آزادی خوب/بد

از آزادی (freedom) چه تعریفی برای خود مان و برای دیگران داشته باشیم - سوالی است که پاسخ آن برای مان هم ساده است و هم نیست. اما هر یکی مان به توان خود می‌توانیم بگوییم که آزادی چنین مفهومی دارد. سخیداد هاتف چیز جالبی در باره موانع سر راه آزادی نوشته است اما متاسفانه بسیار کلی. گویا هاتف آزادی را روایت می‌کند، تعریف می‌کند، تعبیر می‌کند و تمثیل می‌کند اما می‌لنگد:

کلی میگوید:

"آزادی از مفاهیم دل نشینی است که حتا مخالفان آن هم با زبانی بی پرده با آن مخالفت نمی کنند."

این مخالفان معلوم نیست کیستند. بعد در تعریف آزادی، نتیجه می‌گیرد که آن مخالفان، موانع فرهنگی است. پس این موانع فرهنگی از چیست؟ تا این حد جزم اندیشی؟ مگر تنها مانع و یا موانع فرهنگی است که ما رویاپردازان به آزادی دست نمی‌یابیم؟

بعد می‌خواهد به جزئیات برود اما کلی تر مطرح می‌کند:

"در میان روشنفکران کمتر کسی را بتوان یافت که مخالف آزادی باشد. این قدر هست که عده یی از آنان بر آزادی تاکید بیشتری می کنند و عده یی دیگر تاکیدی کمتر."

این روشنفکران کیست؟ آنانیکه ندارند کیستند و آنانیکه دارند کیند؟
بعد نتیجه می گیرد که:

"یکی از عللی که سبب شده جریان های آزادیخواهانه در کشور ما قوی نشوند و پا نگیرند این بوده که در این کشور کمتر کسی واقعا آزادیخواه بوده است."

آخر چرا هنجارها با موانع فرهنگی قاتی شود؟ چرا اینقدر سیر شتابان برای رهیافت موانع برای آزادی بیان در کشور در ذهن هر یکی مان پدیدار می‌شود؟ مگر همه چیز دیگر درست شده و دست یافته‌ایم که حالا موانع آزادی آنهم با چنین جزم‌اندیشی در سرزمینی که همه چیز هراس انگیز است دست یابیم؟

و سرانجام، چرا ما به این نتیجه برسیم که آزادی هم بد است و خوب است؟ چرا به جایی آن، به جان آن "خوب" و "بد" گلاویز نشویم که با آزادی درافتیم؟

تصادفی این مثال به ذهنم آمد: گلِ سرشوی،که تا 20 سال پیش بطور عموم (مردم و زن) در حمام‌های شخصی و عمومی کابل استفاده می‌شد. اما امروزه کمتر کسی را در میان زنان و مردان افغان بتوان یافت که از آن استفاده بکنند. امروزه، عصری‌ها و یا شهری‌ها از صابون داف و یا شامپوی هیداندشولدر استفاده می‌کنند. اما غیرشهری‌ها که اکثرا در مناطق دورافتاده و کوهستانی زندگی می‌کنند تاهنوز با دوغ سرهای شان را می‌شویند.

آزادی را می‌توان شست و در طول زمان صیقلش داد؟ سوالی است که پاسخ آن را که منوط است به شتاب زمان و جریان پیشرفت یک جامعه می‌توان جست. آزادی، آنقدر بسیط است که در جامعه ما فقط می‌توان تنها با هر دمی که دمی دیگر آن امیدی برای زنده ماندن باشد حس کرد. ما رویا پروران آزادی‌یم. رویایی که مال همه است و مال هیچ کس است.