوم رسیدم. در سال آینده تصمیم دارم در ماراتون کامل شرکت کنم. دوستانی یافتم که خوب تر از خدا اند و سخت دوست شان دارم. به دنبال یافتن دوستان جدید هستم، اگر مایلید با من در تماس شوید. من آدم قابل انعطاف، ساده و صادقم.

تذکر: یکی از راه های دوستی من و شما از طریق موسیقی است. مثلا، از آوازخوانان افغان، فرهاد دریا را دوست دارم. حس ذائقه من از موسیقی هندی، کلاسیک هندی با میلودی های ساده اما والا و ریتم خاص آن است. از موسیقی کلاسیک غربی، از عهد باروک تا قبل از عصر رمانتیسم بیشتر به کنچرتوهای ویولن و پیانو علاقه مندم. موسیقی های کلاسیک را بعد از دوره رمانتیسم و تا این دم، در کل، استقبال کردم - به چند دلیل که الان اینجا جایی برای ذکر آن نیست. و راستی عاشق سرسخت کنچرتوهای گیتار کلاسیک هستم.

سمفونی ها و قطعه های کلاسیک ارکستری را همیشه پرستیده ام و آنها مرا به دنیای رویا پردازی سوق داده اند. به این دلیل که پیچیده ترین میلودی ها با چندین نوع آلات موسیقی با خبرگی و حرفه‌ای ترین شیوه نواخته می شوند. برای من، گوش دادن به هریکی از آن آلات همیشه توام با انواع فانتزی بوده است. شنیدن و اندیشیدن در باره نقش آن آلات موسیقی و بعد سهم آنان در قطعه‌ ها بخشی از سرگرمی‌ ام است. مهمتر از همه رفت و آمد وسیع در یک دامنه داینامیکِ از انواع مختلف پیچ (pitch) های بالا به پاین است که همیشه بهت زده ام می کند. علاوه بر آنها، رقت و نرمی بسیطی در میلودی‌ هاست که در موسیقی شرقی جایش خالی است - اما من کشته مردهء این چیزها هستم، رفیق!

این بدین معنی است که می خواهم برای دلم زندگی کنم. برای من فرق نمی کند که آن آواز از گلوی سفید، سیاه، مسلمان و غیر مسلمان، پشتون، تاجیک و یا هزاره بیرون آمده است. اگر آن آواز و آهنگ مرا از هیجان از جایم بلند کرده است، خالق آن را مثل خدا دوست دارم.

سال نو همه مبارک و آرزوی صحتمندی و کامیابی برای همه تان دارم.

در مسابقه نیمه ماراتون

2010-10-16T22:54:00.000-04:00

گفتم بد نیست این خبر را در اینجا بنویسم که من در "دوِ نیمه ماراتون" که امروز 16هم اکتبر، در کارالایل به یادبود لیروی منیک Leroy Minich برگزار شده بود مقام دوم را کسب کردم. دوی نیمه ماراتون 13 مایل است برابر با 21 کیلومتر. فکر نمی کردم روزی بتوانم این قدر مسیر را با دویدن طی کنم. اما گاهی وقت بعضی چیزها و اتفاق هایی در زندگی مان هستند که آدم را لبریز از شهامت میکند - شهامت برای رقابت و جدال با تلخی‌های زندگی.

حالا، این مدال و تی شیرتم را برای خودم نگه شان میدارم برای تجدید خاطره ها.

برنامه آکسفام

2010-09-25T10:06:00.005-04:00

در نیویورک آمدم. از طرف آکسفام دعوت شده ام تا اتفاقات مهم هفته را که در اینجا در کنار اتفاقات مهم دیگر که در شصت و پنجمین مجمع عمومی سازمان ملل اتفاق میفته را انعکاس بدهم. لحظه پیش اوباما سخنرانی کرد. مهمترین بخش از سخنرانی اش را مسئله صلح خاور میانه شکل می داد. او بر این نکته تاکید می‌کرد که صلح باید از دو طرف درگیر آغاز شود و بعد بقیه کشورها دست به دست هم دهند و آنها را تنها نگذارند. سخنرانی اوباما خیلی گیرا به نظر می رسید و او از وقتیکه قدرت را به دست گرفته است همواره بر حل مناقشه و تامین امنیت در خاور میانه تاکید کرده است.

سخنرانی اوباما را از خانه هقته سازمان ملل و رسانه دیجیتال در یک صفحه بزرگ تلویزیونی دیدیم. به محض اینکه سخنرانی او پایان یافت به برنامه خانه رسانه دیجیتال برگشتیم. برنامه صبحگاهی همراه باجلسه صبحانه آکسفام برگزار شد. یکی از سخنرانان، خانم دکتر دنیا عزیز بود. او یکی از اعضای پارلمان پاکستان است و در ضمن فعال و مدافع حقوق زن، صحت، آموزش و تقویت زنان نیز است.

فاجعه سیلاب پاکستان که تا هنوز در سرخط اخبار جهان قرار دارد، بیشتر از 20 میلیون نفر را بی‌خانمان کرد، فاجعه‌ای اسفناکی که برمشکلات بنیادگرایی افراطی که امروز پاکستان با آن دست و پنجه نرم میکند رویهم افتاد - دولت پاکستان را غافلگیر کرد. سیلابی که نه تنها خانه و اموال مردم را با خود برد، صدها انسان را به کامش کشید. علاوه بر آن پیامدهای دردناک دیگری در قبال داشت، مرگ و میری که ناشی از هرج و مرج و تحرک افراد بی خانمانی شدند که بدون هیچ امکاناتی از شهر به شهری کوچیدند.

دکتر عزیز به نکته‌ های اشاره کرد که برای شرکت کنندگان تازه گی داشت. او گفت ابعاد این فاجعه وسیعتر از آنچه بود که در رسانه‌ها انعکاس یافت. رسانه‌ها تنها گزارش داد که 20 میلیون نفر بی‌خانمان شدند اما از این نکته دور ماندند که علاوه بر این که ارتباطات از بین رفت و خانه‌های مردم زیر آب شد، محصولات کشاورزی میلیون ها نفر زیر آب رفت. اینکه واکنش دولت پاکستان و همکاری جامعه جهانی در این باره چطور بوده، دکتر عزیز گفت که متاسفانه واکنش جامعه جهانی و خود دولت پاکستان بسیار کند بود. آنها دیر جنبیدند زمانیکه سیلاب مردم را با خودش برد و تا هنوز سیلاب جریان دارد.

سخنران بعدی راج شاه رئیس یواس اید (usaid) بود. او بر نکته های مهمی اشاره کرد از جمله گفت که اداره اوباما تاکید بیشتر بر توسعه اقتصادی در سطح ملی و بین المللی دارد و این یکی از اولویت های است که دولت اوباما می خواهد زندگی مردم در یک سطح بالاتری جهانی رشد کند.

شاه نیز در مورد اهمیت اقتصادی و خصوصی سازی صحبت کرد. شاه از فعالیت های کوکاکولا سخن به میان آورده گفت که نمونه خوبی شرکت کوکاکولا است که قرار است تا سال 2020 حدود 5 میلیون کارآفرینان زن را تقویت کند که این خود می تواند تاثیر مهم بر اقتصاد و زندگی مردم بگذارد.

یکی از برنامه های جالب "هفته رسانه‌های دیجیتال سازمان ملل" معرفی قهرمانان سی ان ان بود. سی ان ان هر ساله برنامه ای دارد که از طریق آن اشخاصی که بیشترین فعالیت انسان دوستانه را انجام داده اند معرفی می کند و جایزه ای هم نصب آنان می شود. جالب اینجاست که محمد علی بوکسور سابق هم در میان داوران سی ان ان قرار دارد.

برنامه در ساعت 5 عصر خاتمه یافت. ناگفته نماند که این برنامه در مرکز 92y و با همکاری Oxfam، سازمان ملل و Mashable برگزار شده بود. محور اصلی یک هفته گفتگوها بر سر این بود که بار مسئولیت رسانه های اجتماعی چیست و چگونه می توانند برای مقابله با برخی از چالش های اجتماعی برخورد کنند.

درد فراق به نگردد

2010-09-15T20:21:00.005-04:00

مثل همیش، از ورزش برمیگردی، کامپیوترت را می‌گشایی، ایمیلت را باز می‌کنی، نامه تازه رسیده را می‌خوانی، از هیجان در پستت نمی‌گنجی، از جایت بلند می‌شی. فریاد شادی سر می‌دهی. به دنبال تلفنت می‌گردی که به نزدیک‌ترین دوستت خبر بده، به فهرست طولانی اسامی برمی‌خوری، با هیجان، از اول تا آخر اسامی را می‌بینی، به نبود شخصی برمی‌خوری که در لیستت نیست. عرق سرد بر پیشانی‌ات می‌لغزد. از اطاقت بیرون می‌شوی، سرگردان‌وار به محوطه کالج با رئیس کالج برمی‌خوری، با تب و تاب در آغوش می‌گیریش و تو موجب هیجان او می‌شوی. وقتی از او دور می‌شوی، غضبناک از خود متنفری و تازه می‌فهمی مایه هیجان چیزهای زیادی بوده اگر این تنگنا حسی بگذارد...

این است گوشه‌ای از فراق وطن...

تنگنا حسی

2010-09-04T10:38:00.004-04:00

می نویسم، دل دلک پاکش می‌کنم، می‌نویسم دچار تردید می‌شوم. ننویسم بنویسم - حالا اینجا فضایش تغییر کرده و شده یک عالم سیاست و میاست. سالها پیش فکر می‌کردم با این خرده هوشم و بازویم خودم را سر پا نگه دارم.

امروز به تنگنایی افت کردم که خیابان لوتر جایی برای آن ندارد... می گویم عبث است و تو باید به این باور داشته باشی. نه، این شوریده گی نیست، سوزنده گی هم نیست - با این تنگناحسی دوباره به خیان لوتر میروم - آن لحظه ها در من زنده می شود و زود شعله ور میشود. می گویم ننویس بهتره...

تاسف بر نسل عقده‌مند

2010-08-26T21:52:00.005-04:00

فقط می‌توان گفت که تاسف بار است وقتی با آن همه بازخوردهای خشنی از طرف خوانندگان برخوردم. این حقیقت است که هزاره‌ها دچار حقارت تاریخی شدند و اما امروز این حقارت رفته رفته تبدیل به عقده شده و امروز دارد خیلی از نسل‌های جوان ما را از پا در می‌آورد. نسل جدید هزاره‌ها تبدیل به بشکه‌ای از عقده می‌شوند و این بشکه رفته رفته روزی می‌ترکد - هم خود و هم صاحبش را نابود می‌کند.

من گفته‌ بودم که فرض کنید "افشاری وجود نداشت و قتل عامی صورت نگرفته است." منظور من این بود که برای جلوگیری از افشار و قتل عام دیگر ما نیاز به هم‌کسی داریم، امروز بی‌کس و غریبیم. در کوه‌ها گیر ماندیم، نه راه گریز است و نه هم روزنه‌ای است که به آن خیره شویم. محصوریم در این گرداب و راه چاره جز این نداریم که با دیگران بسازیم. منظور من این بود که کسانی که در افشار و یا جنگ‌های دیگر کشته شده‌اند،‌ آنان مردان و زنان بزرگی بودند که راه را برای دیگران هموار کردند،آنان خون دادند تا دیگران دو روزی زندگی کنند. یاد آنان گرامی باد اما با حفظ حرمت یک بار دیگر می‌گویم بیایید فرض کنیم افشاری وجود نداشت، قتل عامی صورت نگرفته است و عبدالرحمن خانی وجود نداشت. بیاید از این نقطه شروع کنیم.

هرچیزی که در گذشته اتفاق افتاده است فانی است و ما امروز نباید به گذشته بیندیشیم. امروز را با امروزی‌های مان باید شریک کنیم ورنه همانیم که بودیم و خواهیم ماند.

رای دهید

2010-08-23T10:57:00.003-04:00

از دموکراسی عکس بگیر و ایده ات را با دنیا به اشتراک بگذار. ایده ای که تو شخصا به آن دست یافتی و فکر می‌کنی زیستن با آن می‌توان تو را با دیگران همیار و امیدوار خواهد کرد. از دموکراسی عکس بگیر، هر کجا که دیدش، در کوچه، در خیابان، در پارک، در خانه و حتی از سمبول و نماد‌های که تو آن را در طبیعت در هر زره و خزنده‌ای می‌بینی و بنظر تو دموکراسی است. مهم این است که تو فکر می‌کنی دموکراسی است و تو بتوانی آن درک را از دموکراسی در آن نشانه‌ها از طریق عکس ارائه کنی.

سایت دولت ایالات متحده آمریکا، مسابقه‌ای عکس راه انداخته و از میان خیلی عکس‌ها، عکسی از مصطفی کیا در میان برگزیدشده‌های هست که منتظر رای شماست. رای اندازی تا 26 آگست وقت دارد. حالا، این جوان منتظر فیدبک شماست که دیده شود، درک شما از دموکراسی چیست. مصطفی، سرگردان در کوچه‌های خاکی کابل به دنبال دموکراسی گشته و سرانجام آنرا در انگشتی یافته که سرنوشتش با رنگ درهم می‌آمیزد و او امیدوار فردایش است که خوبتر زندگی کند.

حالا شما با یک کلیک به دموکراسی رای دهید تا عکس دموکراسی در افغانستان از میان ده‌ها عکس‌های دیگر در رده اول قرار گیرد.

سایت مسابقه دموکراسی از طریق عکس لینکش اینجاست و تنها عکس دموکراسی از افغانستان اینجاست که منتظر رای شماست.

بیایید طرح نو دراندازیم

2010-08-17T05:42:00.000-04:00

فکر می‌کنم، خیلی‌ چیزها باید ترمیم و حداقل بازآغازی صورت گیرد. به قول معروف، بهتر است هزاره‌ها "شوله‌اش را بخور و پرده‌اش را بکو"‌ پیشه شان قرار بدهند. داشتن چند وزیر و چند تا آدم مهم در دولت آنقدر کارساز نیست که یک شهروند عادی هزاره وقتی از المپیک بیجینگ برای افغانستان افتخار می‌آفریند تاثیرگذار است. این افتخار برای پشتون، تاجیک، هزاره و ازبک و برای کل مردم افغانستان است. دیدید که سراسر افغانستان پر از جشن و شادی بود. هر شهروند هزاره باید بکوشد نمونه‌ خوبی برای کشور و مردمش باشد، مثل روح‌الله نیکپا. این بزرگترین پیام و تغییر در سرنوشت قوم و کشورش خواهد بود.

ما باید مخلص باشیم، دوستدار باشیم، خویشتنداری داشته باشیم، از خودگذشتگی داشته باشیم، هشیار باشیم و بالآخره باسواد شویم. اینها چیزهای است که می‌تواند به آن کشور کمک کند و برای یگانگی و وحدت ملت‌ها سرمایه شود. مهم این است که هزاره‌ها باید این نکته‌ اساسی را درک کنند که چه بخواهد و چه نخواهد بدون پشتون، بدون تاجیک و بدون ازبک در آن کشور زیستن نخواهند توانست. بودن پشتون همانقدر مهم است که از تاجیک است و از ازبک است.

وقتی به این درک برسیم، فکر می‌کنم، باید اندکی تأمل کرد. ببینیم در کجایی زمان ایستاده‌ایم. کجا در حال حرکتیم. کیها از ما سوء استفاده می‌کنند. یاد تان باشد که انسان هرقدر ظالم هم باشد قلب دارد،‌ایمان دارد و عقل دارند. سال گذشته، از جلال‌آباد به کابل می‌رفتم. در راه برای راننده موتر یک بوتل آب میوه خریدم. او از من توقع نداشت و محتاج آن هم نبود. اما همینکه دید من از موترش پیاده شدم و با یک آب میوه بسویش برگشتم و به او دادم، شگفت زده شد. قرار مان در ماکرویان سوم بود اما او مرا به محل جایم در کارته چهار رساند. کرایه نمی‌گرفت، به زور برش دادم، به من تلفنش را داد و گفت هروقت جلال آباد می‌روم برش زنگ بزم، همدیگر را بغل کردیم و ازهم جدا شدیم. این تضویر همیشه در ذهنم است. همینطور در هلمند، در کندوز، در مزار شریف و در کابل و جاهای دیگر. بهترین خاطراتم با دوستان پشتون، تاجیک و ازبک است.

هزاره‌ها باید تغییر را از خود شروع کنند. هیچ کسی بد نیست، ما تصویر بد داریم از دیگران. ما باید بخشی از تاریخ خود را از حافظهء خود دور کنیم. برگشتن به ده نود خردکننده است، برای اینکه بتوانیم با برادران پنجشیری‌ مان نزدیک شویم باید به شهید احمدشاه مسعود احترام بگذاریم. او هم بود کسی بود برای خودش و قومش. خیلی‌ کارهای بزرگی کرد. اما جنگ جنگ است. یکی شلیک می‌کند، یکی می‌میرد. حلوا بخشی نیست. اما امروز، ما باید پا پیش بگذاریم، ما باید ازخودگذشتگی نشان بدهیم. نفرت بس است. بیایید از اینجا آغاز کنیم. فکر کنیم که افشاری وجود نداشت، قتل عامی صورت نگرفته است.

ما باید از طبقات پاین شروع کنیم تا بالاها. نویسندگان و روشنفکران مان باید ادبیات سیاسی شان را تغییر بدهند. آرامتر، ملایمتر و دوستانه‌تر بنویسند. دیگران متحیر شوند، تکان بخورند و این آغاز دگرگونی است. ما باید سیاست "ضدخشونت" و "آشتی‌گری" پیشه کنیم. فعلا در وضعیت بدی قرار داریم. این راه به جایی نخواهد رسید. ما باید تغییر مسیر دهیم، باید تغییر فکر دهیم، به خود و نسل آینده خود دل بسوزانیم. بیایید چهره‌‌ای دیگر از خود نشان بدهیم، چهر‌ه‌ای که اعتماد جلب کنیم و در قلب دیگران جاه بگیریم. این فرصت از دست می‌رود. امروز باید بیاغازیم. از اینجا، از همین نقطه‌، از همین وضعیت خشونتباری که داریم. بیایید شعار مان و زبان مان را تغییر بدهیم. ما می‌توانیم و هنوز هم زود است.

بیا تا گل برافشانیم و می در ساغر اندازیم
فلک را سقف بشکافیم و طرح نو دراندازیم

هزاره‌ها چور کردند

2010-08-15T14:02:00.004-04:00

خیلی مهم است که ببینیم و بدانیم که در گذرگاه‌های اطلاعات، خصوصا، اطلاعاتی که به بیرون از افغانستان فرستاده می‌شود، چه کسانی قرار گرفته‌اند. در مورد قضیه اخیر بین مردمان محل و کوچی‌ها، گزارشات گوناگونی نشر شد. اما این گزارش واشنگتن پست وحشتناک است. وحشتناک از این خاطر که گفته است:

"به گفته شاهدان عینی، سه تا کوچی کشته و 30 نفر [کوچی‌ها] دیگر زخمی شده‌اند. واشنگتن پست علاوه می‌کند که طبق گفته‌های پلیس و گزارش‌ها، یک پلیس کشته شده و 24 نفر [افراد پلیس] دیگر هم زخمی شده اند و این زمانی بوقوع پیوست که هزاره‌ها در حین تظاهرات به غارت اموال مغازه‌ها و به آتش کشیدن خانه دست زدند."

این گزارش به تاریخ 15، یعنی دیروز، توسط دیوید ناکامورا David Nakamura به نشر رسیده و اما تهیه و ترتیب آن توسط قدرت‌الله اندر در کابل صورت گرفته است.

این در حالی است که در همین مورد، چندین گزارش به نشر رسیده و وضعیت را کاملا برعکس آن تشریح کرده‌اند. از گزارش‌های که در تلویزیون‌های محلی به نشر رسیده گرفته تا بعضی از رسانه‌های برون مرزی.

سوال اینجاست که وقتی با چنین دروغ و جانبداری وحشتناکت توسط یک روزنامه معتبر غربی مواجه می‌شوید چه خواهید کرد؟

چرا خشونت؟

2010-08-13T19:38:00.005-04:00

ظاهرا، کاسه صبر اهالی دامنه کوه‌های تپه اسکاد و شهرک سبز به سر رسیده است که دست به خشونت برده‌اند. به قول بی‌بی‌سی، کشمکش‌های لفظی میان مردم محل و کوچی‌ها از چهل روز پیش شروع شده بوده است. سوال اینجاست که چرا هزاره‌ها دست به خشونت می‌زند وقتی زور ندارد؟

حالا، در وضعیتی قرار داریم که پرده وفاداری به دولت و ارگانهای امنیتی و بیشتر به شعارهای کاذب چون امینیت، وحدت و عدالت از هم گسسته است، وضعیتی که باید زنده ماند و هرکسی باید در فکر این باشد که اول نانش را ازش نگیرد و بعد جانش را. وقتی می‌بینیم، جانت را ازت می‌گیرد و نانت را ازت می‌ستاند، چه چیزی برای تو باقی مانده است جز مرگ؟

تازه شنیدم که شمار کشته‌شده‌ها که اکثرا توسط پلیس به قتل رسیده‌اند به 30 نفر رسیده‌اند. چرا باید پلیس به طرف غیرنظامیان آتش بگشاید؟ چه دستی و برنامه‌ای در کار بوده است؟

ادامه این درگیری‌ها سخت خطرناک است، هم هزاره‌ها دشمن می‌خرد و هم آب به جوی دشمن می‌ریزد. حالا، معلوم نیست این حرکت‌ها را کی‌ها رهبری می‌کند.

فرهاد دریا، سرتاج بی‌نظیر موسیقی

2010-08-11T22:13:00.009-04:00

بارها و بارها خواستم در مورد فرهاد دریا چیزی بنویسم اما گویا گاهی آدم نمی‌تواند در مورد کسی بنویسد که کارش‌هایش، ابتکاراتش، هنرش و حس وطن دوستی‌اش آنقدر گسترده و عظیم است که در یک صفحه و چند صفحه نمی‌گنجد. من از این به بعد هر از گاهی فرصتی را برای فرهاد دریا اختصاص می‌دهم و بعضی ویژه‌گی‌ها و خلاقیت‌های را که من در او می‌بینم، خصوصا، در این اواخر، برجسته خواهم کرد.

یکی از ویژه‌گی‌های فرهاد دریا این است که هنرمند باسواد است. همگام با عصرش گام برمی‌دارد و می‌داند نسل جدید چه می‌خواهد. او فعلا سرتاج موسیقی افغانستان است و همیشه در آن بالاها جای دارد. او تقلید نمی‌کند، از کسی کوپی برداری نمی‌کند بلکه از خودش مایه می‌گذارد. فرق فرهاد دریا با دیگران این است که او به معنی دقیق کلمه هنرمند است. من کسی را هنرمند نمی‌دانم که با کاسیو و کیبورد و تبله صدای جیغ و ویغش را بلند کند و بعد سه چهارها دخترک تاجیکی و یا ازبکی را در پس‌زمینه کلیپش نمایش دهد. او هنرمند نیست، او شررمند است. کسی که در پی فریفتن اذهان عامه است و کسی که چیزی ندارد می‌خواهد در پس تصویر خودش را گم کند.

یادم نمی‌رود، حدودا، شش هفت سال پیش بود در یکی از مصاحبه‌هایش ازش شنیدم که می‌گفت، روزگاری به موسیقی کلاسیک و خرابات علاقمند بود اما رفته رفته متوجه شد که شنونده ندارد، علاقمند نیست برایش. او به زودی تغییر مسیر داد و به پاپ رو آورد. پاپی که حالا او اجرا می‌کند، از هر ویژه‌گی و از هر ژانری برخوردار است و از هر سرآبی آب می‌خورد. چند سال پیش، ابتکاری به خرج داد و با بزرگترین نوازندگان و آوازخوانان غربی کانسرت‌های بی‌بدیلی ارائه کرد. آهنگ "سلام آلیک" از هر نگاه بی‌نظیر است. برای شخص من، فکر می‌کنم که تغییر و تحول در موسیقی و ذهن فرهاد دریا از اینجا آغاز شد. او دانست که اصلا موسیقی بی‌تبله و هارمونیه چقدر جذبه دارد و چقدر علاقمند سر در هر هو هویش جنباند. من هنوز آن آهنگ را در سر دارم. هنوز که هنوز است هو هوی فرهاد دریا در گوشم طنین انداز است.

