به یاد رنالد نیکلسن

امروز روز درگذشت رنالد نیکلسون خاورشناس و اسلام شناس انگلیسی است. نیکلسون در 18هم آگست سال 1868 متولد شد و در 27هم آگست سال 1945 از دنیا رفت. نیکلسون مصحح و مفسر مثنوی و مصحح دیوان شمس است. او از جمله اولین کسانی بوده است که عرفان اسلامی را در جهان غرب شناسانده است. چند روز پیش یکی از نسخه های قدیمی مثنوی به دستم آمد که یکی از نمونه کارهای این بزرگوار بود. در قسمتی از مثنوی در مورد "تسبیح جمادات" شرح کوتاهی نوشته بود: مولوی بر این باور است که حتی جمادات و موجودات غیر ذی شعور به تسبیح خداوند مشغولند اما انسان ذی شعور توانایی شنیدن و دانستن آنان نیست.

ما سمیعیم و بصیریم و هوشــیم                با شما نامحرمان مـا خامشـــیم
چون شما سوی جمادی می‌روید                محرم جان جمادان چون شـــوید
از جمـــــادی عالـــــم جان‌ها روید                غلغل اجزای عالـــــم بشـــــــنوید
فاش تســــــبیح جمـــــادات آیدت                وســـــوســــه تاویل‌ها نـــر بایدت

در جایی دیگر مولانا می فرماید، شنیدن صدای آنان و شنیدن صدای کائنات تنها برای اهل دل و آنانی که از مادیات مبرا شده اند و درون شان را با نور صیقل داده اند امکان پذیر است.

گر تو را از غیب چشمی باز شد،
بـــــا تو ذرات جهــان همراز شد

نطق آب و نطق خاک و نطق گل
هســـت محسوس حواس اهل دل