به دنبال آن آهنگ "دهلی بزن" را ارائه کرد که با همکاری همان نوازندگان غربی اجراء کرده است. اگر در آن مملکت وجدانی وجود داشته باشد، فرهاد دریا، باید به بت همدلی و وحدت ملی تبدیل شود. فرهاد گلو پاره می‌کند و فریاد برمی‌آورد که بیایید باهم شویم، نزدیک شویم، زندگی کنیم و لذت ببریم. فرهاد دریا، تشنه سخن گفتن، نجواهای دوستانه و برادرانه است. از همین روست که آوخ می‌کشد که دوری و ناصبوری من و تو را دربدر کرده است.

گزارش بی‌بی‌سی در مورد برنامه فرهاد دریا برای جوانان تحت نام "زندگی زیباست" مرا واداشت تا در مورد او چیزی بنویسم. من خیلی نگران او هستم چون او آدم بااستعداد است و می‌تواند بزرگتر و شکوهمندتر از این بدرخشد اما متاسفانه اطراف او را آدم‌های نه چندان دلسوز احاطه کرده است. فرهاد باید به خود آید و تکانی به خود بدهد. هنوز دیر نشده است و نباید ساکت بماند.

یکی از نوآوری‌های او این است که آهنگ‌های گذشته‌اش را بازخوانی می‌کند و با مخلوطی از راک و جاز چیزی می‌سازد که هر سنگ دلی تاب و توانش را از دست داده و به هیجان و خلسه می‌برد. یکی از نمونه‌های که او که اخیرا بازسازی کرده است آهنگ "سرزمین من،" آهنگ زیر است.

وقتی کرزی دوستداشتنی می‌شود

2010-08-07T10:18:00.004-04:00

فرهنگ نامتجانس

2010-08-02T11:52:00.000-04:00

در هزاره‌جات، رقصی بنام "رقص پشپو" و یا بازی پشپو مرسوم بود که حالا تا حدی از بین رفته است. رقص پشپو، رقص زنانه است و جالب اینجاست که گاهی آدم به فکر میفته این مردم سنتی و دهاتی، مردان شان چقدر روحیه بردباری داشته‌اند که به زنان شان اجازه رقص در عروسی‌ها و محافل خصوصی را دادند. عروسی‌ و محافلی که اکثرا رقص در ملا عام صورت می‌گیرد و صدها تن آن را مشاهد می‌کنند. چیزی که در فرهنگ‌های بقیه اقوام افغانستان کاملا غریب بنظر می‌رسد.

رقص پشپو، بدون آهنگ اجراء می‌شود و بیشتر با فشار دمیدن هوا بر لبها که با ارتعاش آن صدای حزینی ایجاد می‌شود البته همراه با چرخیدن‌ها. چرخیدن‌ها هم گاهی متفاوت یا با دستمال دستدوزی عروس و یا با دستمال گلدار سرخ نه گله. مردان همیشه سیل‌بین بوده‌اند و فقط در آوازخوانی دوگانه محلی سهم گرفته‌اند.

اما حالا، تعدادی از هزاره‌های که در بعضی کشورهای ارپای غربی و استرالیا مهاجر شدند و اکثرا هم هزاره‌های پاکستانی‌ و یا همان هزاره‌‌های کویته‌گی ‌هستند که هم پای در خانه کهنه شان کویته دارند و هم فرهنگی از هزاره‌های افغانستان را با خود شان حمل می‌کنند و هم بنام افغان یاد می‌شوند، اخیرا، چندین ویدیو از رقص‌های دخترکان هزاره‌گی کویته‌گی در انترنت به نشر رسانده و بانیان آنها ادعا نمودند که رقص محلی هزاره‌های افغانستان است.

نمونه 1: این ویدیو را ببینید که دخترها و بچه‌های هزاره‌گی در پارک عامه در استرالیا با هم می‌رقصند و جالب اینجاست که رقاص‌ها هیچ کاری نمی‌کنند فقط راه می‌روند، کف می‌زنند و خود شان را بالا پایین می‌کنند.

نمونه 2: این ویدیو را هم ببینید که همان کاری می‌کنند ویدیوی قبلی انجام می‌دهند. هیچ هنری را به خرج نداده‌اند و تنها تفاوت اینجاست که لباس محلی هزاره‌گی را پوشیده‌اند.

نمونه 3: این ویدیو را هم ببنید که توسط همان دخترکان قبلی اجرا شده است. پیراهن شان را بالا می‌گیرند و به چپ و راست خم و چم می‌کنند. هنر دیگری ندارد.

امروز به این فکر افتادم که چقدر ملالت‌آور است که از فرهنگ هزاره‌های افغانستان این چنین نمایندگی صورت بگیرد و آنان هیچ ندانند چهره‌اش و فرهنگش چگونه ترسیم می‌شود. ایکاش می‌گفتند، رقص هزاره‌های کویته‌گی، در این صورت هویت آنان همراه با لهجه کویته‌گی شان پابرجا می‌بود. اینها تصویر مضحک و نامتجانسی است که از فرهنگ هزاره‌های افغانستان ارائه می‌شود. هیچ ربطی به فرهنگ بومی هزاره‌های افغانستان ندارد. این‌ها رقص‌های هزاره‌های کویته‌گی است، مثل خیلی از ویدیوها و رقص‌های برادران پشتو زبان افغانستان که پیشاوری‌ها به جان مردم می‌زنند.

در شهر یکی کس را هشیار نمی‌بینم

2010-08-01T14:38:00.009-04:00

بعضی وقت‌ها آدم گیر می‌کند برای یک عکس، یک ویدیو و نقاشی‌ای باید چه بنویسد تا آنچه در متن است برتابد. مثل این ویدیوی که تو را فقط می‌خنداند و می‌خنداند و تو نمی‌توانی شرحی برایش بنویسی. فسبوک، یکی از خوبی‌هایش این است که دوستان تان ویدیوهای خنده‌دار و جالب‌انگیز نشر می‌کنند که روز یکشنبه‌ات را مانند امروز زیبا و پرخنده و شادبخش می‌سازد. مانند این ویدیوی تلویزیونی که ظاهرا در ایران نشر شده، مردی را نشان می‌دهد که با خبرنگار در مورد مشکلاتش مصاحبه می‌کند. از آنجایی که مشترکات زیادی است بین افغان‌ها و ایرانی‌ها، پیشنهاد می‌کنم این را ببینید. شادکام باشید.

ژولیده سرایی

2010-07-30T23:39:00.010-04:00

من شاعر نیستم اما شعر را دوست دارم. شعری که شعر باشد نه حاصل تراوش هیجانات روحی و زودگذر سراینده آن. شکی نیست که هر شاعری دچار چنین وضعیت بدبینی، شکاکیت، سردرگمی و نوعی توهم نوستالوژیک همراه با حس وطن دوستی و مردم دوستی‌اش می‌شود. اما آه بر آن شاعری که معجونی از این همه سردرگمی‌ها، درماندگی‌ها، خودنابینی‌ها و بهت زده دست به شعر سرایی بزند.

اخیرا، شریف سعیدی، شعرهای دور درازی سروده که (یکش را به دخترش تقدیم کرده) سر و ته آن درهرجا بند است. آدم حیران می‌ماند از کجایش شروع کند و به کجایش ختم کند. اصلا هدف شاعر چیست، می‌خواهد چه بگوید؟ نمی‌دانم، که گفته است که هرچه بدبختی و یا هرچه شیرینی و زیبایی را در شعر تان بگنجانید شعر است. اگر چنین چیزی را شعر بگوییم باید این را قالب نو زد.

معمولا، سنت این است که یک خواننده می‌خواهد شعری را بخواند که اول برای او فضا ایجاد کند و بعد کلماتند که تاثیر می‌گذراند نه موضوع گوگانون در یک شعر بی‌سرو پا و نه هم زهر در واژه‌ها.

چنین شعرها بیشتر به نثری می‌ماند که نویسنده آن لم داده بر تشک اسفنجی و تکیه بر پشتی گلدار، چای سبز هیل‌دار را سرکشیده و پا روی پا انداخته و در اوقات مختلف و با روحیه و اشکال مختلف نوشته باشد و فکر می‌کنم تاثیر آن هم بیشتر خواهد بود تا گسستن آن به چندین قطعه.

آزادی بیان حد دارد

2010-07-29T22:22:00.007-04:00

مگر یک انسان ایده‌آل که یا بر روی ابرها باید قدم ‌بزند و یا در وهم خیال بر روی زمین چکر بزند که باید در آرزوی کسب آزادی مطلق "بیان" زندگی کند ورنه هیچ انسان عاقل و حتی نیمه عاقل با چنین بی‌هوده اندیشی و وسواس، زندگی‌اش را بی‌هوده سر نمی‌کند. ما گلو پاره می‌کنیم که ای وای "آزادی بیان" مان چه شد.
برادر من، بگیر! این آزادی از تو، چه می‌خواهی بکنی؟

من یک ایستادگاه تلویزیون ایجاد می‌کنم و هرچه دلم خواست نشر می‌کنم. چرا؟ چون "آزادی" را تو به من دادی و "بیان"‌اش را من می‌کنم.

افغانستان دارای حکومتی است که اساسا بر پایه آزادی، دموکراسی، عدالت - و مهم‌تر از همه قانون اساسی‌ - بناء شده است. یک چنین حکومت نیاز به حاکمیتی دارد که در آن همه چیز تعریف شده باشد. آزادی بیان، هم جزء آن است نه بالاتر و نه هم پست‌تر. حق حاکمیت یک دولت حکم می‌کند که آزادی را برای خودش تعریف کند و برای شهروندانش نسخه‌ای از آزادی بیان بپیچد. برای همین است که از رئیس جمهور، حامد کرزی، و تصمیم او در رابطه به تعطیلی تلویزیون امروز حمایت می‌کنم.

کرزی راست می‌گوید، هر رسانه، هر تلویزیون و هر ایستادگاه اطلاعات عامه‌ای اگر" به تفرقه ملی دامن می‌زند" خیانت ملی است. نه تنها باید تعلیق و تحدید شوند بلکه مورد بازجویی قرار بگیرند. پس، تصمیم شورای وزیران بر حق است و ما باید از آن استقبال کنیم.

تلویزیون امروز، توسط یک آدم خیره‌سر و یکدنده بنام نجیب کابلی اداره می‌شد. او چیزی نه از مطبوعات می‌دانست و نه از مردم و جامعه آگاه بود. نه هم می‌دانست که مزه دهان کابلی‌ها چیست چون راه تعقل و دیگرباوری و وجدان حرمت در برابر دیگر مذاهب را به دلیل، دشمنی، کدورت، خصومت‌های نژادی، مذهبی و سمتی از دست داده بود.

من بارها دیده بودم که تلویزیون امروز، در روزهای عاشورا و در خیلی از روزهای مذهبی شیعیان آهنگ‌های هندی همراه با رقص و پایکوبی نشر می‌کرد. این آزادی نیست، این سوء استفاده از آزادی بیان است. این عقده‌گشایی و دشمنی و به گفته کرزی که دامن زدن به تفرق ملی است - که باید جلواش گرفته‌اش شود. تلویزیون امروز، نه تنها به اشخاص حقیقی و حقوقی شیعیان احترام نگذاشت بلکه به میلیون‌ها پیرو شیعه اهانت روا داشت. این چنین آزادی بیان که به دیگران هتک حرمت شود در هیچ جایی دنیا وجود ندارد و جایی هم ندارد چه برسد به جامعه سنتی افغانستان که طبیعتا سطح تحمل شان به صفر است.

گزارش ویدیوی داوود قاریزاده را ببینید. یک نکته را باید متذکر شوم که متاسفانه این گزارشگران همیشه آزادی بیان را کلی مطرح می‌کنند. بهتر است وقتی سخن از آزادی بیان در مطبوعات مطرح می‌شود باید دقیق بود و آنرا دقیق‌تر بیان کرد. مثلا به جایی اینکه بگوییم "آزادی بیان" در خطر است باید بگوییم آزادی بیان در مطبوعات در خطر است. چون آزادی بیان تنها شامل حال اهالی مطبوعات نمی‌شود. این را باید آویزه گوش خود کنیم.

گزارش بی‌بی‌سی ساختگی است

2010-07-26T22:38:00.004-04:00

من قبلا نوشته بودم که چطور بدانیم سرباز یاغی ایکه سه نفر از همرزمان بریتانیایی‌اش را کشت از قوم هزاره است؟ در نوشته قبلی من بیشتر در این مورد تذکر داده‌ام اما در این مطلب می‌خواهم به ادامه آن بپردازم.

جالب اینجاست که یک روز بعد از پخش خبر اصلی در سایت انگلیسی بی‌بی‌سی، ترجمه همان مطلب با تغییراتی در بخش فارسی بی‌بی‌سی نشر شد. اما بدون مدرک و شواهدی که دال بر این باشد که شخصی با چنین صدا، چهره، شهرت از قوم هزاره است. حساسیت به کنار،‌ خیلی‌ها علاقمندند بدانند که این هزاره خاین کیست و چطور بعد از 9 سال از کلوخ آتش پرید؟ چرا انتحاری‌ها و خاین‌های قوم دیگر این چنین سر و صدا ایجاد نمی‌کند و با پسوند ملیتش گزارش داده نمی‌شود که در برابر یک هزاره این چنین حساسیت نشان داده می‌شود؟

خوب، سند داوود اعظمی، رئیس دفتر بی‌بی‌سی در کابل چیست و کجاست؟ چگونه ثابت می‌کند که این فرد هزاره بوده؟ این مسئله باید جدی دنبال شود. احتمال می‌رود آقای اعظمی از سرویس بی‌بی‌سی سوء استفاده کرده است.

اطلاعاتی که تا حدی ساختگی بنظر می‌رسد:

اولا، به هیچ صورت و آنهم به ندرت یک هزاره اسمش را طالب حسین می‌گذارد. چون در میان هزاره‌ها انتخاب "طالب" قبل از "حسین" اصلا بی‌معنی است و بیشتر مسخره آمیز است. معمولا اسامی قبل از حسین با "غلام، عبدل، ذاکر، محمد..." آغاز می‌شود.

دوما، هر شهروند هزاره‌ای که چند روزی را در ایران سپری کرده باشد، جهان بینی او بیشتر از یک آدم باسواد وطنی است که به این ساده‌گی تحت تاثیر طالبان قرار بگیرد و یا شستشوی مغزی شود.

نکته مهم
باز هم تکرار می‌کنم که گزارش داوود اعظمی اغراض‌آمیز است و تا حدی ساختگی. مثلا شما در این پاراگراف، کاملا متوجه می‌شوید که آقای اعظمی پای ایران را در دخالت به مسایل افغانستان و در جنگ علیه نیروهای خارجی در میان می‌کشد و آنهم آنرا با یک چهره هزاره علیه نیروهای خارجی ارائه می‌کند. این پاراگراف را به دقت بخوانید، متوجه این نکته خواهید شد. به یاد داشته باشید که پشتون‌ها، یکی از اتهامات شان علیه هزاره‌ها این است که می‌گویند هزاره‌ها آله دست ایران است و این در این پاراگراف به وضوع به چشم می‌خورد:

"این مرد به من گفت که یک هزاره است و چند سالی را در ایران بوده است. او گفت که یک سال قبل به سرعت پس از بازگشتن از ایران به عضویت ارتش افغانستان در آمد."

می‌بینید، تاکید می‌کند که " یک سال قبل به سرعت پس از بازگشتن از ایران به عضویت ارتش افغانستان در آمد." یعنی اینکه این هزاره آله دست ایران بوده و از ایران فرستاده شده بوده تا به ارتش افغانستان بپیوندد و بعد هم سربازان بریتانیایی‌ها را بکشد. پیام جانبدارانه و این قدر صریح بیشتر از این می‌خواهید؟ رئیس بی‌بی‌سی می‌نویسد که اصلا هزاره‌ها آله دست ایران است نه طالبانی که سلاح، مهمات و آموزش دریافت می‌کنند از طرف دولت ایران.

و بعد هم این را شاهد می‌آورد:

"بعد این اطلاعات را با مقامی در هلمند چک کردم. همه این اطلاعات تطابق داشت."

من همین لحظه ده تا خبر می‌نویسم و در آخر می‌نویسم: این اطلاعات را با مقامی در هلمند، کابل و بامیان چک کردم. همه اطلاعات تطابق داشت. این شد گزارش، این شد منبع؟

این یکی پرواضح است که داوود اعظمی از پیش خودش ساخته است:

"او گفت که زندگی سعادتمندانه ای نداشته چون پدرش او را از خانه بیرون کرده و هیچ دوستی نداشته است.
او گفت که امیدوار است در جهان آخرت بابت این اقدام پاداش بگیرد."

این متن اخیر باورکردنی نیست. چون زندگی هزاره‌ها مثل بقیه اقوام گروهی است. محال است که یک جوان 21 ساله دوست نداشته باشد و امیدوار جهان آخرت باشد. این کاملا ساختگی است.

حالا چاره چیست؟
یک بار دیگر تکرار می‌کنم با بی‌بی‌سی فارسی در لندن و کابل در تماس شوید و از آنان بخواهید که سند ارائه کنند.

بر درگه مرگ سنگ باید کوفت!

2010-07-25T17:04:00.008-04:00

...مرا به حالم بگذار، نمی‌خواهم چشمانم را وا کنم و آسمان را ببینم. نمی‌خواهم از این چارچوب بیرون بروم. نمی‌خواهم رویم را به سقف بلند کنم. آن بالاها کیست که رو بلند کنم به سویش؟ می‌خواهم اینجا پشت این پنجره غبار گرفته باشم و در این تنهایی‌ام در فکر و غم ازدست رفته‌گان هبوط کنم.

از تو می‌پرسم ای مرگ، ای بت خونخوار این حدیث هاری را که تو سروده‌ای از چیست و برای چیست؟ رفتن اولاست اما اینطور جان ستاندن غلط است. این چندمین باری است که عزیزی را می‌شنوم با خودت بردی! آیا این داستان تو پایانی دارد؟ اگر دارد کجاست و ندارد چرا؟

چند روز از خبر مفقودی جاوید زیرک نمی‌گذرد که خبر مرگ عزیز دیگری را شنیدم: "هادی ناجی." هادی ناجی، برادر داود ناجی، خبرنگار بی‌بی‌سی فارسی از مالستان است. او جوان بود، با استعداد بود، پرتلاش و امیدوار بود. سبک زندگی او مملو از کارهای متفاوتی بود. صنف 11 مکتب لیسه حبیبیه بود، همزمان در تلویزیون نگاه کار می‌کرد، کمره بردار بود. علاقمند به سینما و عکاسی بود. آرزویش این بود که روزی بهترین کمره را داشته باشد.

من و هادی، روزهای زیادی را باهم سپری کردیم. با هم تخم مرغ پختیم و با هم به مینی‌بس های شهری سوار شده به شهر رفتیم و باهم قدم زدیم. یک مدتی شاگردم بود. آنقدر باهم نزدیک شده بودیم که با آرامش خاطر، داستان‌های از زندگی شخصی‌اش را با من شریک می‌کرد. روزگاری عاشق دختری بود در کوچه حلبی سازی در گولای دهبوری. روزی با هم قهر بودند. به اطاقم آمد، نگران و با اضطراب. پرسیدم: "هادی، چه شده، خوشحال دیده نمیشی؟" گفت: "وله ازم خفه است، یک کاری کو که تحملم از دستم رفته." برای او متن‌های عاشقانه می‌نوشتم. خوشحال بود، قاه قاه می‌خندید و از جایش می‌پرید مرا در آغوش می‌گرفت و ازم تشکری می‌کرد که متن کارگر افتاده است. او جوان بود، شاید 17 ساله‌ای بیش نبود. خوش لباس و خوش قیافه بود. هر دختری دوستش داشت. همیشه عاشق بود. به همین خاطر دوستداشتنی بود چون دوست داشت و سراپایش عشق و امید می‌بارید. هیچ یادم نمی‌آید که از کسی شکایت کرده باشد، همیشه دوستان ناب و فعال پیدا می‌کرد.

آخرین باری که همدیگر را دیدیم در منزل کاکایش در آخر دشت برچی بود. برم زنگ که قروت و دوغ تازه از مالستان آورده و برم قروتی جور می‌کند. او میدانست که من دیوانه قروت و قروتی‌ام. من، او و جواد برادرش قروتی خوردیم. امیدوار بود که روزی برادرش در لندن دعوتش کند. بهترین دوستانش مژگان، الهه و مهشید دختران برادرش بودند. یادم می‌آید وقتی آنان به خارج رفتند، چندین بار یاد کرد که پشت دختران برادرش دق شده است.

او آخرین فرزند و دوستداشتنی‌تر در نزد مادرش بود. همیشه از مادرش یاد می‌کرد و می‌گفت پشتش دق کرده است. وقتی مالستان می‌رفت، دو هفته می‌ماند تا مادرش را سیر ببینید. اخیرا، دیدم صفحه‌ای در فسبوک ایجاد کرده است. با هم در فسبوک دوست شدیم. در این اواخر، متوجه شدم که فعالیتش در فسبوک کم شده است. از نسیم فایز، پسر کاکایش شنیدم که مریض شده و بردندش پاکستان. چند روز پیش شنیدم که هادی راه رفته را رفته است که برگشت ناپذیر است. صفحه فسبوک او پابرجاست. دیگر بروز نمی‌شود. عکس نمی‌گذارد. هادی، به پیام دوستانش پاسخ نمی‌نویسد. او ساکت شده است و صفحه‌ء فسبوکش ساکت‌تر.

برای خانواده و خویشاوندانش تسلیت باد. خداوند بیامرزدش و یادش گرامی باد.

من شاعر نیستم اما خواستم چیزی در باره از دست دادن هادی بسرایم، با نومیدی فقط مصرع اول آن آمد و بس:
بر درگه مرگ سنگ باید کوفت.

یا حق

زیارت‌های مردار افغانستان

2010-07-20T17:38:00.008-04:00

در رابطه با گزارش چرس‌آلود بی‌بی‌سی فارسی، تازه متوجه شدم که خیلی‌ها منظورم را در یادداشت قبلی‌ام درک نکرده‌اند. کار به این نداریم که گزارش از لحاظ فنی مشکل دارد، حرف بر سر این است که چرا تصویر "زشت، شرم‌آور و بی‌فرهنگ‌ صفت" از مردم افغانستان، آنهم از سرزمین بلخ که روزی زادگاه دانشمندان بزرگی بوده است ارائه شود؟ مگر این همه بدبختی و هزاران نوع خبر و تصویر منفی‌ای که از افغانستان به بیرون فرستاده می‌شود کمند؟

در افغانستان، هزاران نوع زیارت وجود دارد که یکش هم همان باباقوی مستان است. اول اینکه به زیارت رفتن یک امر خرافاتی است. دوم، نفس چرس و جاهایی که چرسی‌ها هستند حرام است. نسل نوی افغانستان، حداقل فرقش با آن جانوران چرسی که چرس کشیدن و بچه‌بازی را رواج داده‌اند و روزگار شان را با چرس و بچه‌بازی می‌گذارنند این است که به جای چرس و حشیش به آموزش رو بیاورند و از چیزی مباهات کنند که باعث سربلندی مردم افغانستان باشد نه زیارت چرسی‌ها، بچه‌‌بازها و هزار لوند و لوندی که نه به دین پابندند و نه هم حسی از دنیا دارند که انسان‌وار زندگی بکنند.

گفتم هزاران زیارت وجود دارد. نمونه‌اش هم یک زیارت در دایکندی است که سالها پیش، یکی از سادات هزاره، در یک قلهء تپه‌ای، لاشه‌ سگی را شبانه دفن می‌کند و روی آن هم یک چوب و پارچه سبزی را نصب می‌کند. داستان از این قرار بوده که سید می‌خواسته با دفن لاشه سگ از تعفنی که از نزدیکی خانه‌اش بر می‌خواسته خلاصی یابد. اما وقتی لاشه سگ را دفن می‌کند، یک فکر به خاطرش می‌رسد که: بیا یک زیارت جور کنم.
یک دیواری از سنگ بنا می‌کند و بیرق را نصب می‌کند. صبحگاه بعد از نماز به خانه یکی از اهالی قریه می‌رود و از زنش می‌پرسد: " خاتون مرید، او امی سر تپه چی استه که شور می‌خوره؟." خاتون مرید، به زحمت تشخیص می‌دهد که یک بیرق را دیده است. سید ادامه می‌دهد: " امشب، خواب دیدم که امام زمان آمده و بیرقش را در سر تپه قریه ما نصب کرده است." تعبیر خواب آقا درست از آب درمی‌آید و مردم هجوم می‌برند، اول سراپای آقا را غرق بوسه می‌کنند و بعد خاک قبر سگ را من حیث تبرک به سر و صورت شان می‌مالند و می‌خورند. حالا، آن زیارت، به یکی از زیارت‌های بزرگی تبدیل شده است که شایع است شفای هر نوع مریضی است و ماهانه ده‌ها گوسفند ذبح می‌شوند.

همینطور، سال 2008، یکی از نزدیکان سید فاضل، در بلخاب، شب‌ها می‌رفت در قله کوه چراغ روشن می‌کرد و بعد شایع کرده بود که امام زمان شب‌ها آمده آنجا چراغش را روشن می‌کند. یکی از قوماندان محلی که نامش محفوظ بماند با سه سربازش به قله کوه رفته و از ساعت 5 بعد از ظهر تا تاریکی شب در گوشه‌ای مخفی می‌شوند تا امام زمان را ببینند. وقتی هوا به قدری کافی تاریک می‌شود، می‌بینند که سید همسایه، چپن کلانی را روی شانه‌اش انداخته و چراغ را روشن می‌کند. قوماندان و سربازانش، امام زمان را دستگیر می‌کند اما سید هنوز منکر است و خدا و قرآن را قسم می‌خورد که شب‌های قبل خود امام زمان روشن می‌کرده اما آن شب او را ولی گرفته است.

همینطور، در سال 2009، سید حسن فاضل، شایعه کرد که علم امام حسین را از کربلا به کابل آورده است. هدف سید حسن این بود که آن ملکیتی را که تحت دعوا بود از این طریق غصب کند. او نه تنها صاحب میلیون‌ها افغانی و طلاه شد بلکه صاحب زمین هم شد. حالا اطراف آن علم، احاطه بزرگی ساخته است که نه زور خدا می‌رسد و نه مخلوقش که دست به دعوا و تخریب آن بزنند. اما مزار سید حسن، هنوز پابرجاست، روزانه هزاران زایر از هزاره‌جات به آنجا می‌ریزند.

حالا، مزار بابای قوی مستان هم از همان زیارت‌های مرداری است که برای هر شخص فرهنگی، آگاه و تحصیل کرده امروز افغانستان شرم است که قدمش را در چنین مکان‌های ناپاک بگذارند. این‌ها بخشِ از خرافاتی است که در جامعه، فرهنگ و سنت ما نفوذ کرده است و ما باید اندک اندک با چنین رسم‌های زشت خداحافظی کنیم و به جنبه‌های مثبت و گیرای فرهنگ و سنت زیبایی افغانی خود تکیه کنیم.

حالا شما یک بار خود را به جایی یک شنونده ایرانی و یا تاجیکستانی قرار دهید و این گزارش را ببینید چه تصور می‌کنید؟
اولین چیزی که به ذهن شما می‌رسد این است که: " این مردم افغانستان هم عجیب مردم بی‌فرهنگ و چرسی ای هستند و بدتر از همه از چرس کشیدن شان هم مباهات می‌کنند. کشوری که 95 درصد مواد مخدر دنیا را تولید می‌کند، حتما مردمش هم باید معتاد باشند و هستند چون حالا این اعتیاد به چرس و حشیش در فرهنگ شان هست. این هم سندش."

به همین خاطر، امروز، وظیفه نسل نوی افغانستان، نسل آگاه و بیدار است که دست به تغییرات بزند و در مقابل چنین سنت‌های شنیع واکنش نشان بدهند. حداقل به این ایمیل بی‌بی‌سی بخش فارسی که البته خوبی‌اش این است که در دست ایرانی‌هاست ایمیل بزنید و در رابطه با چنین گزارش‌ها که سبب تضعیف فرهنگ کشور مان می‌گردد واکنش نشان بدهید: persian@bbc.co.uk

به امید فردای بهتر.

گزارش مرداروار

2010-07-19T00:10:00.006-04:00

این را هم باید نامش گذاشت گزارش؟ یک مکثی بر عنوان این گزارش بکنید و تصاویر را ببنید و بعد هم چرس را. بعد از آن موسیقی نحس چرسی‌ها در پس زمینه و در آخر هم موسیقی مردار بچه‌بازی فیروز کندوزی. به گزارش گوش دهید چگونه شروع می‌کند و به کجا می‌رسد.
یک شخص عادی که نه چرسی باشد و نه طرف دار چرس، بعد از گزارش مردار بی‌بی‌سی شاید چنین حسی داشته باشد:
هیچ شکی نیست که این کشور از دست این همه مزارهای مردارش مردار شده باشد. آنقدر در قعر بدبختی و مرداری غرق شدیم که حتی خوب و بد مان را هم نمیشناسیم که چه به چی است. در لجن گم شدیم و هر آنچه وجود دارد لجن است. متعفن شده‌ایم که نه تنها برای خود مان زننده شدیم بلکه برای دیگران نیز. مثل یک نجاست در آسیای میانه افتادیم که تمام دنیا ازش فرار می‌کنند اما یک عده‌ای هستند که مثل مگس‌های کثیف دور بر مان می‌پلکند. آنان هم یا به خاطر علاقه شان است و یا هم به خاطر منفعت منطقه‌ای.

نمیدانم، مدیر پخش برنامه‌های بی‌بی‌سی چگونه متقاعد می‌شود که چنین گزارش‌های مردار را پخش می‌کند. این گزارش چه را می‌خواهد بیان کند؟ متاسفانه بی‌بی‌سی فارسی بخش افغانستان از نبود مدیریت سالم رنج می‌برد. این جوانان باید آموزش داده شوند تا بتوانند خلاقیت اعتراض، رقابت، انتقاد و هماوردجویی در رسانه همگانی را داشته باشند ورنه این چنین گزارش مایه شرم افغانستان من حیث کشور فارسی زبان در میان کشورهای فارسی زبان دیگر مثل ایران و تاجیکستان می‌باشد.

چطور بدانیم که قاتل سربازان بریتانیایی هزاره است؟

2010-07-15T17:29:00.006-04:00

مسئله تیراندازی به طرف سربازان بریتانیایی که گفته می‌شد هزاره بوده خیلی جدی شده است. در همان ساعات نخست، اعلام کرده بودند که تیرانداز از قوم هزاره بوده است. این مسئله، خارجی‌ها را به شوک انداخته است. آنها از خود می‌پرسند این شهروند هزاره‌ای که سالها مورد ظلم و ستم طالبان و پشتون‌ها قرار گرفته است، چه شده است که لوله تفنگش را به حمایت از طالبان علیه همرزمان بریتانیایی‌اش گردانده است؟ قبلا گفته بودم که باندی در درون پشتون‌ها به وجود آمده است که سیل عظیمی از تبلیغات سوء علیه اقوام هزاره، تاجیک و ازبیک را راه انداخته است. بدون شک، در این مورد، رئیس جمهور کشور ما، حامد کرزی، هم دست دارد. و این بخشی از گفتگوها با طالبان و مصالحه ملی است که بعد از استعفای امرالله صالح از ریاست امنیت قوت گرفته است. و این برنامه قرار است با حذف اسامی 15 تن از سران طالبان عملی گردد.

اما برگردیم بر سر این مسئله که آیا این تیرانداز هزاره بوده است و یا نی؟ همانطور که ذکر شد این مورد خارجی‌ها را به شوک انداخته است.

چرا این موضوع برای بخش سرویس پشتوی بی‌بی‌سی مهم است که آقای داوود اعظمی، رئیس دفتر بی‌بی‌سی در کابل، آنهم سرویس پشتو در سایت انگلیسی بی‌بی‌سی مقاله می‌نویسد و در پی تثبیت هویت تیرانداز است؟ چرا بخش پشتوی بی‌بی‌سی، آنهم رئیس بی‌بی‌سی که خود از قوم پشتون است؟ چرا اینقدر سراسیمه‌گی؟ سرویس بی‌بی‌سی جهانی چندین گزارشگر در افغانستان دارد چرا آنان نتوانسته‌اند در این مورد تحقیق کنند که آقای اعظمی با سراسیمگی پافشاری می‌کند که تیرانداز هزاره بوده است.

حتما، در اینجا زیر کاسه نیم کاسه‌ای است. اگر آقای اعظمی راست می‌گوید، پس مصاحبه‌ء صوتی را نشر کند تا لهجه و تون صدای یک شهروند هزاره خاین به همرزمانش شناخته شود. اگر آقای داوود اعظمی از این کار سرباز زد و نخواست اطلاعات و اسناد بیشتر ارائه کند (شاید بگوید که صدایش را ثبت نکردم) 99 درصد ثابت می‌شود که آقای اعظمی از وظیفه، از سرویس بی‌بی‌سی سوء استفاده کرده است. اگر ثابت شد، در این مورد باید اعتراض جدی علیه بی‌بی‌سی صورت بگیرد. نامه‌های اعراض‌آمیز با امضاء بزرگان و اعتراض‌های خیابانی در مقابل ساختمان بی‌بی‌سی در کابل و لندن صورت بگیرد. سرویس بی‌بی‌سی بخش افغانستان، سابقه سوء استفاده زیاد دارد. مثلا یکی از نمونه‌‌هایش "نبی مصداق" است که در دهه نود میلادی از بی‌بی‌سی اخراج شد. اگر در لندن، کابل و یا هر جایی هستید، در این مورد تحقیق کنید. مثلا به بی‌بی‌سی زنگ بزنید و بپرسید که چه سندی قانع‌ کننده‌ای در رابطه با ادعای هزاره بودن تیرانداز دارد. مهم این است که فهمیده می‌شود این بخش از تبلیغات دشمن است و یا اینکه حقیقت دارد.

قاتل سربازان بریتانیایی در چهره هزاره؟

2010-07-13T22:55:00.006-04:00

به قول معروف "بیا ایره پوره کو" که یک شهروند هزاره اهل غزنی با راکت سه بریتانیایی را کشته و چهار تای دیگر را زخمی کرده است. دروغ شاخدارتر از این را کجا می‌توانید بیابید؟ تا حال تحقیقات نشان داده که 99 درصد انتحاری‌ها همه پشتون‌ها هستند، طالبان 100درصد پشتون‌ها هستند. هیچ خر و هیچ انسان بی‌عقل از کشورهای دیگر برای پشتون‌ها نمی‌جنگد. هزاره‌‌ها که تازه از زیر ظلم طالب آزاد شده‌اند و تازه دم راحت هم نگرفته‌اند و هزار بار به حضور نیروهای خارجی شکر می‌کشند - یک هزاره می‌آید علیه همکاران خارجی‌اش چموش می‌شود؟
و بدتر از همه اینکه آن هزاره، بطرف نیروهای طالبان فرار کرده و خودش را تسلیم طالبان کرده و بعد طالبان هم ادعا کرده است که شخص فراری به جایی امن انتقال داده است.

جنرال غلام فاروق پروانی چنین چیزی را به خبرگزاری‌ها گفته است. متوجه هستید که در هفته‌های اخیر، تبلیغات یک باند در درون پشتون‌ها سیر دیگر گرفته است. از هر طرف علیه تاجیک و هزاره‌ها تبلیغات می‌کنند. هیچ شکی نیست که آنها که حالا گفته‌اند قاتل از قوم هزاره بوده و حالا نمی‌توانند بیابندش، ممکن است یکی از همکاران بیگناه هزاره‌اش را بکشند و بعد جسد شان را تحویل خارجی‌ها کننند که بگویند تسلیم نمی‌شد و در زد و خورد کشته شد. کی می‌گوید نه، و هزاره نبود؟

هر روز هزاره‌ها قربانی می‌دهد. چند روز پیش، 9 تن از سران محلی هزاره‌ها را در ارزگان سر بریدند. یک هزاره‌ اگر از گرسنگی هم بمیرد، محال است در دامن طالب پناه ببرد. بدتر از همه اینکه می‌گویند در دل شب ساعت 2 بجه اتفاق افتاده و بعد خودش در تاریکی فرار کرده. عجیب است. این آدم نام نداشته؟ اگر این حادثه روز اتفاق میافتاد نمی‌گفتند هزاره بود. چرا حادثه نصف شب اتفاق بیفته، این روش‌ها و تبلیغات سوء بیشتر دشمنی به بار می‌آورد تا برادری و دوستی. این در حالی است که هزاره‌ها و تاجیک‌ها اکثریت سربازان را در خط مقدم جبهه‌های هلمند دارند. چون در سال‌های 2007 و 2008، هر پشتونی را که در خط اول انداختند، گفتند: وله ما به طرف برادر خو شلیک نمی‌کنیم. یا تسلیم طالبان شدند، یا به طرف همرزمان شان شلیک کردند و یا هم خیانت کردند. نمونه آن، خزان سال 2007 است که 30 تن از سربازان اردوی ملی که اکثرا تاجیک، ازبیک و هزاره‌ بودند در هلمند سر بریده شده‌اند. قضیه از این قرار بود که از درون سربازان اردوی ملی کسی خیانت کرده بود. طالبان، تمام سربازان اردوی ملی‌ را محاصره کرده و بعد همه پشتون‌ها را آزاد کرده و بقیه را سر بریده بودند. اگر سند می‌خواهید بروید وزارت دفاع. نمیدانم، این مطبوعات و این روزنامه‌نگاران غیرمسئول بدنبال چه‌اند که این گونه حوادث به گوش مردم نمی‌رسد. این خبر هیچ انعکاس نیافت. فقط تلویزیون طلوع به آن اشارهء کوتاهی کرد.

حالا بگوید، اگر در این موارد که حقیقت تلخی است ننویسیم و نگوییم که مثلا عاملین فلان قضیه تاجیک بودند، هزاره بودند و یا پشتون بودند، چه بنویسیم؟ دشمنان وطن؟ برادران ناراضی؟ خارجی‌ها؟

حالا یک قاتل طالب را به نام هزاره جا زدند و همین هم مایه تبلیغات سوء دیگران خواهد شد. وقتی دیگران هزاره هزاره می‌گویند ما بگویم دشمنان وطن، برادران ناراضی؟ حقیقت تلخ است اما باید بپذیریم که این کشور با این قدر نکبتی کشور نخواهد شد.

خواهش می‌کنم برگرد!

2010-07-12T17:49:00.009-04:00

سه روز گذشته است. عزیزم، هنوز، نمی‌خواهم چیزی در این مورد بنویسم، توان نوشتن از من رفته است. من منتظرت هستم برگردی. باور نمی‌کنم تو رفته‌ای. نه نه، تو همینجایی. فقط منتظرم برگردی و همه را از یافتنت متعجب سازی. تصور می‌کنم، تو در آن گوشه‌ها مثل کودکان بازیگوش مخفی شده‌ای و می‌خواهی یکدفعه بیرون بپری و همه را متعجب سازی. می‌خواهم آن لبخندی همیشگی‌ات را باز بینم.

برگرد! خواهش می‌کنم برگرد! با برگشتت می‌خواهم این سیاهی را از جلو چشمانم دور کنی. خبرهای نحسی در باره تو شنیدم که باورکردنش برایم غیرممکن است. نه نه، هرگز باور نمی‌کنم. من تو را می‌شناسم، تو این قدر شکننده نبودی. تو مثل کوهی بودی که دیگران بر تو تکیه کرده بودند و امید داشتند. به همین خاطر است که من از تو فعلا اسم نمی‌برم. چون نمی‌خواهم خبر بدی از تو بشنوند. چون همه ندانند بر تو چه گذشته است. چون می‌دانم برمی‌گردی، جایی پُت شده‌ای عزیزم!

خواهش می‌کنم، دلم را مپیچان. خواهش می‌کنم به شهر برگرد همه منتظرند. من و تو هزار تا برنامه ریخته بودیم. من و تو قرار بود کارهای بزرگ انجام دهیم. مگر قرار نبود صبر کنی تا من بیایم؟ خواهش می‌کنم به من خبر بده تو برگشته‌ای و آنجا هستی. خواهش می‌کنم یکی پیدا شود خبری نیکی از او به من دهد. من پاره‌ای از امیدهایم را دارم از دست می‌دهم.

تغییر در رهبری سیاسی تاجیک‌ها

2010-07-11T10:13:00.014-04:00

بر همگان هویداست که بودن امرالله صالح در بدنه دولت سنگینی می‌کرد. این سنگینی را همه حس می‌کرد و همه می‌دانستند که امرالله صالح با خیلی از پیشنهادهای کرزی نسبت به گفتگو با طالبان مخالف بود. براساس گزارش‌ها، آقای صالح، از شیوه‌های مختلف برای جمع آوری اطلاعات از کسانی که در عملیات‌های خرابکارانه دست داشتند (که اغلب طالبانند)، استفاده می‌کرد. او نه تنها سپر دفاعی سازمان استخبارات افغانستان را ترمیم کرد بلکه توانست از مرز هم فراتر بود. تا آنجا که بتواند دشمن را در لانه‌اش ضربه بزند. در طی سالهای اخیر، سازمان استخبارات پاکستان (ISI) چندین بار سازمان استخبارات افغانستان را به دست داشتن در حوادث که در بلوچستان و بقیه شهرهای پاکستان رخ داد متهم کرد.

اما کنار رفتن آقای صالح چه نفعی به دولت داشت و دارد؟
به محض کنار رفتن آقای صالح، یک هفته نگذشته بود که بیش از 7 نفر از سران جنگجویان طالبان از زندان پل چرخی رها شدند. و حالا آقای کرزی برنامه‌ای ریخته است تا همه زندانیان طالبان را از زندان رها کند. چیزی که آقای صالح نمی‌خواست اما آقای کرزی خشمگین بود که برادران ناراضی مان را نباید زندانی کنیم. پروسه ای که قرار است طالبان در بدنه دولت گماشته شود گام‌های نخستین از طرف دولت کرزی برداشته شد. گفته می‌شود که این حتی خواست آمریکا بوده است. چون آمریکا، روزی باید از آن کشور بیرون شود و برای آماده‌سازی آن روز، از همین اکنون باید اقدام کنند. چون الان، همه غربی‌ها باور کردند که طالبان را نمی‌شود نادیده گرفت. طالبانی که از افغانستانند و برای قدرت می‌جنگند و حداقل این را هم درک کردند که طالبان تهدیدی برای امنیت کشورهای غربی نیست. حالا، با کنار رفتن آقای صالح، هیچ مانعی برای آقای کرزی باقی نمانده است. اما کرزی دارد نه تنها یک حامی بزرگ را از دست می‌دهد بلکه برای خودش حریف می‌سازد تا برای تضعیف و حتی نابودی‌اش پیش برود.

یک نکته را نباید فراموش کرد که بعد از احمدشاه مسعود، تاجیک‌ها با بحران رهبری سیاسی مواجه شد. هرچند چهره‌های مانند برهان الدین ربانی، احمد ضیا مسعود، یونس قانونی و عبدالله عبدالله همیشه در انظار عمومی قرار داشتند اما دولت کرزی و حامیان او از آنها استفاده کردند و یا هم رهبران قومی تاجیک، نتوانستند به دلیل عدم هماهنگی با هم کنار بیایند و بتوانند بحران بوجود آمده را پایان دهند. به همین خاطر بود که از آن میان آقای عبدالله عبدالله نیمه پشتون و نیمه تاجیک پا پیش نهاد. این زمانی که بود که پروسه تصفیه قوم تاجیک از بدنه دولت آقای کرزی فراتر از انتظار رهبران تاجیک بود و در این حالی بود که از آقای عبدالله انتظار می‌رفت در این دوره خاموش ننشیند. اما متاسفانه مردم تاجیک و خصوصا پنجشیری‌ها با سکوت عبدالله روبرو شد. و این مایه یأس و کم‌تمایلی سران تاجیک را نسبت به عبدالله دو چندان کرد. از طرف دیگر، کرزی، برنامه تصفیه وزیران و معاونین قوم تاجیک را با شیوه‌ای آغاز کرد که تاجیک‌ها غافلگیر شدند. کرزی، کوشید چهرهای نوی را وارد بدنه دولت سازد و کارمندان اسبق را در پست‌های دیگر بصورت مقطعی بگمارد. چیزی که بعدها بنام "اصلاحات اداری" نام گذاری شد. کرزی، همیشه از دوستانش علیه حریفانش استفاده کرد. مثلا در وزارت خارجه افغانستان، کرزی از آقای سپنتا، یکی از دوستان خوب و مورد اعتمادش دست به اصلاحات زد که متاسفانه وقتی خواست کارمندان سابق وزارت خارجه را تغییر، تبدیل و حتی بعضی از آنان را اخراج کنند، تاجیک‌ها به خود آمدند و به آقای سپنتا صریحا هشدار دادند که در صورت اخراج کارمندان تاجیک، علیه او اقدام خواهند کرد.

آقای عبدالله عبدالله کوشید خودش را در میان پنجشیری‌ها و در عموم در میان تاجیک‌ها، یک چهره تاجیک‌خواه جا بزند اما آن نیمه دیگر او همیشه او را از این کار بازداشت. نیمه دیگر او ثابت کرد که نمی تواند رهبری برای مردم محروم پنجشیر و در کل تاجیک شود. آقای عبدالله خلاقیت حرفه‌ای ندارد بلکه خیلی از جبه‌گیری‌هایش بیشتر عکس‌العملی بوده است. مثلا برنامه‌ای را که او در زمان انتخابات ریاست جمهوری‌اش ارائه کرد، چیزی نداشت جز عکس‌العمل در برابر دولت کرزی. و حالا جبهه‌گیری او و کرزی در مقابل طالبان هم یکی است. او نمی‌گوید نمی‌خواهم با طالبان بجنگیم و آنها را از پا در بیاریم. او می‌گوید باید از در مصالحه وارد شد. چیزی که آقای صالح با آن کاملا مخالف است. آقای صالح، صریحا اعلام کرد که به دلیل بی‌اعتمادی، ناشفافیت سیاست‌های دولت و تمایل بیش از حد در برابر طالبان از کارش کناره‌گیری می‌کند. اما آقای عبدالله مشکلات قومی، زبانی و سمتی را انکار می‌کند و کوشش می‌کند از خودش یک چهره‌ متعادل در میان پشتون و تاجیک ارائه کند. مثلا، در سفرهای خارجی‌اش، بارها اعلام کرده است که افغانستان هیچ مشکل مذهبی، نژادی، سمتی و زبانی ندارد. او هنوز نتوانسته است به خواست‌های اقلیت تاجیک پاسخ بگوید. به همین خاطر، رهبران و بزرگان قوم تاجیک اعتماد شان را نسبت به چهره دوگانه عبدالله از دست دادند و تدریجا حامیان آقای عبدالله در میان پنجشیری‌ها و تاجیک‌ها در کل کاهش فاحش یافته است. اما با کنار رفتن آقای صالح از دولت و ورود او در زد و بندهای سیاسی، احتمال می‌رود جامعه تاجیک، از بحران رهبری خلاصی یابد.

اما آقای صالح، می‌تواند جایی احمدشاه مسعود را پر کند. خلاء بزرگی که بعد از رفتن او در میان سران تاجیک‌ بوجود آمد. آقای صالح، می‌تواند رهبر توانمند باقی بماند. تمایز که او با مسعود دارد این است که آقای صالح، علاوه بر اینکه تحصیل‌کرده است و درک خوب از وضعیت گذشته و فعلی کشور دارد، او متحدان مهم و بزرگی در غرب دارد. این چیزی است که آقای احمدشاه مسعود نداشت و تا قبل از مرگش حتی کسی در غرب نامش را نشنیده بود. آقای صالح، ثابت کرده است که می‌تواند مدیر خردمند و کارآ و مسئول ظاهر شود. این چیزی است که غربی‌ها بارها در مطبوعات از شایستگی و درایت او ستوده است. درایت و هوشمندی او را در یکی از مصاحبه‌های کم‌نظیر او را با لیس دوست، خبرنگار بی‌بی‌سی می‌توانید درک کنید.

علاوه بر حرفه‌ای بودن و با سواد بودن، آقای صالح با خیلی از رهبران دیگر فرق دارد. او در طی چند سال گذشته، با اینکه می‌توانست برای خودش ساختمان‌ها بسازد و پول هنگفتی به جیب بزنند اما این کار را نکرد. خیلی از همقطاران او به این کارها دست زدند اما او در برابر ملت و مردمش مسئول و جوابگو باقی ماند. در حادثه هشت ثور سال 2008، وقتی مجلس او را برای استیضاح فراخواند، آقای صالح، گفت که یک ماه پیش به آقای کرزی هشدار داده بود که طالبان جشن 8ثور را مختل می‌کنند اما رئیس جمهور حرف او را بی‌اهمیت و نادیده گرفته بود. امروز، افغانستان به یک چنین مدیر جدی و مسئول در برابر ملت نیاز دارد. آقای امرالله صالح، بدون شک، یک رهبر مسئول و با درایت ظاهر خواهد شد و ما باید او را در این راه حمایت کنیم.

با سیاستمداران نااهل چه باید کرد؟

2010-07-03T22:36:00.004-04:00

امروز مقاله عزیز رویش را در مورد اینکه چرا کاندید وزیران هزاره رای نیاوردند در جمهوری سکوت خواندم، فکر می‌کنم آن چیزی ها را که نیاز به گفتن دارد آقای رویش نوشته است. آقای رویش، از جنبه‌های مختلف روی این قضیه پرداخته و خصوصا رویکردهای گوناگون نسبت به رای نیاوردن دو نامزدوزیر هزاره را بررسی کرده است. اما با تصریح و تائید بر آن و پاسخ به این سوال که آیا جامعه هزاره توانسته است سیاستمدارانی را که بتوانند از جامعه خویش نمایندگی بکنند و بتوانند بصورت فردی در سطح ملی بدرخشند پروردند و بعد توانسته‌اند به سطوح بالاتر بروند؟

حقیقتا، جواب این سوال بصورت کلی نه است. هشت سال گذشت و جامعه هزاره هنوز نتوانسته است از لاک خود بیرون بخزد و افراد واجد شرایط روز را به جامعه عرضه کنند. اول اینکه هزاره‌ها فاقد سیاستمدار است. وقتی سیاستمدار می‌گویم، منظور ما یک وزیر، یک وکیل و یک رهبر نیست. سیاستمدار یعنی که توانایی راهبردی سیاسی‌اش بتواند دولت و اپوزیسیون را تحت تاثیر قرار بدهد. بتواند جامعه را به سمتی بکشاند. حالا، چون چنین سیاستمدارانی وجود ندارد، هر آدمی که در پست یک ریاست تکیه زد، ما او را سیاستمدار می‌نانیم.
سیاستمداران هزاره، از این امر مستثنی نیست. سیاستمداران هزاره‌، هرگز نتوانسته اند خود شان را اهلی سازند بیشتر ناشی و وحشی ماندند. وحشی به این مضمون که نتوانسته خود شان را با اصول و معیارهای سیاست روز که در سیستم حکومتی افغانستان رایج است برابر کنند. وحشی به این مفهوم که برخوردهای اداری و کادری آنان همیشه ناشیانه بوده‌اند. آنان حتی نخواستند و یا نتوانستند از وزارت‌خانه بیرون رفته و به ولایات افغانستان سفر کنند و با مردم غیرهزاره تماس برقرار کنند. سیاستمداری که بصورت فردی و به گفته رویش خانواده گی در پست وزارت تکیه میزند، نبودنش بهتر است.

حالا، اپوزیسیونی تشکیل شده است که از جامعه هزاره فقط ساداتند که نمایندگی می‌کند. سیاستمداران هزاره‌ها در این وسط نه حامی خوب برای کرزی باقی ماندند و نه هم برای بهبودی وضعیت سیاسی شان چاره جویی کرده اند. حالا، دو کاندیدوزیر رای نیاوردند در سرک‌ها میریزند و به کرزی اخطار می‌دهند. همه می‌دانیم که این همه اخطار و اعتراض‌های پوچ و بی‌معنی جایی را نخواهد گرفت. مردمی که نتوانسته است در طول هشت و نه سال گذشته جایگاه سیاسی اش را تثبیت کند، مردمی که زور دو کوچی را ندارند، معلوم است که اخطارش هم مهم نیست. کرزی، این را خوب می‌داند و حالا درک کرده است که آن هزاره‌های که در سال 2006 تهدید کرد که اگر سرک برچی پخته کاری نشود، همه دست به اعتراض می‌زنند و تا یک ماه روی سرک‌ها می‌خوابند، از آن هزاره‌ها چیزی باقی نمانده است.

گیریم که کرزی،15 تا وزارت خانه را به هزاره‌ها داد، آیا هزاره‌ها استعداد، توان و ظرفیت اداره آن را دارد؟ و بعد چه؟ و تا حال، با گرفتن پنج پست وزارت خانه هزاره‌ها چه کرده است؟ تمام این آدم‌های که به وزارت‌ خانه‌ها معرفی شدند خود شان را گم کردند، به گفته رویش، پست وزارت خانه را نه یک پدیده سیاسی اجتماعی بلکه آنرا شخصی و خانواده‌گی یافتند. چرا؟ چون از آدرس مشخص معرفی شدند و شاید حسی که آنان داشتند این بوده که اگر فلانی نمی‌بود و معرفی‌اش نمی‌کرد وزارت خانه کجا و کار کجا. با همین فرضیه پیش پا افتاده، آنان نه سیاست بازی را یاد گرفتند و نه هم کوشش کردند یاد بگیرند و در تعاملات پشت پرده سیاسی وارد شوند. آنان حتی نتوانستند با وزیران دیگر رابطه خوبی ایجاد کنند. حتی آنان از خویش بیگانه ماندند.

بنابراین، امروز جامعه باید توان این همه نکبتی و نااهلی سیاستمدارانش را بپردازد. با مسئله رای نیاوردن دو کاندید وزیر هزاره، باید بصورت حرفه‌ای برخورد کرد. شاید مسایل چون نژاد، زبان، مذهب و از این قبیل امراضی که دامنگیر همه اقوام افغانستان است وجود داشته باشد. اما رای نیاوردن حتی برای ده‌همین بار چیزی غیرقابل باور نیست. این پدیده را باید یک امر طبیعی بدانیم و انحراف اذهان عمومی را نسبت به اینکه هزاره‌ها مظلومند و مورد تبعیض قرار گرفته‌اند خیلی جاهلانه است. هزاره‌ها باید شکست‌های بدتری را انتظار بکشند. ولی این شکست به نفع سیاستمداران هزاره‌ است تا در آینده منسجمتر عمل کنند. در این قضیه نه پشتون‌ها مقصر است و نه هم تاجیک‌ها و ازبیک‌ها. این یک حرکت سیاسی و حرفه‌ای است باید بصورت حرفه‌ای پاسخ داده شود. مظلوم نمایی و به سرک‌ها ریختن مایه شرم است برای این جامعه نوپا.

نفرت خودی

2010-06-16T23:08:00.010-04:00

بعد از خیلی مدت‌ها به بی‌ بی سی بخش تلویزیون سر زدم و تصادفی به برنامه پرگار برخوردم. جدیدترین برنامهء پرگار در مورد "تصوف در ایران" است. دو نفر در این برنامه دعوت شده‌اند: داریوش آشوری که همه او را می‌شناسند و لئونارد لویزن پژوهشگر ادبیات و تصوف دردانشگاه اگزتر انگلستان و گردآورنده مجموعه یی دو جلدی با عنوان میراث تصوف.

علاوه بر اینکه این بحث آموزنده و جالب است، شما با یک تفاوت چشمگیری روبرو می‌شوید:
با داریوش آشوری، یک پژوهشگر ایرانی که سالها در زمینه تصوف تحقیق کرده است اما نمی‌تواند نگاهش را جمع کند، نمی‌تواند نظراتش را ثابت‌تر ادا کند. نمی‌تواند مثال بزند فقط هوایی هرچه خواست می‌گوید. این عادت شرقی هاست که فقط بلدند زیاد حرف بزنند اما نمی‌دانند که درست و موثر حرف می‌زنند. آشوری، زور می‌زند تا منظورش را در قالب واژه‌های غیرفارسی ارائه کند اما عاجز است.

در مقابل، ما با یک نابغه، یک غول اطلاعات در مورد تصوف و تاریخ پربار ادبی ایران روبرو هستیم. کسی که مثال و نقل می‌آورد از سعدی، از حافظ، از مولوی و چندین اشخاصی دیگر که در تصوف نقش داشتند. لویزن، وارد متن تصوف می‌شود اما آشوری متن‌گریز است. او مثال نمی‌آورد، اما می‌خواهد بحث را بیشتر سیر مدرنیسم بدهد. لویزن، آشوری را نقد می‌کند و می‌گوید دارید تناقض می‌گویید.
لویزن به فرهنگ و تاریخ ایران ارزش قایل است و منحیث یک آمریکایی افتخار می‌کند. اما در مقابل، ایرانی‌ها از آنها با نفرت یاد می‌کند. آشوری، حتی با الفاظ رکیک در نقد خانقا و تصوف می‌پردازد. آقای لویزن، به آشوری می‌گوید، متاسفم که شما نسبت به تاریخ پربار تان نفرت دارید، به آن دو خانم می‌گوید، تحث تاثیر فرهنگ غربی رفته، فرهنگی که مولوی، سعدی، حافظ و غیره را ندارد. اما خانم‌ها سماجت دارند و می‌پرسند، مولوی چگونه می‌تواند زندگی شان را دگرگون کند، سرمایه دار سازد و ایران را نجات دهد. سوالی که انتظارش از یک آدم ساده‌لوح هم نمی‌رود. این دو خانم بهتر بود نقش زنان ایرانی در تصوف را مطرح می‌کرد.

بهرحال. پیشنهاد می‌کنم آخرین برنامه پرگار را ببینید.

آزادی خوب/بد

2010-06-13T17:24:00.013-04:00

از آزادی (freedom) چه تعریفی برای خود مان و برای دیگران داشته باشیم - سوالی است که پاسخ آن برای مان هم ساده است و هم نیست. اما هر یکی مان به توان خود می‌توانیم بگوییم که آزادی چنین مفهومی دارد. سخیداد هاتف چیز جالبی در باره موانع سر راه آزادی نوشته است اما متاسفانه بسیار کلی. گویا هاتف آزادی را روایت می‌کند، تعریف می‌کند، تعبیر می‌کند و تمثیل می‌کند اما می‌لنگد:

کلی میگوید:

"آزادی از مفاهیم دل نشینی است که حتا مخالفان آن هم با زبانی بی پرده با آن مخالفت نمی کنند."

این مخالفان معلوم نیست کیستند. بعد در تعریف آزادی، نتیجه می‌گیرد که آن مخالفان، موانع فرهنگی است. پس این موانع فرهنگی از چیست؟ تا این حد جزم اندیشی؟ مگر تنها مانع و یا موانع فرهنگی است که ما رویاپردازان به آزادی دست نمی‌یابیم؟

بعد می‌خواهد به جزئیات برود اما کلی تر مطرح می‌کند:

"در میان روشنفکران کمتر کسی را بتوان یافت که مخالف آزادی باشد. این قدر هست که عده یی از آنان بر آزادی تاکید بیشتری می کنند و عده یی دیگر تاکیدی کمتر."

این روشنفکران کیست؟ آنانیکه ندارند کیستند و آنانیکه دارند کیند؟
بعد نتیجه می گیرد که:

"یکی از عللی که سبب شده جریان های آزادیخواهانه در کشور ما قوی نشوند و پا نگیرند این بوده که در این کشور کمتر کسی واقعا آزادیخواه بوده است."

آخر چرا هنجارها با موانع فرهنگی قاتی شود؟ چرا اینقدر سیر شتابان برای رهیافت موانع برای آزادی بیان در کشور در ذهن هر یکی مان پدیدار می‌شود؟ مگر همه چیز دیگر درست شده و دست یافته‌ایم که حالا موانع آزادی آنهم با چنین جزم‌اندیشی در سرزمینی که همه چیز هراس انگیز است دست یابیم؟

و سرانجام، چرا ما به این نتیجه برسیم که آزادی هم بد است و خوب است؟ چرا به جایی آن، به جان آن "خوب" و "بد" گلاویز نشویم که با آزادی درافتیم؟

تصادفی این مثال به ذهنم آمد: گلِ سرشوی،که تا 20 سال پیش بطور عموم (مردم و زن) در حمام‌های شخصی و عمومی کابل استفاده می‌شد. اما امروزه کمتر کسی را در میان زنان و مردان افغان بتوان یافت که از آن استفاده بکنند. امروزه، عصری‌ها و یا شهری‌ها از صابون داف و یا شامپوی هیداندشولدر استفاده می‌کنند. اما غیرشهری‌ها که اکثرا در مناطق دورافتاده و کوهستانی زندگی می‌کنند تاهنوز با دوغ سرهای شان را می‌شویند.

آزادی را می‌توان شست و در طول زمان صیقلش داد؟ سوالی است که پاسخ آن را که منوط است به شتاب زمان و جریان پیشرفت یک جامعه می‌توان جست. آزادی، آنقدر بسیط است که در جامعه ما فقط می‌توان تنها با هر دمی که دمی دیگر آن امیدی برای زنده ماندن باشد حس کرد. ما رویا پروران آزادی‌یم. رویایی که مال همه است و مال هیچ کس است.

نسل کشی یا آدم‌ کشی؟

2010-06-07T21:40:00.003-04:00

در روزهای گذشته، با تعداد زیادی از سخنرانی‌ها و بیانه‌های که توسط هزاره‌ها که در اعتراض‌های گوناگون نسبت به قضیه بهسود در کشورهای مختلف راه اندازی کرده بودند - بعدا آنها را در انترنت و یوتیوب نشر کرده بودند برخوردم. نمی‌گویم این اعتراضات بد است و تاثیر ندارد اما وقتی این اعتراض‌ها به بدترین شیوه ارائه می‌شود نه تنها موثر نیست بلکه باعث سوء تفاهم و بدبینی و شک مردم نسبت به هزاره‌ها می‌شود تا دلسوزی نسبت به آنان. اکثر اعتراض‌ها و سخنرانی‌ها را فقط یک عبارت مرکزی شکل می‌داد: "نسل کشی."

گویا نسل کشیِ در کار بوده و یا نسل کشی به انجام رسیده است. شش نفر در زد و خورد متقابل کشته شدند و جماعتی شعار سرمی‌دهند که نسل کشی صورت گرفته است. تعریف "نسل کشی" را من از ویکیپدیا گرفتم:

نسل‌کشی عبارت است از هرگونه اقدام و مبادرت جهت نابودی و حذف فیزیکی بخش یا کلیت گروهی نژادی، قومی، ملی، مذهبی، ایدئولوژیکی.

یک بار با خود تان فکر کنید. گویا با جماعت کارگر و بی‌سواد روبرو هستیم. جماعتی که حتی نمی‌تواند با بطن حادثه ارتباط برقرار کند. جماعتی که با قرینه‌ها بی‌گانه است و با صدای دهل از دور خوشست می‌رقصند. جماعت جاهل و گم‌گشته در دیار بی‌گانه و گسسته از مأمن اصلی شان و پادرهوا در مأمن ساکن شان. جماعت کارگر و نیروی مصرفی که از روی احساسات و خشم به خیابان‌های شهر‌های مامن شان می‌ریزند. اما بدون هیچ انگیزه و آگاهی از اینکه بگویند و بخواهند چه می‌کنند و چه نکنند.

به جایی اینکه واقعه بهسود را واقعی‌تر جلوه بدهند آنرا وقیحتر جلوه می‌دهند. دروغ شعار می‌دهند که نسل کشی شده، فلانه شده. به جایی اینکه به چنین تظاهرات امیدوار بود باید متاسف بود. برگزارکنندگان این چنین برنامه‌ها سنگ بر تاریکی پرتاب می‌کنند. بد نیست یک نگاهی به تظاهرات ایرانی‌ها مهاجر در کشورهای غربی بزنیم. تا هنوزم صدها ویدیو و عکس در انترنت موجود است، بروید بگردید، سمبل اعتراض و شعارهای آنان چقدر نزدیک به حوادث ایران بوده است. در حالیکه شعارهای هزاره‌ها زمین تا آسمان با قضیه بهسود تفاوت داشت. آخر یک شبکه تلویزیونی و یا خبرگزاری اگر بخواهد صدای شما را بشنود و از اعتراض شما خبر تهیه کند او نیاز به اطلاعات دسته اول نسبت به حادثه دارد و بعد اعتراض شما. وقتی اعتراض شما با متن قضیه منافات داشته باشد، کسی حاضر نخواهد بود چیزی در آن مورد نشر کنند. چون شما با اصل قضیه ارتباط ندارید. چون بی‌گانه شده‌اید.

بازهم تائید می‌کنم، نفس این تظاهرات خوب است و خیلی هم موثر اما باید دقیق صورت بگیرد.

مردار کردی!

2010-06-01T18:43:00.007-04:00

مزاری‌ها یک اصطلاح دارند، وقتی شخصی کار درست انجام نداده باشد می‌گویند: "مردار کردی." مردار کردی، یعنی که "ریدی داداش." بی‌بی‌سی فارسی بخش افغانستان گاهی وقت مردار می‌کند. مردار را عام بگیرید تا مفهوم کلی آن تمام مرداری‌های بی‌بی‌سی را شامل شود.

نشر این گزارش در مورد فیلم‌های پورنوگرافی در چنین زمانی برای بی‌بی‌سی فارسی مناسب نبود. هزاران موضوع دیگر وجود دارد که مهمتر از پورنوگرافی است. در وضعیتی که هر لحظه تلویزیون‌ها به دلیل نشر تصاویر زنان با تهدید و سانسور روبروست، این نوع گزارش‌ها می‌تواند پیامد بدی داشته باشد. خصوصا، برای طالبان و گروه‌های افراطی که می‌توانند من حیث یک سند برای کارهای تبلیغاتی شان از این گزارش، استفاده خوب ببرند.

فکر نمی‌کنم وظیفهء یک خبرگزاری اعلامیه و ترویج اسلام و اخلاق باشد. بی‌بی‌سی باید مواقع را شناخته این نوع گزارش‌ها را نشر کند. نمیدانم چرا بی‌بی‌سی دست به توصیه اخلاقی و مذهبی می‌زند. لابد طالبان خانه کردند درش.

اینجا را هم بخوانید که بی‌بی‌سی گزارش دروغ نشر کرده بود.

چالش‌های رسانه‌ها یا آزادی بیان در افغانستان

2010-05-30T11:53:00.020-04:00

اگر می‌خواهید از ته و توی چالش‌های رسانه‌ها آگاهی یابید، پیشنهاد می‌کنم؛ سلسله‌ای از برنامه "رکن چهارم" در بی‌بی‌سی فارسی بخش افغانستان را حتما دنبال کنید. کار ایوب آروین ستایش‌برانگیز است اما متاسفانه در برنامه اخیرش مشکلاتی وارد است. یکی از آنها، عنوان کلی برنامه است. بهتر بود به جایی آن می‌نوشت: چالش‌های رسانه‌ها در افغانستان.

عبارت " آزادی بیان " تعریف جامع دارد که شامل حال همه شهروندان شده و تنها به رسانه‌ها محدود نمی‌شود. بطور مثال، یک کراچی‌وان کابلی، حق دارد صدایش را به نشانه اعتراض از بی‌توجهی دولت و یا عناصر دیگر بلند کند. همانطور که به او حق رای داده شده است، حق حرف گفتن هم داده شده است. گفتم: "داده شده است" به این منظور که هنوز حق حرف گفتن و رای دادن در سرزمین ما دادنی است تا دارا بودن طبیعی آن. وقتی هر شخص حق دارد رای دهد، حق دارد اعتراض هم بکند. اعتراض به بی‌عدالتی و بی‌نظمی بدون تهدید و ارعاب، آزادی بیان است. آزادی بیانی که حاکمان اگر تلاشی برای بهبودی آن نمی‌کند حداقل محدود نکند.

همانطور که قبلا ذکر شد، آزادی بیان تنها به رسانه‌ها محدود نمی‌شود. اما متاسفانه، در سرزمین ما، تنها رسانه‌ها پرچمدار آزادی بیان بوده‌اند. یعنی این حق طبیعی، برای خیلی‌های دیگر نامأنوس و بی‌گانه بوده است. بدین صورت، تنها رسانه‌ها بوده که از آزادی بیان دفاع و به خاطر آن مبارزه کردند تا آن حد که حالا، آزادی بیان، تعریف آن بیرون از قلمرو مطبوعات غیرعادی بنظر می‌رسد.

اما چرا چالش‌های رسانه‌ها در افغانستان به جایی چالش‌های آزادی بیان در افغانستان؟ در چنین حالت، بد نیست به کمک استدلال منطقی به موضوع وارد شویم. یعنی استدلال قیاسی از کل به جزء. بطور مثال: می‌نویسیم: آزادی بیان. بعد از آزادی بیان، الف خوابیده می‌گذاریم، تا با کمک الف مایل، تعریف آزادی بیان را محدودتر کنیم به این شکل:
آزادی بیان/رسانه‌ها/دولتی/شخصی/ملی/محلی/تلویزین/رادیو/روزنامه/شب‌نامه/بولتن‌های خبری/جارچی

ویژه‌گی این کار در این است که شما به هراندازه‌ای که به اخص موضوع نزدیک می‌شوید به همان اندازه دست تان باز می‌شود. شما به همان اندازه می‌توانید نقد و نظر تان را متمرکز کنید. مثلا به جایی انکه بنویسید: آزادی بیان در افغانستان وجود ندارد می‌نویسید: روزنامه‌نگاران افغان با محدودیت‌های که آزادی بیان را به مخاطره می‌اندازد دست و پنجه نرم می‌کنند. و یا مثلا، روزنامه‌های مستقل نسبت به روزنامه‌های دولتی با محدودیت‌های بیشتری روبروست. طرح این موضوع و کاوش در باره آن محدودیت‌ها، باعث می‌شود که نه تنها دولت و نظام حرف شما را دقیق بفهمد بلکه توده از مردم نیز منظور شما را درک کند. قرار نیست که شنونده شما فقط اصحاب رسانه و یا گوش ناشنوای مقامات دولتی باشد. قرار نیست شما خود را در مقامی قرار بدهید که فکر می‌کنید، حرف شما را همه خواهند فهمید. قرار نیست بر دشواری و پیچیده‌گی موضوع چیزی بیافزایید بلکه قرار است هرچه ساده‌تر و واضح‌ترش کنید. مقامات دولتی، به هر شکلی، کار خود را بر اعمال محدودیت‌ها بر رسانه‌ها ادامه خواهد داد. اما منحیث یک روزنامه‌نگار باید به این نکته توجه کنیم که پشتیبان مهم رسانه‌ها مردم است نه دولت. مردم است که نیاز به آگاهی رسانی از آنچه دولت انجام می‌دهد می‌باشد نه دولت‌ که اگر دلش بخواهد حتی حاضر است رسانه‌ها را تعطیل کند.

پس، یکی از نکته‌های اساسی این است که ما بتوانیم انتقادها و نظرهای مان را به گوش مقامات دولتی برسانیم. طوری که آنها متوجه اشتباهاتش بشوند. حالا این سلسله از برنامه‌های تحت نام "رکن چهارم" بدون چنین قیدی است. از هر دری سخن گفته می‌شود و در هر برنامه موضوعات پراکنده است. حالا، شما خود را، به جایی سید مخدوم رهین در وزارت اطلاعات و فرهنگ و و حنیف اتمر در وزارت داخله قرار بدهید، به همین برنامه که حاوی نکته‌های بسیار مهم و ظریفی است گوش بسپارید، می‌خواهید چه چیزی را یادداشت گرفته و آنرا در جلسات کابینه مطرح کنید؟

یکی از نکته‌های اساسی دیگر برای یک روزنامه‌نگار این است که گاهی وقت از کرسی خبرنگاری‌اش فراتر رفته و موضوع را از زاویه دیگر بررسی کند. مثلا، وقتی صدیق الله توحیدی می‌گوید که خودسانسوری به یک بیماری مزمن برای خبرنگاران تبدیل شده است باید این موضوع بیشتر شکافته شود. از کنار آن به بی‌توجهی گذشتن مانند عنوان کلی و کلیشه‌ای این برنامه است. روزنامه‌نگار باید متوجه این ظرافت‌ها باشد، چون وقتی به ته موضوع وارد شده و به این نکته دست یافته است که خودسانسوریی که خیلی‌ها باور دارند یک امر عادی است بیشتر یک بیماری مزمنی است که روح خبرنگاران را می‌آزارد. اینجاست که برای روزنامه‌نگار، روزنه‌ای برای تحقیق و بررسی دلیل و علل آن باز شده است. یک خبرنگار زیرک باید از اینجا شروع کند. باید به این نکته پافشاری کند که این بیماری را چگونه می‌توان مداوا کرد. این ویرویس از کجا سرایت کرده است.

پس مهم است که ما همیشه متوجه این نکته‌ها باشیم تا بتوانیم وظایف مان را خوبتر و جدی‌تر انجام بدهیم. نوشتن و خبر تهیه کردن با موضوعات کلی و گنگ علاقه را از شنونده و خواننده می‌ستاند. عناوین درشت و کلی اندیشی نه تنها راه چاه را برای حل آن نمی‌گشاید بلکه آنرا غبارآلود می‌کند. در این برنامه بیشتر به یک جانب قضیه پرداخته شده است. بعضی از آن اشخاص حرف جدید و خاصی نگفته‌اند تنها به یک سری مشکلات‌های که بسیار هم عادی است اشاره کرده‌اند. بهتر بود که اشخاص مصاحبه‌شونده از طیف‌های وسیعتری می‌بود. خصوصا، کسانی که بطور مستقیم و غیرمستقیم قربانی این محدودیت‌ها بودند و چالش رسانه‌ای برای آنها معنی می‌دهد. بعضی از آنها به دلایل مشکلاتی حتی مجبور به ترک وطن شان شده‌اند.

اگر این برنامه به همین شیوه ادامه بیابد که بد هم نیست اما اگر تغییراتی را در این برنامه وارد شود این برنامه خیلی بهتر از حال خواهد شد. مثلا، خیلی از شاعران هستند که از محدودیت‌های بی‌شماری رنج می‌برند. خیلی از نویسنده‌های آزاد هستند که حتی تاهنوز صدای شان شنیده نشده است. وقتی حرف از آزادی بیان در رسانه‌ها به میان است باید آن عده از کسانی که قلم در دست دارند صدای شان شنیده شود به علاوه آنانی که شنونده و خواننده‌اند. منظورم با همین عنوان کلی است که تا حال از زاویه‌های مختلف و بطور پراکنده به آن پرداخته شده است.

چرا "نمی‌فهمیم" و "نمی‌خواهیم بفهمیم؟"

2010-05-25T21:00:00.010-04:00

چرا "نمی‌فهمیم" و "نمی‌خواهیم بفهمیم،" هر دو مقوله‌‌های از هم جداست اما سرشت کلیِ هر دو یکی است. مقوله "چرا نمی‌فهمیم" شاید برای اینکه موضوع تا آن حد پیچیده و تو در تو باشد که برای فرد شنونده و یا متاثیرشده حتی درک ابتدایی از حادثه دشوار باشد. شاید هم اطلاعاتش حکم افواهی داشته باشد. شاید گذر ذهنش پرورده این کوتاهی باشد که فقط امروز را به خاطر آرد و عجز برقراری ارتباط با گذشته حوادث داشته باشد. شاید ذهن آن فرد گرفتار کلیشه و روزمره‌گی شده باشد. شاید هم زاویه تنگ نگاهش به مسایل، درک آن را برش محدود کرده باشد. و سرانجام، مهمتر از همه، تپش احساسات در شخص است که راه تعقل و تفهیم را مسدود می‌کند. برای شخص احساساتی فقط توده‌ای از احساسات بنام اخلاق، حقوق بشر، آزادی انسان و چیزهای از این قبیل باقی می‌ماند و او با همین ابزار می‌خواهد به مبارزه‌اش ادامه دهد.

اما مقوله "نمی‌خواهیم بفهمیم،" نفی بر ماهیت ایستاده‌گی و آماده‌گی برای پذیرش و پرسش اصل قضیه است. در نمی‌خواهیم بفهمیم، نه پرسشی در کار است و نه هم دلیلی. ممکن است شخص به دلایل گوناگون از جمله عدم علاقه‌مندی نخواهد چیزی در مورد بداند. شاید بگوید این حادثه "بهسود" به من چه مربوط است؟ مگر سرم مار گزیده که یک لحظه‌ام را به خاطر بهسود مکدر کنم و الخ. شاید هم فرسنگ‌ها دوری و بی‌علاقگی از منطقه، شخص را به چنین ندانستن کاری سوق دهد. سر دادن شعار کار ساده‌ای است اما دانستن درد و ملهم شدن برای رهای از آن درد، کاری است دشوار. نمی‌خواهیم بفهمیم را حتی می‌توانیم از زاویه دیگر ببینیم:
شخص ملتهب از احساسات، محال است تمرکزی فکری و ذهنی برای دانستن قضیه داشته باشد. شخص ملتهب از احساسات و درد، تنها منقلب معلول است و چنین وضعیتی است که درک علت و انالیز آن را برای فرد، امکان ناپذیر می‌سازد. و سرانجام، دلیل فرد ملتهب از احساسات، شاید دلایل ساده‌انگاری سیاسی و اطلاعاتی ایکه فقط بر سر زبانها افتاده است- باشد و نه کمتر از آن.

این دو نکته را فقط خواستم به طور خلاصه و واکنش به پرسش‌ها و سوءتفاهم‌های بعضی دوستان و بیشتر برای آگاهی در مورد چهار پست قبلی‌ام در مورد قضیهء "بهسود" بنویسم که متاسفانه بعضی دوستان چیزی کاملا متفاوت از آنها برداشت کردند. قصد من نگاه کاملا متفاوت به قضیه بهسود بود. نگاهی که من کوشش کرده بودم تا حدی از گذرگاه اخلاق و فلسفه، حقوق بشر و دیگر فضایل و ارزش‌های انسانی به آن وارد نشوم. اما متاسفانه، دوستان، با کمال تعجب، درک دیگر داشتند. و سرانجام، شاید این قصور من باشد که آنچه را که می‌خواستم بیان کنم نتوانستم.

لوح دیگر برای ثبت تاریخ

2010-05-23T19:23:00.017-04:00

در سه پست‌های پیشین (کوچی‌ها و جنگ برای بقا، پا بر گور خود کوبیدن و دیگردیسی وضعیت سیاسی هزاره‌ها) من عمدا و عمدتا خواستم قضیه بهسود و کوچی‌ها را از زاویه دیگر یعنی بیشتر از دید ریالیستی مطرح کنم. زاویه‌ای که تا حدی راه تعقل و تصمیم در آن باز است. شاید اگر رشته‌ام علوم سیاسی نبودی و فلسفه خوانده بودم، ممکن بود از در فلسفه و اخلاق به این قضیه نگاه می‌کردم و فرق با دیگران نداشتم. آنطور که خیلی از دوستان در این باره قبلا مطرح کردند.

نوشته‌های آنان خوب و آموزنده است. آموزنده به این خاطر که آدم می‌تواند شدت خشم و غضب نویسنده را در آنها بیابد. شدت خشم و غضبی که باعث می‌شود تو هم در جمع آنان بپیوندی و دو سه تا فحش سرهم کنی. آموزنده بدین منظور که سلاح عقل در دست اخلاق و فلسفه سقوط می‌کند. آموزنده بدین خاطر که متاسفانه اخلاق و فلسفه، در چنین موارد راهِ جز سفسطه، دلیل، خشم، دشنام و نفرت چیزی در پی ندارد. فلسفه و اخلاق تا همان حد که انسان را به بالاترین درجه از فضایل و کمالات انسانی بالا می‌برد، در مقابل، تا همان اندازه به قعر فروتنی و بی‌عرضه‌گی در برابر شعور عقلانی و منطقی سقوط می‌کند. ماهیت فلسفه و اخلاق، خیالبافی در ماورای تن آدمی ایکه نیاز به نان و آب دارد و نیاز به زنده ماندن دارد هست - نه نجات آن.

بدین منظور من با خیلی از آن نظرها که با کم‌عمقی شگرف و تا حدی ساده‌لوحانه در آنها برخوردم، به شدت مخالفم. ساده‌لوحی که از خودکم‌تربینی و بینگانه‌هراسی ناشی می‌شود، جز تخریب و برانگیختن احساسات توده چیزی دیگر حاصل ندارد. چون انگیزه راهبردی در آنها وجود ندارد تا باعث شود عده‌ای برای تصمیم‌گیری گام بردارند. به همین خاطر من گفتم، وحشی خطاب کردن کوچی‌ها کار عاقلانه نیست و حتی اخلاقانه نیست.

دوره‌‌های سیاه مانند دوره عبدالرحمن خان، تنها یک رشته از خطوط درشت و ناهمواری است که در ذهن هریکی مان می‌خلد. نمی‌توانیم این را فراموش کنیم اما فراموش نکردن آن نه به این خاطر که دست به انتقام بزنیم. هر روز، تاریخ صفحه‌ای دیگر می‌گشاید و انرژی تازه از ما می‌خواهد. ما باید این لوح‌ سیاه تاریخ را سرمشق قرار بدهیم نه اینکه بر او چیزی بیافزایم. برگشتن به آن دوره سیاه و مقایسه امروزی مان را با آن روزها، چشم‌پوشی از حقایق امروزی است که دامنگیر همه ماست. دیگر انرژی و توان آن را هم نداریم که به گذشته برگردیم. گذشته‌های مان هم کاری نکردند که امروز مایه مباهات مان باشد. اگر آنان غیرت می‌داشت ما امروز به این وضعیت نمی‌رسیدیم. بگذارید به گذشته برنگردیم. امروز بیایید از اینجا آغاز کنیم. مهم این است که ما لوح دیگر برای ثبت تاریخ مان بیاغازیم نه احیای گذشته آن.

دگردیسی وضعیت سیاسی هزاره‌ها

2010-05-22T11:06:00.002-04:00

خواستم این بحث را به صفحه اصلی بیاورم تا دیگران هم سهم بگیرند.

هاتف عزیز،
تشکر از گوشزد تان نسبت به استفاده از کلمه "مظلوم‌نما." اگر متوجه باشید من چندبار از "مظلوم‌نمایی" استفاده کردم نه مظلوم‌نما. استفاده واژه "مظلوم‌نمایی" عمدی بوده و من نخواستم از "مظلوم‌نما" که صفت است به کار ببرم. چه اینکه مظلوم‌نما منحیث صفت، خصلتی است که توسط کننده کار، به کررات به دست می‌آید اما با اندک تفاوت با مظلوم‌نمایی که ممکن است برای هدف خاصی یک بار و یا ده بار تجربه شود. گاها، مظلوم‌نمایی، من‌حیث اسم را می‌توانیم برای یک گروه حاکم به کار ببریم اما نمی‌توانیم مظلوم‌نما بنام‌شان. ضرور نیست که فقط مظلوم‌نماها مظلوم‌نمایی کنند.

درست است که هزاره‌ها مظلوم بودند اما دیگر مظلوم نیستند. ما در استفاده از واژه‌ها باید دقت کنیم همانطور که می‌خواهیم به خود انرژی بدهیم که دیگر ایستاده‌گی می‌کنیم، در برابر ظالم می‌ایستیم و اعتراض می‌کنم. امروز هزاره‌ها مظلوم نیستند، هزاره‌ها به یک مرحله‌ای از دیگردیسی رسیده‌اند که می‌توانند به دیگران زور بگویند، اخطار 24 ساعته‌بدهند و می‌توانند برای احقاق حقوق شان بجنگند. به این منظور، من عمدا، برای اینکه به توانایی هزاره‌ها را باور داشته‌ باشیم از واژه مظلوم‌نمایی استفاده کردم.

چرا که نه، برای روایت تاریخ، مظلوم بد نیست اما ما نباید امروز را با ده قرن پیش مقایسه کنیم. امروز مان را با امروزی‌های مان باید مقایسه کنیم. باید به دیگران نگاه کنیم و ببنیم در کجا قرار داریم و چرا نباید پیش بریم. ما برای اینکه به قدرت مان باور داشته باشیم، باید روایت را تغییر بدهیم. قرن‌های قرن به گوش این مردم صدای مظلومیت امام حسین تکرار شده است. اشتباهی که از گلوی هر شکست‌خورده بیرون می‌آید و این نباید سرمشق مبارزه طبقه قربانی‌شده‌ای مثل هزاره‌ها قرار گیرد. باید زور گفت و خیره سری کرد ورنه تو مظلوم باش مثل امام حسین تا کوچی‌ها بر تو بتازند و تکه پاره‌ات کنند.

در چنین مواردی است که من همیشه به طبیعت ناب انسانی انسان‌ها پناه می‌برم: مبارزه برای زنده ماندن. در چنین کارزار باید اخلاق و دیگر فضایل انسانی را کنار گذاشت. باید همان انسانی بود که برای بودنش مبارزه می‌کند. رسوایی ستمگر بعد از یک قرن، نوشداروی بعد از مرگ سهراب است. کاتب وظیفه‌اش را خوب انجام داد اما فقط درد را روایت کرد، او نگفت: چگونه از این درد خلاصی یابیم. او وظیفه‌اش را به ما محول کرد. امروز وظیفه ماست تا تصمیم بگیریم و این چرخش مهم تاریخی را پشتیبان باشیم.

پا بر گور خود کوبیدن

2010-05-21T14:28:00.010-04:00

هاتف نوشته است:

"با این حساب , وحشی هایی به نام کوچی که ستم می کنند و قربانیانی که در مزارع سوخته و خانه های ویران شده ی خود به گلوله بسته می شوند یکی اند. این قدر هست که اولی زور دارد. برای رفع ستم هم مقاومت لازم است , هم اعتراض اخلاقی , هم جست و جوی شیوه های سیاسی , هم عذر و زاری و هم تهدید و تخویف. این ها با هم کار می کنند. از ین ساده سازی هایی که تو می کنی چیزی بیرون نمی آید. شادکام باشی."

من پاراگراف بالا را کوتاه‌ کردم و فقط کلمات کلیدی‌ را آوردم. این کلمات خود گویای داستان مظلوم‌نمایی است: "وحشی، کوچی، قربانی، ستم، اخلاق، عذر، تهدید و تخویف."

من با کاربرد چنین کلمات راضی نیستم و کوچی‌ها را هم سزاوار آن نمی‌بینم. کوچی‌ها انسانند، انسان‌های عادی‌اند مثل من و تو اما فرق من و تو با کوچی‌ها این است که آنها می‌خواهند طعم زندگی را بچشند. می‌خواهند زنده بمانند، لذت ببرند، نمی‌خواهند از گرسنگی بمیرند آنطور که مرگ و میر ناشی از گرسنگی در هزاره‌جات شایع است. کوچی‌ها اعمال شان طبیعی است، این دیگرانند که خلاف طبیعت بشر عمل می‌کنند و دست به اخلاق و عذر می‌برند. عذر و اخلاق نامفهوم‌ترین کلماتی هستند که ما بخواهیم آنرا در این وضعیت استفاده کنیم. عذر و اخلاق آنقدر زشت و ناپسندند که تنها مذهبیون بی‌پناه می‌توانند به آن پناه ببرند. پناه بردن به عذر و اخلاق تعرض بر عقلانیت و وجدان حقیقی انسانی است که جز بربادی طبقه محکوم چیزی به دنبال ندارد. عذر و اخلاق ناپسندترین شیوه برخورد با نابرابری و بی‌عدالتی خشونت است که با تیوری هابز و داروین مغایرت دارد، جز می‌توان با فلسفه گاندی "بی‌خشونتی" که دیگر کاربردی ندارد آنرا مقایسه کرد. همان گاندی هم اگر امروز زنده بودی، از "بی‌خشونتی" جانش به لب رسیده بود.

مشکل اینجاست که بعضی‌ها با بینش فلسفی، اخلاقی و عذر به این قضیه نگاه می‌کنند. اگر این وضعیت را ترسیم کنیم مانند این می‌ماند که: یک کوچی برچه‌اش را بر گلوی یک شهروند بی‌گناه هزاره‌ گذاشته و می‌خواهد سرش را از تنش جدا کند، شما بر بالین سرش ایستاده‌اید و به کوچی درس اخلاق می‌دهید و عذر می‌کنید که از گردن زدن دست بردارد.

عذر و اخلاق، یکی از صفات برتر انسانی است. صفاتی را که من و تو در کوچی‌ها نمی‌بینیم. صفاتی را که به کار بردن آن جز ساده‌لوحی چیزی دیگر همراه ندارد. وقتی شما در وضعیت بسر می‌برید که مردن و زیستن در آن مطرح است، خیلی ساده‌لوحانه است که دست به دامن اخلاق و عذر ببریم. این کار سالهاست ادامه دارد و کسی به داد کسی نمی‌رسد. جز من و تو که از خاطرش یا به فلسفه پناه ببریم و یا از درد، روح مان را شکنجه کرده به خلسه مرگ فرو برویم.

بد نیست به گذشته نگاه کنیم. دو سال پیش وقتی مردم در غرب کابل تجمع کردند و می‌خواستند راهپیمایی‌شان را به مرکز شهر ببرند، دولت کرزی به آقای محقق هشدار داده بود که اگر معترضین یک قدم پای شان را از چوک ده‌مزنگ پیشتر بمانند رگبار خواهند شد. به نیروهای آیساف هم گفته بود که هزاره‌ها به بهانه قضیه بهسود، می‌خواهند به نفع دشمنان ملت شهر را ناآرام کنند. آنروز در عقب نیروهای اردوی ملی، نیروهای آیساف هم در حال آماده‌باش بودند تا از آن چیزی که دولت کرزی به آنان گفته بود جلوگیری کنند.

مشکل ما هزاره‌ها این است که گمراهانه در هر دهل پا می‌زنیم. اما هرگز درک نمی‌کنیم که پا بر گور خود می‌کوبیم. یک نگاهی به 9 سال گذشته بیاندازید، ببینید چه وضعیت نابسامانی داشته‌ایم.

کوچی‌ها و جنگ برای بقا

2010-05-20T13:56:00.008-04:00

دیروز مردم غرب کابل و نمایندگان آنان در پارلمان دست به اعتراض عمومی زدند و خواهان دادرسی 24 ساعته شدند. نفس این خبر، مهم‌ترین حادثه است. حادثه‌ای برای دولت و برای مردمی که به کرزی رای دادند و او را بر کرسی فاسد قوام بخشید. اعتراض مردم غرب کابل و هشدار نمایندگان هزاره‌ها به جز از چند تا وبلاگ و سایت فارسی بی‌بی‌سی در هیچ خبرگزاری دیگری انعکاس نیافته است. اگر دو نفر از نماینده‌گان کوچی‌ها مجلس را ترک کرده و یک هفته تحصن می‌کردند، ممکن بود حالا ملل متحد برای حل قضیه دخالت کرده بود. اما همه شاهد هستیم که با گذشت چندین روز جنگ متوالی و تلفات جانی هنوز این خبر در رسانه‌های خارجی که بازیگران اصلی در قضیه سیاسی افغانستانند درز نکرده است.

بیایید با یک نگاه غیرعادی به قضیه بهسود برخورد کنیم.
کوچی هیچ گناهی نکرده است. آنها خیلی هم حقیقت‌جو و خیلی‌هم آدم‌های دنیاباور هستند. به عقیده و باور آنان باید احترام گذاشت. آنان برای بقا و زنده ماندن رمه‌های شان باید به چراگاه‌ها پناه ببرند. آنان می‌خواهند از رمه‌های شان شیر بدوشند و از زندگی لذت ببرند. گناه آنان چیست؟ یکی در آن میان هست بگوید اشتباه این بی‌چاره‌ها چیست که برای زنده ماندن خود و رمه‌های شان، فرسنگ‌ها راه را می‌پیمایند تا به چراگاه‌ها برسند و آماده‌ای هر برخورد با موانع هستند؟

من نمی‌خواهم به تیوری خشونت پناه ببرم اما می‌خواهم برای اشاره هم که شده گفته‌ء مهمی را از توماس هابز اینجا بیاورم: "جنگ همه علیه همه."
هابز به طبیعت بشر اشاره می‌کند و می‌گوید طبیعت کریه بشر این است که برای بقایش و برای غالب‌آمدن بر هم‌نوعش، تا دم مرگ بجنگد. این گفته مهر تائیدی بر گفته داروین می‌زند: "جنگ برای بقا."

حقیقت و طبیعت بشر این است. اگر کسی امروز در افغانستان خوشبین باشد که فردای آرام خواهد داشت او بزرگترین اشتباه را مرتکب شده است. او احمق‌ترین انسان افغانی است که از حقیقت تاریخ‌اش چشم‌پوشی کرده است. او محکوم به تکرار فاجعه و قربانی شدن است. هابز به ما می‌گوید که گور پدر گاندی و فلسفه‌ء "بی‌خشونتی‌"اش. یک نگاه بتاریخ اسلام بکنید، سراسر تکرار این درس است که برای بقا باید جنگید.

این مشکل و خطای هزاره‌هاست که گردن خم می‌کنند، در دامان دشمن پناه می‌برند. مشکل هزاره‌هاست که صدای مظلومانه سر می‌دهند. در سرزمین افغانستان، آنانی که مظلومند، محکومند، مردودند و متروکند. در مقابله با کوچی‌ها هیچ نیازی به این همه صدای مظلومانه درآوردن نیست. دادرسی وجود ندارد، باید برای بقا جنگید و خون ریخت. باید خشن بود و یاغی‌گر. آن سرزمین یاغی‌گری است، به تاریخ بنگرید، نسل نو هزاره باید درس بگیرد.

من مخالف هرگونه مظلوم‌نمایی هستم. کسانی که فکر می‌کنند کشورهای خارجی و ملل متحد به داد شان خواهد رسید، احمق‌های خوشباورند.

بعد از ایام سوگواری

2010-05-19T21:56:00.004-04:00

امروز، بعد از روزها دلسردی، اینجا آمدم تا چیزی بنویسم. ذهنم را کاویدم به چیزی نرسیدم. با خودم گفتم:

از کجا شروع کنم…؟
از چه بنویسم….؟
چیزی به ذهنم نمی‌رسد. فقط می‌خواهم از همه‌تان تشکر کنم به خاطر همدردی و غم‌شریکی که با من کردید، مرا تنها نگذاشتید و این دردی را که برای همیشه در من باقی خواهد ماند، شما از سنگینی آن کاستید. خیلی متشکرم از محبت تان، از آن کسانی که در اینجا محبت کردند کامنت گذاشتند و از آن کسانی که به من ایمیل نوشتند و همدردی کردند.

امروز درک کردم که داشتن شما دوستان چقدر در زندگی‌ام مهم است. اهمیت دوستان تنها در مدت غصه‌داری، روزهای غم و اندوه و روزهای تنهایی معلوم می‌شود. من شکرگذارم از داشتن چنین دوستانی.

از همه تان تشکر!

مادرم رفت...

2010-05-07T12:41:00.015-04:00

خواهش می‌کنم، یکی پیدا شود این خواب ترسناک و شوم را از من دور کند. یکی پیدا شود این تیک تاک ساعت را متوقف کند. یکی پیدا شود به این سگ بگوید؛ خواهش می‌کنم امشب در کوچه پارس نکند. نمی‌خواهم حتی امشب ستاره‌ها را ببینم. وقتی همه چیز رو به خاموشی رفته است، ستاره‌ها چه کاره‌اند که از آن بالاها سوسو می‌زند. یکی پیدا شود جلو سفیدی این ماه لعنتی را هم بگیرد. سفیدی در تاریکی چه می‌کند؟ مگر شب چشم دارد؟ آنهم یک چشم. نمی‌خواهم هیبت این شب بشکند. بگذارید این درختان امشب برگ‌هایش نلرزد، هوا هم نخورد. بگذارید اگر برگریزانی شود در چشم ماه بیفتد. می‌خواهم همه جا تاریک باشد. تاریک وقتی تاریک است که من نتوانم تیرهای سقف و پنجره را ببینم، عین امشب که پیرامونم را هم نمی‌بینم. آخر، یکی به این پرسش پاسخ بیابد، امشب چرا نرفتی است؟ من خودم را نمی‌بینم. همه جا سیاه است حتی این درخت‌ها.

یکی می‌آید به اتفاق، یکی می‌رود نه به انتخاب. این همه را باید نامش گذاشت زنده‌گی؟ چرا اینقدر بهم ریخته‌ام امشب؟
چند روز بود کابوس می‌دیدم: جنگ های داخلی شروع شده بود، همه جا گلوله باران بود. همیشه خودم را در گردِعلی، در زادگاهم، در خانه می‌یافتم. جنگ بود و همه جا ویرانی. روزهایم در کالج با خاطر ملال و نگرانی آغاز می شد. چند روز پیش از آن، قاسم برادر کوچکم از کابل، برایم ایمیل زده بود: "مادر حالش خوب نیست."

یک هفته گذشت از آخرین تماس من با قاسم. هنوز از قاسم خبری نبود. آخرین روزهای امتحانم بود. صبح روز جمعه وقتی آخرین امتحان کالجم تمام شد با نگرانی به اتاقم برگشتم. کوله پشتی‌ کتابم را گذاشتم، از شدت بی‌خوابی با کفش‌هایم روی تخت پریدم. وقتی بیدار شدم، دو ساعت گذشته بود. شب و روز نداشت، هرگاه اندکی پلک روی پلک می‌رفت، خواب‌های وحشتناک در من هجوم می‌آورد. چاشت روز بود. ایمیلم را باز کردم. ایمیلی از قاسم رسیده، گفتم خدایا خیر باشد. ایمیلش را باز کردم:

"سلام نسیم جان
خوب هستی همرای درسهایت؟ من به خانه هر روز تلفون میکردم اما تلفون خاموش بود روز دوشنبه به خانه تلفون کردم آتی گوشی را برداشت. ازش پرسیدم، آتی خوب هستی پاهایت خوب است، گفت، خوب است. گفتم که مادرم چطور است؟ گپ نزد. باز پرسیدم آتی بگو مادرم چطور است، باز جواب نداد. با صدای بلند فریاد زدم، آتی گپ بزن، چرا گپ نمیزنی. در جوابم با صدای شکسته گفت: بچم مادرت دیروز از دنیاه رفت. من ادامه داده نتوانستم تلفون را فطع کردم. مرا بغض گریه گرفت. نسیم جان، دیگر از سایه مادر محروم شدیم خدا حافظ من همی دقیقه هم نمی توانم برت نوشته کنم."

انگشتانم روی کیبرد بی‌حس شد. واه رفتم. گویا کوهی از غم بر من فرود آمد. هیچ خبری این طور مرا ویران نکرده بود. دوستان از من میپرسند مادرم چطور است، می‌گویم مادرم حالش خوب است. سر دواست. همیشه باید داروهایش را مصرف کند. هرچند تداوی شکر در افغانستان تا حدی ناممکن است.

پارسال بود. سال گذشته‌ را به یاد می‌آورم. خودم را در خانه می‌یابم. با مادرم حرف می‌زنم. صورتم را در میان دستانش می‌یابم. می‌گویم: مادر! کجاستی؟ این روزها زندگی بر من طوفانی است. بیرون می‌روم در کوچه و پس‌ کوچه‌ها قدم می‌زنم، در راه برگشت راه را گم می‌کنم. مادر! سال گذشته به من گفتی: "کل تان رفتید، قاسم را هم از پیشم بردید، کجا شوم." یادت هست قول دادم امسال تابستان برگردم.

می‌گویم، مادر کجا رفتی حداقل صبر می کردی فرزندت را میدیدی. فرزند حاصل روزهای درد و تنگدستی و اولین فرزندت که موهبت تو همراهش بود برای تحصیلات عالی به آمریکا رفت. رفتن تو زود بود. تو هنوز 60 سالت بود. کمی صبر می‌کردی، من می خواهم برت ثابت کنم که من آن نسیم بازیگوش نیستم. من بزرگ شدم با کلانترها دست دادم.

اما نه نه. دیگر مادرم نیست. من نمی‌خندم. کسی با من نمی‌خندد. دیگر خنده‌های مادرم را در تلفن نمی‌شوم. دیگر مادرم از من نمی‌پرسد که کی خانه بروم. به من نمی‌گوید که دلتنگم شده است. کسی از من دعوت نمی‌کند که وقت شیر و ماست است خانه بیا. کسی نیست برای من قروت بفرسته. دیگر از شوخ‌طبعی و یادی از گذشته‌های که مادرم مرا به خنده مینداخت خبری نیست. دیگر از نگاه زیرکانه‌اش‌، از آغوش گرمش، از قصه‌های جن و پری‌اش که در کودکی مرا سرگرم می‌کرد، خبری نیست.
دیگر کسی نیست مرا پهلوان مادر صدا کند. من تنها پهلوان مادرم بودم. با مادرم کار می‌کردم. در مزارع سبد علفش را حمل می‌کردم. برای گاو و رمه، آب و علف جمع می‌کردم. در وقت تنور برش هیزم می‌آوردم. در وقتی نان پختن، آب می‌آوردم. برش خمیر نزدیک می‌کردم. اولین نانی که از تنور بیرون می‌شد، آنرا همراه با یک گلاس شیر به من می‌داد. تاکید میکرد: "بچم از مکتب نمانی برو مکتب که ناوقت میشه."
اما نه نه. او دیگر نیست. می‌خواهم خودم را در آغوشش بیابم. می‌خواهم قصه هایم را برش بگویم. این روزها پر از قصه‌ام. من که نزدیک تر از مادرم کسی را ندارم. حالا چه کسی به قصه های من گوش خواهد کرد. اکنون، می‌خواهم خودم را در آن روزهای بیابم که در علفزارها و چمنزارها به دنبال علف برای گاو و گوسفند بودیم.

مادر! هیچ کسی جایی تو را پر نخواهد کرد. تو از خیلی‌ مادرها فرق داشتی، تو کم توقع بودی. تا جایی که یادم هست، وقتی بچه‌هایت از سفر برایت چیزی می‌خریدند، آنرا به دخترانت نیکبخت و عقیله تحفه می‌دادی. از وقتی که یادم می‌آید، یک جوره چوری نقره‌ای داشتی و به همان بسنده کرده بودی. هر زیور آلات جدید و خوب را به دخترانت ترجیح می‌دادی. اما در عوض عشق آسمانی و بهشتی داشتی. همیشه در سجده بودی و با خدا در راز و نیاز بودی. وقتی از کار فارغ می‌شدی نماز مستحبی می‌خواندی. از وقتی که یادم می‌آید 15 سال پیش بود که نماز مستحبی می‌خواندی و روز‌های جمعه را روزه مستحبی می‌گرفتی. آرزویت این بود که فرزندانت به زیارت امام هشتم، امام رضا در مشهد مقدس ببرندت. با هادی به ایران رفتی به زیارت امام رضا، در قم به زیارت بی‌بی معصومه رفتی. عکس گرفتی. چقدر خوشحال و پرانرژی دیده می‌شدی در عکسایت. در سال 2006 به زیارتت خانه آمدم. زیارت امام هشتم را برت تبریک گفتم. گفتی بچم، خدا شما را نگاه کنه و عمر بده. اما هنوز عشق رفتن به حج داشتی. می‌گفتی اگه می‌شد یک بار حج می‌رفتم. در سال 2008 به دوبی رفتی، با ظاهر و خانمش به زیارت خانه خدا رفتی. ظاهر می‌گفت، ترس داشتم که مادرم ضعیف است، گشت و نشست برایش ناممکن شود. اما او می‌گفت که از انرژی و از توانمندی‌ای که آنروز داشتی، متعجب شده بود. می‌گفت: "لحظه‌ای که به سمت خانه خدا حرکت کرد، گویا هیچ صدایی را نمی‌شنوید. هرچه از پشتش صدا کردم: مادر، مادر! نمی‌شنوید." غرق شده بودی، از خود فارغ شده بودی و تنها خودت بودی و خدایت. ظاهر می‌گفت که ساعت‌ها بدنبالت گشته بود، همدیگر را گم کرده بودید. ساعت‌ها بعد، به طور اعجازانگیز با همدیگر روبرو شده بودید. تو نشانه جلال خداوند شده بودی، از خود رهاشده و به سمت جمال و جلال او در حرکت بودی. این نشانه کرامت و بزرگی تو بود و هست. تو برای من جمال و جلال خداوند هستی و خواهی بود.

مادر! من امروز شکرگزارم از کرامت و عشق انسانیی را که تو به من آموختی. به من بال گشودی، پروراندی و از من مواظبت کردی. تا زنده‌ام عشق و مهربانی تو در من زنده خواهد ماند. تا زنده‌ام راه تو را ادامه خواهم داد: کار، تلاش، خسته‌گی ناپذیر و صادق‌مرد. من با یاد تو زنده‌ام، مادر! خوشا به کرامت و بزرگی تو! تو که اکنون در پیشگاه خداوند هستی و از آن بالا بر ما نظاره میکنی.

مادر! یادت هست مرا سیا‌ه‌گک مادر صدا می‌زدی. نازم می‌دادی، میگفتی: سیاه‌گکم، پاره دلم، جگرم، زحمتکش مادر، پلهوان مادر، درسخوان مادر، کارگر مادر. اکنون که آن لحظه‌ها را به یاد می‌آورم، صدای تو در گوشهایم طنین انداز است. سرم در آغوش توست، نوازش می‌کنی، قلقلکم می‌دهی، به من می‌گویی ننشینم، تنبلی نکنم، به اطرافم نگاه کنم، حرکت کنم، یاد بگیرم، زحمت بکشم و مرد خود باشم. این درسها را از تو آموختم. تو به من انرژی می‌دهی و می‌گویی نیایستم.

مادر! شنیدم که بعد از همه ساکت و آرام است. کسی با کسی نمی‌خندد، آرام حرف می‌زنند. جامه سیاه می‌پوشند. آرام راه می‌روند. در گوشه خانه جای خالی‌ات را می‌یابند. در زمستان‌ها نزدیک تنور، گرمترین جای خانه می‌نشستی. جوراب، جرسی، دستکش برای فرزندانت می‌بافتی.
بعد از تو همه خوبند اما بی‌پناه و سرگردان. قاسم پسر کوچک و نازدانه‌ات در کابل است. گفته بودی مواظبش باشم، چشم. جمعه خان ایران رفته، هادی و ظاهر دوبی رفته‌اند. این همه را از قاسم شنیدم. بعد از تو همه تیت و پراکنده شدند. من که در این سر دنیا از همه چیز بی‌خبر مانده‌ام. پارسال گفتی در هر کجا هستی یک دفعه خانه بیا. اکنون که تو رفته‌ای از خودم می‌پرسم آیا کسی است که نگرانم باشد؟

مادر! ای عشق ملکوتی‌ام. در تمام عمرم از تو آموختم. هرآنچه دارم و هستم از وجود پرمهر و پرافتخار توست. تو به من آموختی پشتکار داشته باشم. تو به من آموختی برای خودم مرد شوم. مادر، من راه تو را دنبال می‌کنم. سختی‌هایت را به خاطر خواهم داشت و روزهای که من تازه متولد شده بودم، به خاطر گشت هلیوکوپترهای نیروهای شوری بالای قریه، تو مرا سنگ به سنگ با خودت بردی و از من محافظت کردی و در آغوشت گرداندی. یادم هست که گفته بودی برای چند روز هلیکوپترهای شوروی در منطقه گشت می‌زد و تو مرا با خودت به کوه برده بردی. هرچند من چیزی از آن روزها نمی‌دانم اما تمام آن درد و رنج آن روزها در من گره خورده است و امروز بر آن رنج‌ها و دردهایت سجده می‌کنم.

مادر! تو آنقدر برای من بزرگ و ارزشمندی که تا زنده‌ام در زندگی‌ام می‌درخشی و به من نیرو می‌بخشی. من از تو توان و جان می‌گیرم. تو در زندگی من می‌درخشی هرچند ستاره‌ها خاموشند، هرچند این روزها ابری است.

مادر! این برای من بزرگترین افتخار است که مرا پروراندی و بال و پرم دادی. تشکر از تمام زحمت‌هایت، تشکر از همه محبت و مهربانی‌هایت. با جمال و جلال خداوندیی که بر تو ارزانی شده است، منزلت مبارک، آرام و خوش بخواب که بازگشت همه بسوی است.

پسرت
نسیم

نوبت به وبلاگ‌ نویسان افغانستان

2010-05-01T14:13:00.014-04:00

خوابگرد، در فراخوانی از تمام وبلاگ نویسان فارسی زبان خواسته تا محبوبترین کتاب داستانی سال را انتخاب کنند. چون از وبلاگ نویسان فارسی زبان نام برده شده، من از تمام وبلاگ نویسان افغان، خواهش می‌کنم در این فراخوان سهم بگیرند و طبق دستورات ذکر شده کتاب های دوست داشتنی شان را معرفی کنند.

بی‌بی‌سی فارسی نیز در این مورد نوشته است که این کار می تواند فضای جدیدی برای وبلاگ نویسان و وبلاگ خوان ها ایجاد می‌کند که جدا از مسائل سیاسی، هنری و اجتماعی، نگاهی جدی تر به ادبیات داشته باشند. واضح است که رفیق نزدیک یک وبلاگ نویس کتاب است و آنهم کتاب‌های داستانی. تا اواخر سال 2006، اکثر وبلاگ‌های افغانستان را شعر و داستان و بعضی قطعه های ادبی تشکیل می‌داد. به سختی می‌شد چند تا وبلاگ در عرصه‌های گوناگون چون هنر، سیاست، اجتماع و برخی مسایل دیگر یافت. اما از اویل سال 2007، خصوصا 2008، ما شاهد تولد هزاران وبلاگ با موضوعات مختلفی بودیم که امروز خوشبختانه تعداد آنها هر روز افزوده می‌شود.

پس نتیجه می‌گیریم که وبلاگ‌های افغانستان عمیقا متاثر از اهالی ادبیات بوده‌اند که این خود می‌تواند دلیل خوبی بر این مدعا باشد که وبلاگ نویسان افغان کتاب دوستند. هرچند کشور ما در وضعیت نازایی و بی‌حاصلی فرهنگی بسر می‌برد. در سال‌های گذشته، خصوصا، از سال 1387 به بعد کتاب‌های زیادی داخلی افغانستان نشر نشده است و اگر شده است آنهم یا نادر بوده که وبلاگ نویسان آگاه نیستند و یا هم هیچ ارزش خواندن را نداشته است، که وبلاگ‌ نویسان از کنارش به بی‌اعتنایی گذشتند. دردآورتر از همه اینکه نه تنها در افغانستان کتابی چاپ نشد بلکه ده‌ ها جلد کتاب را به رودخانه هلمند انداختند.

کتاب‌های داستانی این اواخر
امسال، در ماه فیبروری، در برگزاری "پنجمین جشنواره قند پارسی و اهدای جایزه ادبی نوروز" اکثر داستان‌های برتر فارسی که نویسندگان آنان اکثرا افغان‌های اند که یا در ایرانند و یا در کشورهای دیگر مهاجرند، معرفی شد. طبق گزارش بی‌بی‌سی:

"در بخش داستان و رمان، هیأت داوران جایزه ادبی نوروز با تقدیر از رمان "پهلوان مراد و اسپی که اصیل نبود" نوشته‌ ببرک ارغند، جایزه مشترک بهترین رمان دهه‌ افغاستان را به "گلیم‌باف" نوشته تقی واحدی به دلیل بازتاب هنرمندان رنج زنان افغانستان و "هزارخانه خواب و اختناق" نوشته‌ عتیق رحیمی به دلیل نوآوری در روایت و زبان محکم آن اهدا کرد. در این مراسم همچنین از مجموعه داستان "آشار" نوشته‌ی عبدالواحد رفیعی و مجموعه داستان خانم جورج نوشته‌ مریم محبوب‌ تقدیر شد و جایزه بهترین مجموعه داستان دهه‌ افغانستان به مجموعه داستان "عسکرگریز" نوشته‌ محمد‌آصف سلطان‌زاده به دلیل سوژه های ناب و بازتاب واقع بینانه پیامدهای جنگ افغانستان اهدا شد."

بهرحال، از وبلاگ‌ نویسان افغان خواهش می‌کنم در این فراخوان سهم بگیرند و کتاب‌‌های محبوب داستانی شان را طبق راهنمایی ذکر شده معرفی کنند. با این کار شما به نویسندگان هموطن تان محبت کردید و به کارهای آنان ارج گذاشتید.

خروج ناتو و جنگ داخلی دیگر در پیش

2010-04-23T15:57:00.007-04:00

فریادهای خوشبختی و خوش باوری هم روزی باید سر برسد. از همین اکنون فردای تاریک و وحشتناکی منتظر مردم افغانستان خواهد بود.
نه سال فرصتی بود که این کشور از اعماق بدبختی و جنگ بیرون آید. اما سیاستمداران غرق درفساد ما، به این فکر نکردند که دارند فرصت طلایی را از دست می‌دهند. توهم آنان این بود که آمریکا وقتی به افغانستان آمده اند می‌مانند. خیلی‌های دیگر باور داشتند که به خاطر منفعت خاور میانه آمده است. اما امروز شنیدید که ناتو تصمیم گرفت است تا یک سال دیگر مسئولیت امنیت کشور را به عهده دولت افغانستان واگذار می‌کند.

بارها رئیس جمهوران آمریکا گفته بودند که به خاطر از بین بردن پایگاه های القاعده که امنیت آمریکا را تهدید می‌کند به افغانستان رفته است و الا هیچ منفعتی در آنجا نمی بیند. اما این حرف‌ها گوش‌های شنوا نیافت. کرزی و همقطارانش دچار این توهم بودند که آمریکا از افغانستان بیرون نخواهد رفت. ناتو، علاوه بر مشکلات و فشارهای فرساینده از طرف هم پیمانان عضوش، مشکلات چشمگیر دیگری نیز دامنگیرش شده که بی حد و حصر است. از دخالت‌ها و اکمالات تسلیحاتی از طرف ایران و پاکستان گرفته تا تهدید امنیت شخصی افراد، متخصصین نظامی در پایگاه‌های آموزشی نظامی، موسسات و سازمان‌های امداد رسانی. فقط کافی است به همین چند نمونه اخیر که در چند هفته پیش اتفاق افتاد توجه کنید.

1- کرزی آمریکا را تهدید کرد که اگر خلاف خواست‌هایش رفتار کند با طالبان می‌پیوندد.
2- کرزی خارجی ها را به دخالت در امور داخلی کشور محکوم کرد.
3- کرزی با تبانی والی هلمند، کارمندان شفاخانه ایمرجنسی ایتالیایی را دستگیر و متهم در حملات تروریسی کردند.
4- به دنبال تیره‌گی روابط کرزی با آمریکا، وزارت داخله افغانستان به مهمانخانه‌ها و رستورانت‌های خارجی‌ها در کابل هجوم بردند، کارکنان زن را که اکثرا از آسیای میانه و اروپای شرقی بودند بازداشت کردند، نوشابه‌های الکلی آنها را مصادره کردند، مهمانان خارجی را تهدید کردند. این در حالی است که آنان اجازه رسمی از وزارت اطلاعات و فرهنگ داشتند و حتی سخنگوی وزارت اطلاعات و فرهنگ اذعان کرد که تمام رستورانت‌های خارجی اجازه رسمی داشتند تا برای مهمان‌های شان مشروبات الکلی صرف کننند.

بهرحال، برخی‌ها بنا بر یک سری تحلیل‌های ساده و ابتدائی گفته اند که بعد از خروج نیروهای ناتو از افغانستان، انتظار جنگ ویرانگر داخلی دیگر را باید داشت. جنگ داخلی قطعی است. به چند دلیل:
عبدالله عبدالله و تیم مخالف کرزی اکثرا مسلحند. اکثرا کسانی اند که دولت آنان را نادیده گرفته است.
طالبان دشمنان دیروزی جبهه شمال است و هر طوری شده همان اتحاد اجباری سالهای اخیر قبل از یازده‌هم سپتامبر احیا خواهد شد. خارجی‌ها تصویری دیگری از طالبان دارند: وحشی و ضد حقوق انسانی. تا حدی درست است اما برای مردم افغانستان طوری دیگری است. مثلا علاوه بر این که طالبان یعنی حکومت پشتونیزم، تصاویر وحشتناک دیگر را نیز زنده می‌کند. قتل عام و چور و چپاول زنان شمالی از یاد شمالی‌ها نرفته است. قتل عام مزار، بامیان و یکاولنگ از یاد هزاره‌ها و ازبک‌ها نرفته است. بهتر است بعضی وقت‌ها دقیق باشیم. مثلا به جایی اینکه بگوییم، طالبان ضد انسان است، باید ببینیم کدام انسان. آن انسان‌ها، تاجک، ازبک و هزاره هستند. با گفتن این نه دشمنی با پشتون‌ها کرده‌ایم و نه هم حقیقت را پنهان.

هرچند در وزارت‌های داخله و دفاع، بین سال‌های 2004 تا 2009 تغییرات فاحشی رخ داد و در اثر آن اکثر جنرالان و افراد مهمی دولت ربانی برکنار شدند اما هنوز اکثیرت قابل توجه را تاجیک‌ها تشکیل می‌دهند، هم در وزارت داخله و هم در وزارت دفاع.
اردوی ملی و پلیس توانای گرفتن امنیت کشور را نخواهد داشت. مگر اینکه هنوز نیروهای خارجی با حمایت سازمان ملل در کشور باقی بماند.

اما خوش باوری‌ هم وجود دارد که با سهم گرفتن گلبدین حکمتیار و طالبان در قدرت، ممکن است مشکل‌ حل خواهد شد. این خوش باری ما را به یاد اوایل سالهای جنگ داخلی می‌اندازد که گلبدین و مسعود قرار بود باهم کنار بیایند.

رشد وبلاگ‌ نویسی در زبان پشتو

2010-04-15T21:29:00.004-04:00

همانطور که می دانید سال گذشته با همکاری سفارت آمریکا در کابل و کانون وبلاگ نویسان افغانستان، چندین دوره کارگاه آموزش وبلاگ نویسی در هلمند، جلال آباد، کندوز و خیلی از شهرهای دیگر دایر کردم. حاصل آن کارگاه تولد صدها وبلاگ پشتو زبان است که امروز از هلمند، جلال آباد، کندوز و شهرهای دیگر بروز می‌شود.

از پارسال تا حال من روی وبلاگ‌های پشتو کار می کنم و هدف از این کار توسعه و ترویج وبلاگ نویسی در میان پشتو زبانان است و طوری که بعد از این زبان پشتو دچار مشکل فونت نشود. وبلاگ‌های پشتو با محدودیت‌های زیادی روبرو بوده، یکی از اهداف این برنامه این است که این موانع را از سر راه وبلاگ نویسان پشتو زبان برطرف کنیم. افغانستان نیاز به همصدایی دارد. وبلاگ ابزار خوبی برای ارتباط و تبادل افکار است.

تقضامندم از دوستانی که مسلط به زبان پشتو و انگلیسی اند با من در تماس شوند. وبلاگ‌های فارسی تا حدی رشد کرده در این میان جایی وبلاگ‌های پشتو خالی است. دوستانی که علاقمندند برای رشد زبان پشتو در انترنت خصوصا در حوزه وبلاگ‌نویسی و رسانه دیجیتال دل بسوزانند، خواهش می‌کنم هرچه عاجلتر با من در تماس شوند.
ایملم این است.
fekratn AT gmail dot com

آیا حامد کرزی مواد مخدر مصرف می کند؟

2010-04-09T22:44:00.011-04:00

روزنامه گاردین از زبان "پيتر گالبرت" نوشته است که "ثبات روانی" رئیس جمهور کرزی، زیر سوال است. جنگ لفظی بین معاون سابق نماینده خاص سازمان ملل در افغانستان آقای گالبرت و رئیس جمهور افغانستان تا حدی تشدید شد که شب گذشته آقای گالبرت ادعا کرد که رئيس جمهور کرزی "ثبات روانی" اش مورد سوال است و اضافه کرده است که کرزی معتاد به مواد مخدر است.

این خبر تا حدی جالب است اما نه تکانده. جالب از این خاطر که خبر داغ است یا در حدی اتهام و یا هم در حد شک. اما این ادعا می‌تواند گوشه‌ای از حقایق را نیز افشاء کند. در آمریکا و کشورهای غربی، خیلی از سیاستمردان از دارو ضد استرس و اضطراب استفاده می‌کنند. البته نوع داروها فرق دارد. اما به یاد داشته باشید که داروی‌ های طبیعی افغانستان هم همین کار را می‌کند. پس نتیجه می‌گیریم که اگر راست نباشد و کرزی همچنان به دیوانگی‌ هایش ادامه بدهد ممکن است همه باور کنند که این آدم واقعا معتاد است و روانش در دست هیروئین شاد است.

بعد گزارش ادامه داده که سیامک هروی، سخنگوی ریاست جمهوری گفته که کاخ ریاست جمهوری ادعاهای بی‌اساس گالبریت را رد کرده و گفته است که سخنان دیپلمات ایالات متحده را محکوم می کند. لطفا به اصل مطلب بروید.

نتیجه اخلاقی: ایکاش این گزارش در روز اول ماه اپریل نشر می‌شد تا ما آن را به جوک اول اپریل می‌گرفتیم و از شنیدن این خبر، عرق شرم و خجلت بر جبین مان نمی‌لغزید.

حمله دوباره کرزی به متحدان غربی اش

2010-04-05T09:07:00.007-04:00

بر اساس گزارش وال استریت ژورنال در طی سه روز گذشته این دومین بار است که حامد کرزی علیه متحدان غربی اش بطور علنی انتقاد کرده و آنان را متهم به دخالت در امور داخلی دولتش کرده است.
روز گذشته، حامد کرزی در جریان سفرش به قندهار که با ریش سفیدان قبیله ای و بزرگان قومی منطقه که در ارتباط با مسائل امنیتی و فساد صحبت می کرد برای دومین بار به متحدان غربی اش حمله کرد.

به گفته وال استریت ژورنال، حامد کرزی آمریکا را متهم به دخالت در امور افغانستان کرده گفت است که حملات شورشیان طالبان تبدیل به یک جنبش مقاومت مشروع خواهد شد در صورتیکه دخالت ها متوقف نشود.

بر اساس سه شاهد عینی که یکی از آنان از جمله متحدان دولت کرزی می باشد گفته که رئیس جمهور کرزی در یک مقطع ، پیشنهاد کرد که او خود مجبور خواهد شد تا برای پیوستن با طالبان آماده گی بگیرد در صورتیکه اگر مجلس برای تائید طرح بحث برانگیز او تلاش نکند.

طرح کنترل کامل بر نهاد ناظر انتخاباتی کشور از طرف کرزی به مجلس فرستاده شده بود چند روز از مجلس برگشت خورد و کرزی از آن روز تا اکنون همیشه علیه آمریکا و متحدینش انتقاد کرده است.

نکته: بی بی سی خبری را در همین زمینه نشر کرده نمیدانم چطور از این قضیه بی خبر مانده و به نکته ای اشاره کرده که عکس این قضیه است.

"حامل کرزی" و یا "حامد کرزی"

2010-04-03T21:41:00.024-04:00

بی‌بی‌سی فارسی بخش افغانستان نوشته است:

"حامل کرزی، رئیس جمهوری افغانستان یک روز پیش تر یک مقام سابق سازمان ملل، یک فرستاده اتحادیه اروپا و همچنین سفارتخانه های خارجی در افغانستان را به دست داشتن در تقلب گسترده در انتخابات و تلاش برای روی کار آوردن دولتی دست نشانده متهم کرده بود."

(لطفا برای کسب اطلاعات بیشتر به خبر اصلی در سایت بی‌بی‌سی فارسی بخش افغانستان مراجعه کنید).

علی رغم اینکه متن بالا از لحاظ نوشتاری مشکل جدی دارد و تا حدی بدور از شان بی‌بی‌سی است بلکه اهانت‌بار‌ نیز است. از نشر این خبر، تقریبا دو روز می‌گذرد. در ساعات اولیه پخش این خبر، با خودم گفتم شاید تصحیحش کنند. اما امروز دیدم هنوز رئیس جمهور نامش "حامل" است. هرچند اشتباه عمل اجتناب ناپذیر و اتفاقی است اما اشتباهی که چند روز از آن بگذرد و کسی در پی تصحیح آن نیفتند، آنهم نام رئیس جمهور یک کشور، حالت تاسف‌برانگیز را مدح می‌کند.

حالا چگونه می‌توانیم اشتباه بی‌بی‌سی را توجیه کنیم؟ فکر می‌کنم راه‌های زیادی وجود دارد که هم منظور بی‌بی‌سی را بفهمیم و هم اینکه بدانیم واقعا نامی را که بی‌بی‌سی برای کرزی انتخاب کرده است آیا مناسب است؟

اگر بی‌بی‌سی فارسی اشتباها به جای "حامل" می‌نویشتند: "حامخ‌، حامچ، حامط، حامک و حتی حامر" بهتر بود. مثلا، واژه حامر بهتر از واژه حامل است. حامل، یعنی بَرنده، حمل کننده، بردارنده و همه اینها منتهی به یک واژه می‌شود: "خر". خر است که بار ننگ و رسوایی عالم را بر دوش می‌کشد. شما هر کجی را می‌بینید، مجبورید از واژه "خر" کمک بگیرید تا منظور تان را برای مخاطب تان بهتر بفهمانید. و یا شاید هم از روی خشم، کسی را خر خطاب کنید.

اما آیا عملکرد غیردیپلماتیک و رویه غیرحرفه‌ای اخیر کرزی نسبت به دوستان خارجی‌اش، سزاوار چنین نامی است؟ هرچند خیلی‌ها سخنان کرزی را به جوک "اول اپریل" توجیه کردند اما باز هم کار به اینجا ختم نشد چون کرزی خیلی جدی بود. بعد خیلی‌ها خشم کردند و خیلی‌های دیگر از عاقل بودن این آدم در شک افتادند. آنان به این نتیجه رسیدند که این آدم یا بی‌عقل تشریف دارد و یا مشاور ندارد و اگر دارد هم به حرف‌های آنان گوش نمی‌دهد.

اما بازهم چرا رئیس جمهور کرزی توسط یک خبرگزاری رسمی و مهم خر خطاب شود؟
بی‌بی‌سی گزینه‌ بهتری برای ابراز خشمش داشت. مثلا واژه بهتری انتخاب می‌کرد که نزدیک به "حامد" بودی. مثلا "حامر."
این در حالی است که واژه "حامر" هرچند نزدیک به "حامل" است اما زرنگانه‌تر و هوشمندانه‌تر جلوه می‌کند. براساس لغتنامه دهخدا، واژه "حامر" یعنی "مرد صاحب خر" که این می‌تواند اشتباه ناعمدی بی‌بی‌سی را توجیه کند. مثلا اگر بی‌بی‌سی می‌نوشت: "حامر کرزی، رئیس جمهور افغانستان..."، در این مورد، پسوند" کرزی" خط می‌خورد چون "حامر" همه چیز را می‌رساند. و معنی آنهم می‌شود: "مرد صاحب خر" – ولی همین هم نیاز به تلخیص و تبیین درست‌تری دارد. مثلا این واژه را اگر در مصطلحات ملی بگنجانیم، می‌شود: "خروان" بر وزن موتروان، گادیوان، سرگردان، شتروان."

پس سرانجام نتیجه می‌گیریم که بی‌بی‌سی می‌توانست بنویسید: "خروان، رئیس جمهور افغانستان..."
حداقل، این می‌تواست از بار اهانت کمی بکاهد. در این صورت، خروان یعنی کسی که صاحب خر است، صاحب خر بودن یعنی مالک خرهای زیاد. پس به سادگی نتیجه می‌گیریم که اگر بی‌بی‌سی از واژه "خروان" استفاده می‌کرد، تمام کابینه و دار و ندار دولت کرزی را شامل می‌شد. در این صورت کسی به تنهایی احساس حقارت و اهانت نمی‌کرد چون هر کدام آنان فکر می‌کردند که او را نگفته بلکه آن شخص دیگر را گفته است. و قضیه به همین سادگی ختم می‌شد. اما غیرمنصفانه است که بی‌بی‌سی از یک دستگاه فقط کرزی را "خر" خطاب کند. یعنی بی‌بی‌سی می‌توانست حداقل روی این مسئله عمیقا فکر می‌کرد.

اما یک سوال در ذهن خواننده بی‌پاسخ می‌ماند و آن این است که آیا این نامی را که بی‌بی‌سی برای حامد کرزی، رئیس جمهور افغانستان انتخاب کرده است مناسب حالش است؟

جواب این سوال را می‌گذاریم به خوانندگان باهوش تا خود شان قضاوت کنند و جواب درستی بیابند.

رفتار غیر دیپلماتیک کرزی را چگونه می‌شود توجیه کرد؟

2010-04-02T17:24:00.009-04:00

شنیده‌اید که گفته‌‌اند فلانی وقتی از این خبر آگاه شد از خشم موی سرش را کند؟ و شنیده‌اید که گفته‌اند فلانی از تعجب و خشم برای مدتی دهانش باز ماند؟

سخنان اخیر کرزی خیلی‌ها را در چنین وضعیت قرار داده است. مقامات در کاخ سفید عاجز ماندند که چه کرده‌اند که کرزی تا این حد آنان را زجر می‌دهد. آنها به این پرسش خبرنگاران که اوباما در سفر اخیرش از دولت کرزی خواسته بود که مبارزه علیه فساد را جدی بگیرد آیا چیز دیگری هم گفته بود که کرزی تا این حد رویه تجاوزکارانه و غیر دیپلماتیک اتخاذ کرده است؟ هنوز کسی نمی‌داند که واقعا در مغز این آدم چه می‌گذرد ولی کاخ سفید به خبرنگاران گفته است که در پی این هستند که از رئیس جمهور کرزی راجع به سخنان آشفته‌کننده‌‌ اش توضیح بخواهند.

امروز به این فکر افتادم، منحیث یک شهروند افغان وقتی در آمریکا هستید، کسی می‌پرسد: "راستی نظرت در مورد سخنان اخیر کرزی چیست؟" هیچ جوابی نخواهید یافت جز اینکه با خود بگویید متاسفم که چنین آدم جاهل و نااهل در رأس کار قرار گرفته و من متاسفم به حال کشوری و پولی که در آنجا ریخته می‌شود. این مقالهء نیویورک تایمز را بخوانید.

من از این به بعد در هر پست متن را بصورت پادکست ارائه خواهم کرد. من از ابزار ثبت صدای یاهو میل استفاده کردم، کیفیت صدا خیلی خوب نیست.

آهنگ جدید الهه سرور

2010-03-28T00:34:00.020-04:00

آن روزها کم بود چون یکی نبود. اگر بود، او نبود. اگر بود نامرئی شده بود. آن روزها تاریک بود اما در گوشه‌ای، چشمی به فتیله پاین رفته چراغ و نور بی‌رمقش زل زده بود. او با دلهره، با وسوسه، با درد اما شجاعانه پا پیش ماند. او این فتیله چراغ را بالا کشید. او نور تابید. و آن کنج فروزانتر شد. در چشم‌های او درد را می‌شد دید. او به بالاها نگاه کرد و با امید به میدان پا گذاشت و گفت: در دل من درد را نشو و نمای دیگر است.

من قبلا گفته بودم که موسیقی‌ افغانی یعنی کوپی و بازخوانی آهنگ‌های هندی، پاکستانی و بعد هم وسیله‌های شان به دو چیز ختم می‌شود: هارمونیه و تبله. اشعارش هم از چشم و لب و شب و شراب چیزی بیشتر از آن نیست. بدتر از همه اینکه این روزها این نام وطن تمام این دهان‌های آوازخوانان را پرکرده و این را به حساب همان ابتذال بگیرید. خیلی جالب است که الهه به این چیزها اشاره کرده است. الهه نه تنها هنرمند است بلکه نظرمند و روشنفکر بزرگ است. افغانستان تا هنوز هیچ هنرمندی نداشته است که حداقل بتواند درست صحبت بکند چه برسد به اینکه در موسیقی نظری داشته باشند. کدام هنرمند و آهنگ‌ساز افغانی را دیدید که کتاب نوشته است؟ به جز از استاد مددی.

خیلی از همان آدم‌ها که کارهای بزرگی کرده‌اند درگذشته‌اند، خیلی‌های دیگر هنوز هم زنده‌اند، عمر شان را در کوچه سنگ‌تراشی و کوچه خرابات به سور و لی تیر کردند، آمدند در اینجا، در غرب دچار فقر فکری و هنری و دچار امراض فکری و حتی اخلاقی شده‌اند. همان سور و لی موسیقی هندی را هم اگر درست یاد می‌گرفتند حداقل موسیقی هندی ما خوبتر‌ می‌شد. سراسر "درد دندان" سرودند و آهنگ "شب لبان داغ خویش". با رادیوها مصاحبه می‌کنند، می‌گویند آهنگ‌های جدید ساخته‌اند، در حقیقت، در ادامه همان آهنگ‌های تکراری و کوپی قبلی است. اما باید باز هم یکی را فراموش نکنیم: فرهاد دریا، در سال‌های اخیر، کارهای چشم‌گیری کرد.

اینجا از تمام دوستداران الهه سرور و کسانی که در غرب زندگی می‌کنند خواهش می‌کنم کاری بکنند تا الهه برای تحصیلات عالی وارد یکی از دانشگاه‌های غربی یا در کشورهای اروپایی و یا هم آمریکایی بشود. بعضی دوستان از خیلی وقت‌ها پیش تلاش داشتند، نمیدانم کارهای شان به کجا رسیده است. بهتر است تا دیر نشده برای الهه بال و پر شویم چون تنها اوست که می‌تواند صدای تحول و تغییر شود. می‌توانید صندوق تعاونی آنلاین ایجاد کنید و بصورت آنلاین هزینه تحصیلی او را فراهم کنیم. همزمان می‌توانید با هزار موسسات تحصیلات عالی اروپا و آمریکا در تماس شوید. از دانشجویانی که در غرب زندگی‌ می‌کنند خواهش می‌کنم با مسئولین دانشگاه‌ها صحبت کنند و کارهای الهه را منحیث نمونه ارائه کنند و البته از ذکر وضعیت اجتماعی او هم غافل نشوند.

همه باهم آهنگ سنگ‌سار بانو الهه سرور را می‌شنویم.

مطلب مرتبط:

سنگ‌سار، اعتراض ناب

بزرگداشت پنجاه سالگی وحید قاسمی

2010-03-26T11:31:00.011-04:00

همه ما به خوشگذرانی و تفنن نیاز داریم و همه ما به موسیقی گوش می‌دهیم. اما، گاهی وقت‌ شده به خالق اثر فکری بکنید؟ گاهی وقت شده به این فکر بکنید که ایده یک اثر ماه‌ها و سالها طول می‌کشد تا به تدریج تبدیل به یک اثر هنری شود؟ گاهی وقت فکر کردید، هنرمندان دیاسپورا افغان با چه مشکلاتِ در مبارزه‌اند؟ کم کاری و تنزل کیفیت کارهای هنرمندان افغان در خارج از کشور دلیلش این نیست که آنان راحت طلب شدند و از هنر فاصله گرفته‌اند، دلیل این افت، دردناکتر از آن چیزی‌های که بیانش به این ساده‌گی انتظار می‌رود. اما در این میان، وحید قاسمی، تا حدی ایستادگی کرده است. او در سالهای مهاجرت، یکی از پرکارترین هنرمندان افغان در کنار فرهاد دریا، امیرجان صبوری و دیگران بوده است. امروز، شایسته است او را قدر کنیم و کارهایش را بستایم.

سایت فردا، ویژه نامه ای برای بزرگداشت او برگزار کرده است. هنرمندان سرشناس، نویسندگان و شاعران افغان در باره او و کارهایش نوشته‌اند. اما در این میان پیام کوتاه "استاد فریده مهوش" دردناک است:

من به هنرمدان دیگر کار ندارم، زیرا اصلا طریقت چشتیه را میسرایم. صرفا میگویم یگانه استاد من، استاد هاشم بود، به خاک خرابات عقیده راسخ داشته وخاک کوچه خرابات را میبوسم. درکشور خود از طرف مردم افغانستان استقبال چندان نگردیده ام، زمانیکه درکشورهند من بنام مهوش درکنار ریکا یکنیک ملکه آواز خوان هند، آهنگ خواندم، درکنار هنرمندان خارجی هنرنمایی نموده ام. آهنگ " للو کودک افغان" جایزه آسیا را بدست آورد، بخاطریکه درجمع تمام هنرمندان دنیا که برای "کودک للو" خوانده بودند، آواز مرا انتخاب کردند وجایزه نصیب شدم.
تشویق برای هنرمند وجود ندارد، جای تشویق به دشنام مرااسقبال کردند. مگرکسانیکه مرا تشویق کردند، همه خارجی ها بودند که هنرمند بین الملی شدم.

آهنگ جدید نوروزی وحید قاسمی و هنگامه:

کی بود گفت این هنگامه خداناترس هر روز جوان شده میره، برعکس دیگران. بهرحال، هر دو دوستداشتنی است.

به وبلاگ نظری رای دهید

2010-03-25T00:40:00.000-04:00

وبلاگ آقای نظری تبدیل به یک منبع خبری شده است. من اگر بخواهم از بامیان باخبر شوم، تنها منبعی که در اختیار دارم، وبلاگ "زندگی در بامیان" است. به همین دلیل این پیام را قبلا در سایت برگزارکننده این مسابقه نوشته بودم و از مسئولینش خواسته بودم که این نکتهء مهم را در نظر بگیرند.

یکی از شاخصه‌های که وبلاگ آقای نظری را از دیگر وبلاگ‌ها ممتاز می‌سازد این است که آقای نظر به مسایلی می‌پردازد که تاثیرش مستقیم بر زندگی مردم مستولی است. مقدمه نمی نویسد و از نوشتن حرف‌های اضافی پرهیز می‌کنند - مستقیم به اصل مقصد می‌رود - چیزی که در وبلاگ و در حیطه ژورنالیزم آنلاین ضروری است - آنرا در وبلاگ آقای نظری می‌یابیم.

مهمتر از همه اینکه او بیشتر علاقمند به مسایل حقوق بشری است چون خودش هم با مسایل حقوق بشری سر و کار دارد. نکته ای مهم دیگر را که مسئولین در نظر بگیرند این است که او از بامیان، از سرزمینی وبلاگ نویسی که می کند که نه سرک درست دارد، نه برق است و نه هم انترنت. آقای نظری از دفتر کارش که روزانه چند ساعت در انترنت دسترسی دارد، وبلاگش را بروز می کند.

من از تمام خوانندگان و هموطنان افغانم خواهشمندم که به وبلاگ "زندگی در بامیان" رای دهند.

نحوه رای دهی:

این صحفه را باز کنید. بعد به پاین صفحه رفته در بخش بهترین وبلاگ‌ فارسی، در سمت چپ، روی "زندگی در بامیان" کلیک کنید.
در گوشه چپ، روی نوار بنفش کلیک کنید. بعد صفحه را پاین بکشید، نام و ایمیل تان را درج کنید. گزینه "ضوابط را مطالعه کردم" را تک مارک بزنید و کد تصور را در خانه خالی تایپ کنید. سرانجام روی دکمه ارسال کلیک کنید.

سال نو و یادی از گذشته‌ها

2010-03-20T00:15:00.008-04:00

بر چهره گل نسیم نوروز خوش است
در صحن چمن روی دلفروز خوش است
از دی که گذشت هر چه گویی خوش نیست
خوش باش و ز دی مگو که امروز خوش است
خیام

سال نو 1389 بر همه مبارک. من چیزی از سال گذشته به یاد ندارم که چه کردم و نکردم. لابد دلیلش این است که من به گذشته بی توجهم و یا شاید هم کاری نکردم که برشماری آن در این لحظه مقدور باشد. دوری از وطن، و حس نوروز، نه تنها ارج برانگیز است بلکه رنج برانگیز هم است. این رنج همراه است با حسی نوستالوژیک و مویه بر روزهای دورِ دور که دیگر برگشتن به آن و برگرداندن آن به امر محال تبدیل شده است.

هیچ جایی مثل افغانستان نیست. آنجا حتی آسمان، ستاره و ابرش فرق دارد چه برسد به خاکش که گرد تن خداست. آدم‌ها در یک مکان مشخص زاده می‌شوند و بعد در آنجا با سنگ و چوب آن آشنا می‌شوند. عشق می‌ورزند و عاشق می‌شوند. به کوچه و سر کوچه به انتظار می‌ایستند. سنگ را نشانی می‌کنند. درخت‌ها سمبل می‌شوند حتی برگهایش و در تابستان سایه‌اش. کودکی از همانجا آغاز می‌شود که زاده شده‌ایم. سخی می‌روند، دعا می‌کنند و دعا را می‌شکنند - همه آنها زندگی است.

امروز وقتی به آن روزهای نوروزی که با شهباز ایرج، یونس بخشی و کارگر نوراوغلی به طرف مزارمی‌رفتیم، تا نوروز را در مزار جشن بگیریم و میله گل سرخ را از نزدیک شاهد باشیم، در راه سالنگ ماهی خوردیم و هرجایی مکث کردیم و عکس گرفتیم - به فکر افتادم، گفتم این تنها لحظه‌ای است که از آن سالها به یاد دارم و این بخشی از عمرم محسوب می‌شود. من همیشه مدیون دوستان صمیمی و صادقم بودم. هرچند با کارگر نوراوغلی زیاد نزدیک نبودم اما او یکی از نوادری بود که صداقت و ایمان صمیمیت از سراپایش می‌بارید. او عاشق بود و پاکدل. همه چیز برای او ارزشمند بود و همه چیز برای او زیبا می‌نمود. او در بخش ازبکی بی‌بی‌سی کار می‌کند. پزشکی خوانده، آدم فهمیده‌ای است. وقتی با او روبرو شوید، همیشه متبسم است. بار آخر که او را دیدم در رستورانت روبروی پارک شهرنو بود. من، یونس، کریم، کارگر و نمیدانم چه کسانی دیگری بود، باهم دوردی پلو خوردیم. اما آن کجا و دوردی پلوی که در خانه کارگر در شبرغان خوردیم کجا.

اینجا باید اذعان کنم که ایرج پلِ مهم و سرمایه بزرگی در زندگی‌ام بوده است که مرا با خیلی‌ آدم‌های بزرگ آشنا کرد. یکی از آنها اسماعیل اکبر است. هرچند رابطه ما تیره است اما اسماعیل اکبر سهم بزرگی در زندگی من داشته است. هرچند در برابر او من گستاخی کرده‌ام اما او حق بزرگی بر گردن من دارد. امیدوارم اگر این یادداشت را بخواند، مرا به خاطر آن روزهای دلتنگی و افسردگی بیاد آرد، درکم کند، ببخشد و پدرخوانده دلسوز بماند که بود. من از آقای اکبر خیلی چیزها را آموختم که دانستن آن سالها وقت می‌گیرد. اما برای من همین هم کافی بود حتی اگر او اخم می‌کرد، نگاهش تند می‌شد و یا حرف نمی‌زد. نگاه نافذ و کنجکاو او کافی بود مرا به فکر فرو ببرد. از او خیلی چیزها را آموختم. اگر تا به این حال اینجا رسیدم، او یکی از آموزگارانم بوده. اگر او مرا به یاد ندارد، اما او برای من مایه افتخار و سرافرازی است. او سالهاست از مشکل تنفسی رنج می‌برد. این لحظه را برای او دعا کنیم تا صحت و عافیت بگیرد.

گفتم ایرج پل مهمی بود که مرا با بزرگان آشنا کرد. دو بزرگ دیگری را نیز باید اسم ببرم. یکی از آنها یونس بخشی است. من بعضی وقت‌ها برای یافتن واژه و یا جمله که درست بتوانم کسی در آن بگنجانم در می‌مانم. بخشی را فقط می‌توانم بگویم که دریای از حوصله‌مندی، تجربه و دانش است در کنار اینکه او دوست مهربان و صمیمی است. او برای من آنقدر دلسوز بوده که گاهی من فکر می‌کردم او از من پدری می‌کند. او و ایرج نگران همه چیزم بودند.

البته اینجا باید نام اسماعیل ابدالی را نیز ذکر کنم. او را در قم دیدم. باز هم ایرج بود که ابدالی را یافتم. هرچه از ایرج بگویم کم است. روزی باید در این باره به تفصیل بنویسم. اما اینجا کوتاه اشاره می‌کنم که شهباز ایرج تغییری بود در زندگی من. من او بارها جنگ و دعوا کردیم اما نمی‌توانیم از همدیگر دور و دق بمانیم.

بهرحال، این شرح کوتاهِ بود از زندگی گذشته، اکنون و آینده من حکایت دارد. من با این خاطره‌ها زنده‌ام. گفتم در آستانه سال نو، یادی از گذشته‌ها بکنم. خوب است اشخاصی را که در زندگی مان ملاقات می‌کنیم به همین سادگی‌ از یاد نبریم. آنان افرادی نیستند که از روی تصادف برمی‌خوریم. آنان فرستاده‌های هستند که من و تو ورود آنان را پیش‌بینی نمی‌توانیم ولی آنان زندگی مان را دگرگون می‌کنند و این اسرار ازل را نه تو دانی و من.

سرانجام، آنانی که از من رمیده‌ اند، خواهش می‌کنم مرا ببخشند. آدمی فقط خطاست که کفاره آنرا می‌توان با توبه و بخشش ادا کرد. فضیلت آدمی در بخشش و فراموشی خطاهای دوستان شان است. مرا ببخشید.

فرصتی برای بینوایان

2010-03-13T17:50:00.013-05:00

شاید آگاه باشید، چند روزی است شاگردان لیسه معرفت و آقای رویش به فیلادلفیای آمریکا سفر کرده‌اند. هدف این سفر کوتاه شان در اینجا قبلا شرح داده شده است. من دو روز است در فیلادلفیا هستم. برای یک هفته تعطیلات میان سیمستری است. برای من هم فرصت و بهانه خوبی شد تا خاطرات گذشته‌ام در من زنده شود. خاطرات روزهای انتخابات ریاست جمهوری و روزهای دشواری که ما باهم کارگاه‌‌های عکاسی داشتیم. چون من آنروزها عازم آمریکا بودم و به دلیل ذیقی وقت، روزهای تعطیلی را صرف آموزش عکاسی کرده بودیم.

امروز وقتی همه آن شاگردان را دیدم، تمام خاطرات آنروزها زنده شد. روزهای که چشم های آنان از شوق یادگیری مهارت‌های عکاسی و فیلم برداری برق می‌زد و هیجان سفر آمریکا را داشتند. همه مصمم بودند و همه آنان اشتیاق عکاسی داشتند تا از طریق لنز شاهد تغییر در زندگی شان باشند. در مرحله اول، آقای رویش حدود 30 نفر را انتخاب کرده بود. اما برای این کارگاه عکاسی ما فقط به 10 نفر نیاز داشتیم. گزینش در میان آنان سخت بود. آخر از میان 30 برترین چطور می‌شد 10 برترین دیگر را برگزید؟ اگر در چنین شرایطی قرار گرفته باشید شاید منظورم را درک کنید.

شاگران لیسه معرفت، شاگردان معمولی نیستند که به همین سادگی از کنارش گذشت و استعداد آنان را نادیده گرفت. آنان ممتازترین و بااستعدادترین شاگردانی هستند که با دشواری‌های زیادی دست و پنجه نرم کردند تا به این درجه برسند. از طبقه محروم جامعه هستند. اکثرا، پدر و مادرهای شان روی مکتب را ندیده‌اند. مهاجر بودند. حق تحصیل را از آنان گرفته بودند. به حاشیه رانده شده بودند. کسانی دیگری بر سرنوشت آنان حاکم بودند. اگر محرومیت همین چیزها بدانیم، آنان فرزندانی کسانی هستند که از همه این امکانات که دیگر شهروندان زمان شان برخوردار بودند محروم بودند.

در طی سالهای گذشت و طبق نظرسنجیها، لیسه معرفت، یکی از چهاربرترین لیسه افغانستان شناخته شده است. لیسه معرفت، سالانه حدود 40 نفر فارغ می‌دهد، تمام فارغین لیسه معرفت به رشته‌های مهندسی، پزشکی و رشته‌های برتر در دانشگاه کابل پذیرفته می‌شوند. برخی آنان طی برنامه‌های آموزشی به خارج رفته‌اند.

در این برنامه آموزشی سفر به فیلادلفیای آمریکا، 9 نفر از شاگردان و با آقای رویش 10 نفر هستند. در این سفر جایی مرد بزرگی خالی است. مردی که بارها به مقام‌های بزرگ عکاسی در سطح بین‌الملل نایل شده است و مردی که سالها از نگاه دوربینش رنج و غم مردمش را به دنیا نمایش داد. مردی که سراسر هنر و خلاقیت های هنری است. مردی که روزهای سخت و دشواری را در زمان طالبان متحمل شد. مردی که در روزهای اختناق و قحطی در هزاره جات، کمره اش را از شانه اش به زمین نگذاشت. او از این دوره، تکاندهنده ترین تصاویر را از وضعیت بد هزاره ها در هزاره جات تهیه کرد. از لنز او دو مردی را می‌بینیم که یکش یوغ بر گردن دارد و به جلو می‌کشد و دیگری قلبه را به زمین نگهداشته است. روزگاری که از قحط سالی در هزاره جات، گاوی باقی نمانده بود تا مردم زمین شان را قلبه کنند و زمین‌های شان را گندم بکارند.
بلی، او استاد نجیب الله مسافر است. جایی او در این سفر خالی است. حاصل این نمایشگا و عکس‌های که تا حال دانش آموزان معرفت گرفته‌اند با کمک اوست. او قرار بود در این سفر باشد اما به دلایل مسایل بروکراسی اداری در سفارت آمریکا در کابل، متاسفانه نتوانست به این سفر بپیوند. او اینجا نیست اما هر لحظه ما پر است از استاد مسافر. لحظه ای نیست که شاگردان از نبوغ و خلاقیت‌هایش، از محبت و دلسوزی‌هایش یادی نکنند. نمونه عکس‌های استاد مسافر را در اینجا ببینید.

در اخیر باید از دو بزرگمردی یادی بکنیم که حق بزرگی به گردن همه ما دارد. آنان جیف استرن (Jeffrey Stern) و عبید نجاتی هستند. جیف استرن فارغ از دانشگاه دوک، یکی از شش برترین دانشگاه آمریکا در رشته ژورنالیزم است. به وب‌سایت‌های جیف استیرن سری بزنید و اگر خواستید برایش نامه بنویسید و ازش به خاطر این همه محبت‌هایش تشکری کنید، به این ایمیل برایش ایمیل بزنید:
سایت کارهای ژورنالیستی آقای استرن
سایت عکاسی آقای استرن

عبید نجاتی فارغ دانشگاه هاروارد است. نجاتی اعجوبه‌ای از استعداد است. وارد شدن در دانشگاه هاروارد کار ساده ای نیست. اگر می خواهید از او تقدیر کنید، نامه تان را به دوست نزدیکش عزیز رویش امیل بزنید و بعد آقای رویش شاید برایش بفرستد. به یاد داشته باشید که نامه های شما هرچند کوتاه هم باشد و حتی یک جمله هم اگر بنویسید که آقای جیف و آقای نجاتی، از زحمات که برای این برنامه کشیدید و صدای ما را به جایی رساندید، جهانی سپاس - شما دنیا را به آنها اهدا کردید. این بدین معنی خواهد بود که شما قدرشناسید و محبت‌های آنان را از یاد نخواهید برد. پیام شما باعث خواهد شد تا دوستان دیگری مانند جیف استرن و عبید نجاتی پیدا شود.
در اخیر از مرکز قانون اساسی آمریکا، از آقای جو تورسیلو (Joe Torsella)، از آقای هیو اوینز الن (Hugh Owens Allen) و تمام کسانی که در این برنامه زحمات فراوان کشیده اند، به نوبه خودم از شان تشکری می‌کنم. این افراد حق زیادی به گردن ما دارند، بجاست به نحوی از آنها تقدیر کنیم. اگر خواستید به هریک از آنان ایمیل جداگانه بزنید در این صفحه بروید و نامه تان بفرستید.

مشکلات اردوی ملی

2010-02-20T14:17:00.004-05:00

این آخرین مقاله نیویورک تایمز را حتما بخوانید. در مقاله از بی ننگی، بی حسی، گرسنگی، نامردی، غیرحرفه ای، سستی و هزار بدبختی که امروز دامنگیر اردوی ملی است سخن رفته. اینها جز حقایقند که ما باید بپذیریم.
ساده است که بدون منبع و هرچه دل مان خواست بنویسیم و نشر کنیم. شما یک بار به صفحه بررسی مطبوعات افغانستان در بی بی سی سری بزنید و به مطالبی که از روزنامه ها گرفته شده است دقت کنید. میبینید که این روزنامه های کابل هرچه دل شان شد می نویسد.

رسانه های افغانستان آنقدر ببخشید احمقند که هم خود شان را فریب میدهد و هم دیگران را. همین چند روز پیش هشت صبح نوشته بود که عملیات مارجه به این دلیل موفق است که سربازان اردوی ملی در خط مقدم است. و همین لاف و دروغ را از وزیر دفاع افغانستان هم شنیدیم.

ژورنالیست نیویورک تایمز که در خط مقدم جبهه با سربازان اردوی ملی و سربازان دریایی آمریکایی بوده آنچه که دیده نوشته - تکان دهنده است. می نویسد، سربازان اردی ملی همیشه در عقب نیروهایی دریایی آمریکا حرکت می کنند و حتی علی رغم این همه آموزش هنوز با جری و جوک عادت نکردند.

دو زن در ولایت غور در ملاء عام شلاق خوردند

2010-02-19T00:04:00.002-05:00

مبارک مان باشد. دیروز ما شاهد شلاق خوردن زنان در دره سوات بودیم. اما اکنون این سندروم در افغانستان و در ولایت غور هم سرایت کرد. طبق اخبار پراکنده می گویند:

"این خانم باشنده ی منطقه ی خواجگان ولسوالی دولینه ی ولایت غور است. گفته می شود او توسط ملا امام مسجد محکوم به مجازات شده و این دستور توسط افراد یک قوماندان نظامی عملی گردیده است."

می افزایند که قوماندان محلی برای خودش حکومت ساخته است. او برای خودش زندان دارد و هرکسی که دلش شود در آن میاندازد. همین منبع گفته است که: "این فرمانده به تاریخ ۲۲ ماه دلو سال روان سردار محمد یک باشنده دیگر این ولسوالی را، به جرم مخالفت با مولوی منطقه، محکوم به هشتاد دره و سه ماه حبس کرده نکاح دو همسر او رانیز به تعلیق در اورده است."

می گویند جرم این دو خانم این بوده که آنها به زور به خانه شوهر داده شده بودند و بعد آنان پا به فرار گذاشتند و از سرانجام توسط پلیس در ولسوالی چشت ولایت هرات دستگیر شدند و به خانه شان برگردانده شدند.

ضعف لهجه فارسی کابلی

2010-02-14T19:34:00.013-05:00

هدف من ملامت کردن داوود ناجی نبود بلکه باز کردن سر بحث در این مورد بود که دوستان اندکی به بیراهه رفتند. چرا باید داوود را ملامت کنیم.

منظورم این بود که لهجه فارسی کابلی دست و پاگیر است. حرف بر سر گویش زبان دری نیست. گویش زبان هیچ مشکلی ندارد. هرچند ریشه را همان زبان فارسی دری بدانیم باز هم مشکل را حل نمی‌کند. دوستان به واژه‌های فارسی دری اشاره کردند و به متون کهن که هنوز در افغانستان قابل استفاده است. آنها محترمانه سر جایش. کار به آن نداریم. بودن آن متون آنگونه هست زیبنده و مهم است.

نکته مهم. من اهل ادبیات و زبان نیستم. شاید بسیاری‌ها انگشت انتقاد را متوجه من کنند و شاید بگویند که این بحث از صلاحیت من خارج است. آنان درست می‌گویند. اما من حق دارم به فهم خودم بر سر زبانی که با آن صحبت می‌کنم قضاوت کنم یا نه؟ پس وقتی من از این حق برخوردار باشم چرا بین خوب و بد، روان و غیرروان فرق قایل نشوم. بحث‌های فنی زبانی را می‌گذارم به اهل فن. اما آنچه مرا واداشته است تا نگرانی ام را در این مورد مطرح کنم این است که متاسفانه هموطنان کابلی من درست صحبت نمی‌توانند. تک و توکی هستند که البته آنان اهل ادب و فنند، حساب آنان الایده (جدا) است. شما در صحبت های روزانه هموطنان مان در کابل متوجه می‌شوید ح حلوا، الف احمد را هه تلفظ می‌کنند. به جایی اینکه بگوید احمد، می‌گوید هحمد، به جایی انکه بگویند اخ می‌گوید هخ. به جایی اینکه اُف می‌گویند هُف.

البته ناگفته نماند که سیستم آموزش تاثیر گذار است. مثلا قبل از جنگ‌های داخلی و ورود برادران مجاهد و مسلمان ما در دهه نود، مردم خوب‌تر و سلیستر صحبت می‌کردند. به عنوان نمونه به ویدیوهای افشار نگاه کنید. در آن ویدیوها، دو خانم که هر دو معلمند در مورد فاجعه افشار بسیار هم زیبا و راحت در مقابل دوربین صحبت می‌کنند.

یک مشکل ذهن آزار
متاسفانه رایج شده وقتی شما بخواهید سلیس و روان صحبت کنید، مثلا از واژه‌های کوچه‌ بازاری که امروزه در کابل رایج است استفاده نکنید، به شما برچسب ایرانی زده و ایران آمده‌گی را می‌زنند. شما اگر بخواهید کابلی و یا افغانی صحبت کنید باید به شیوه حرف بزنید که یک کچالو فروش در منده‌ای می‌گوید:" روز جمعه رصختی اس مه کار نمی کونونم." به جایی اینکه بگوید: "روز جمعه رخصتی اس مه کار نمی کونوم." مثلا.

وقتی شما در یک محیط اکادمیک قرار بگیرید و مثلا از واژه‌های رایج اکادمیک صحبت کنید با هزار طعنه و ریشخندی روبرو می‌شوید. چه که شما مثلا از آقای که پایش را لگد کردید عذرخواهی می‌کنید، می‌گویید: "آقا، معذرت می‌خواهم." یک کابلی تو را مسخره می‌کند که چرا نگفتی: "بیادر بُبخشید."

لهجه فارسی هراتی خیلی زیبا و شیرین است اما بعضی وقت‌ها مانند این می‌ماند که بعضی کلمات فارسی را سرچپه بنویسید و آنرا ادا کنید که نمی‌توانید. لهجه خوبی است اما بسیار سخت. نمونه آنرا می‌توانید در گزارش سعید حقیقی در رادیو بی‌بی‌سی بشنوید. مثلا او در آخرین گزارشش، واژه "مَشوَرَه" را "مُوشوِی ره" تلفظ می‌کند. بدین صورت معنی واژه کاملا دگرگون می‌شود. نباید این نکته به ذهن مان راه بدهیم که والله به یک لغتنامه لهجه هراتی هم ضرورت داریم.
اما در مورد لهجه هزاره‌گی. هزاره‌ گی، گویشی از زبان‌های فارسی دری است که کاملا حسابش جداست.

تفاوت‌های لهجه فارسی تهرانی و فارسی کابلی

2010-02-13T15:46:00.024-05:00

تا جایی که من میدانم داود ناجی در عمرش تنها یکبار به ایران سفر کرده آنهم یک ماه در مشهد بوده که تا حدی رنگ و بوی افغانی دارد. اما این مصاحبه اش با لهجه ایرانی در بی بی سی فارسی نسبت به عملیات بزرگ افغان - ناتو در منطقه مارجهء ولایت هلمند، کمکی مرا غافلگیر کرد. کاری به این نداریم که داوود چگونه لهجه ایرانی را در یک ماه آموخته اما حرف بر سر این است که راستش سخن گفتن با لهجه ایرانی روان است. به گزارش و صدای ناجی گوش بدهید.

لهجه فارسی ایرانی توندار و آهنگین است. برعکس فارسی دری که با مکث و تامل همراه است. لهجه فارسی ایرانی مواج است و وقتی شما به صحبت های یک ایرانی خصوصا پایتخت نشینان گوش بدهید، روح نوازتر از لهجه فارسی است که در کابل صحبت می شود. البته در لهجه فارسی ایرانی هم مکث هایی است اما آن مکث ها همراه با تون و آهنگ در واژه ها به کلی از بین می‌رود. شما متوجه آن پازها نمی‌شوید. اما لهجه فارسی افغانی آنقدر دست و پاگیر و با مکث همراه است که در خیلی موارد دلهره آور و دستپاچه کننده است. در خیلی موارد این باعث می شود که من من کنان به دنبال کلمات بگردید. مثلا یک کابلی به جای اینکه حرف های ربط را اندکی آهنگین کند آنرا ده بار پشت سر هم تکرار می کنند. خیلی از واژه های دیگر هم چنین. حتی زبان پشتو راحت از لهجه فارسی دری صحبت می شود.

اما آیا ما باید برای اینکه درست، روان، زیبا و دلکش صحبت کنیم به لهجه فارسی تهرانی رو بیاوریم؟ جواب این سوال باشه برای دوستانی که می خواهند نظر بنویسند.
تا وقتی که از جنگ بر واژه های دانشگاه و پوهنتون و پهن مل فارغ نشدیم سخت است که دریابیم چگونه این واژه ها را درستتر ادا کنیم. من طرفدار تغییر لهجه نیستم اما باید به افراد این حق را داد که به هر لهجه ای که عشق شان می‌کشد بتوانند آزادانه صحبت کنند. آینده از نسل جدید افغانستان است و آنها حرف اول را می زنند. لهجه هویت ملی نیست. ممکن است گویش جای آن را بگیرد اما لهجه در مدت زمانی قابل تغییر و انعطاف است. یک لندنی وقتی به آمریکا سفر می کند، بعد از سپری نمودن چند سال به لهجه آمریکایی صحبت می کنند. هرچند خیلی‌ها نمی‌خواهند این کار را بکنند چون به گفته ما افغانها که غرور ملی اجازه نمی‌دهد. معلوم نیست که این غرور ملی چیست اما واضح است که مانع سر راه و تا حدی ناشی از پوچی است.

بهرحال، برای اینکه تون لهجه تهرانی و کابلی را مقایسه کنیم. و متوجه زیبایی‌های لهجه شویم. من یک دیاگرام آماده کردم که شما بوضوع می‌توانید تفاوت دو لهجه را ببینید. اگر فنی هستید و خواستید این را عملا تجربه کنید، پیشنهاد می کنم یک متن بنویسید و آنرا با دو لهجه تهرانی و کابلی بخوانید و با برنامه ثبت صدا که بتواند امواج آنالوگ و دیجیتال را تشخیص دهد آنرا ببینید.

در ضمن من قسمتی از متن بالا را با دو لهجه تهرانی و کابلی خواندم البته طنزآلود. بشنوید و ببینم نظر تان چیه.

متن بالا با صدای خودم به لهجه تهرانی البته من کوشش کردم کلمات را بکشم آن چیزی که در لهجه فارسی تهرانی وجود دارد. ولی بدون شک لهجه ای که من در اینجا آوردم تهرانی صد در صد نیست

لهجه فارسی افغانی - دانلود

و این هم لهجه کابلی

به دلیل قطع و وصل و ویرایش بد در صدا معذرت میخواهم.

شکایت بی بی سی فارسی به کجا خواهد رسید؟

2010-02-09T23:37:00.004-05:00

باز هم بی بی سی. آنچه قبلا قول دادم بودم. از قول صادق صبا، تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی بدنبال پارازیتهای مداوم از سوی دولت جمهوری اسلامی ایران بر فرکانسای ماهواره‌ای هات برد، شکایت نامه‌ای را علیه این دولت به اتحادیه بین المللی امور ارتباطات itu که ظاهرا وابسته به سازمان ملل است، تسلیم کرده است.

این کار در نفس خود مهم است. اما متاسفانه این شکایت نامه‌ها به جایی نخواهد رسید. کشوری که دو سال پیش رئیس جمهورش قطعنامه سازمان ملل را کاغذ پاره بیش نخواند، عریضه‌های از این دست چه می‌تواند باشد.
وقتی قدرت‌های غربی حتی نمی‌ توانند دولت ایران را از غنی سازی اورانیوم باز دارند، شکایت های تلویزیون بی‌بی‌سی مثل لاف های تکراری شان است. یعنی تکرار این لاف‌ها جز سبکی چیزی دیگری برای بی بی سی بدنبال نخواهد داشت. یک ورق کاغذ که از طرف بی بی سی فارسی به itu نوشته شده باشد که دولت ایران به بی‌ بی سی فارسی اجازه نمی دهد تا نشراتش در ایران قابل دسترس باشد، در ظاهر چیز جالبی است اما در حقیقت امر همان گفته احمدی نژاد است که در مورد قطعنامه شورای امنیت گفته بود.

مدیران بی بی سی فارسی حتما یا متوجه نیستند و یا خود شان را به کوچه علی چپ زدند که چیزی بنام حاکمیت و یا معادل دقیقتر آن در انگلیسی Sovereignty وجود دارد. چیزی بنام دولت و اقتدار مطلق بنام جمهوری اسلامی ایران. یعنی اینکه اقتدار مطلق یک دولت غیر دموکراتیک بنام جمهوری اسلامی ایران حکم می کند که در برابر هرگونه اشاعه افکاری برون مرزی که مبنی بر ضد نظام و یا مخالف نظام پنداشته شود، اقتدار مطلقه آن حکم می کند که دست به فیلترینگ بزند گیریم که حتی این برنامه آموزنده و سرگرم کننده باشد. مطمئینا این کار با حقوق بشر و کنوانسیون‌های بین‌المللی که از حقوق شهروندی و آزادی بیان حمایت می‌کند مغایرت دارد اما وقتی با دولتی مستبد روبرو می‌شود همه چیز کاغذپاره‌ای بیش نیست.
این مانند این می ماند که رادیو ایران از بوش هوز بخواهد که تمام کارمندان شان رادیوی های شان را چالان بمانند تا صدای قران و آذان را بشنوند.

طاقت بیار رفیق!

2010-01-25T23:09:00.012-05:00

من همیشه لذت می‌برم از این گونه آهنگ‌ها. این یکی از آخرین آهنگ‌های سیاوش قمیشی است. آهنگی که از آن همراهی و همدلی بیرون می‌جهد. غیرت می‌دهد و استقامت تزریق می‌کند. مهم است در آهنگ چه گنجانیده شود. به کلمات دقیق شوید چقدر حساس و حسابی چیده شدند. به این می‌گویند عنصر تحریک‌ کننده که هرچند مرده هم باشی تو را می شوراند. برای کسی که در وضعیت خفقان ایران زندگی می‌کند کافی است با این آهنگ طاقت بیاره. وحشناک است. وحشتناک را گاهی به حساب terrific بگیرید. اینها عناصری هستند که موتور جهنده انقلاب را به حرکت درمی‌آورد. هنرمندان نقش مهمی ایفا می‌کنند.
به این دقت کنید:
طاقت بيار رفيق ، دنيا تو مشت ماست
طاقت بيار رفيق ، خورشيد پشت ماست

در افغانستان کسی از انتحار، از قتل عام، از خشونت در آهنگ های شان نمی‌خوانند چون می‌ترسند نام بد شوند. در تاریخ افغانستان چیزی بنام موسیقی انقلابی نداشتیم البته چرا که نی - داوود سرخوش و بعضی آوازخوانان محلی هزاره‌ گی تا حدی دین خود را ادا کردند. از آنان باید تقدیر شود. جزء تاریخ شدند. اما امروز کسی حاضر نیست از آنچه در افغانستان می‌گذرد در آهنگ‌های شان بگنجاند. تمام آوازخوانان مفلوک به دنبال شعری اند که درش نوشته شده باشد: "عشق، لب، شب، بوسه و چشم." همین و بس. چند تا مفلوک که اکت‌های روشنفکری می‌کنند و خود شان را آدم می‌گیرد، با این آهنگ شراب می‌نوشند و کله شان را چپ و راست می‌جنبانند و به گفته خود شان با این آهنگ، عشق می‌کنند: "شب لبان داغ خویش، دیدم بر لبان تو." تمام آهنگ‌های افغانی به این چند تا کلمه ختم می‌شود.

البته استثنایی وجود دارد. فرهاد دریا، کارهای چشمگیری داشته است. او با آلبوم "هه" به گونه هم در خودش و هم در موسیقی پاپ افغانی انقلاب ایجاد کرد. امروز کسی علاقمند به تبله و هارمونیه نیست که سرشه خم بیاندازه و واه واه کرده بره که عجیب آهنگی است. شما را خدا با یک تبله و آرمونیه میشه عطش جوان امروزی را فروکش کرد؟ با تبله و هارمونیه می‌خواهند ملت غیور، شهید پرور، مجاهد و مسلمان را سرگردان کنند. عجیبه. چرا که نی این تبله و هارمونیه خوب بود برای قرن بیستمی‌ها و شاید حالا برای بعضی‌ها که از این دنیا در حال خداحافظی اند خوش آید. اما نه برای جوان امروزی که آخرین آلبوم مایکل جگرسون را در انترنت می‌شنوند. این جوان دیگر جوانی نیست که در کوچه خرابات سرگردان به دنبال آهنگ "شب لبان داغ" بگرده. این جوان عطش دارد، سرزنده است و با جهان وصل است که به گفته جمعه خان برادرم دنیا مثل نلبکی است برایش. به همین دلیل است که موسیقی غربی، هندی، ایرانی، پاکستانی و ترکی امروز در افغانستان پرطرفدار است.