لوح دیگر برای ثبت تاریخ

در سه پست‌های پیشین (کوچی‌ها و جنگ برای بقا، پا بر گور خود کوبیدن و دیگردیسی وضعیت سیاسی هزاره‌ها) من عمدا و عمدتا خواستم قضیه بهسود و کوچی‌ها را از زاویه دیگر یعنی بیشتر از دید ریالیستی مطرح کنم. زاویه‌ای که تا حدی راه تعقل و تصمیم در آن باز است. شاید اگر رشته‌ام علوم سیاسی نبودی و فلسفه خوانده بودم، ممکن بود از در فلسفه و اخلاق به این قضیه نگاه می‌کردم و فرق با دیگران نداشتم. آنطور که خیلی از دوستان در این باره قبلا مطرح کردند.

نوشته‌های آنان خوب و آموزنده است. آموزنده به این خاطر که آدم می‌تواند شدت خشم و غضب نویسنده را در آنها بیابد. شدت خشم و غضبی که باعث می‌شود تو هم در جمع آنان بپیوندی و دو سه تا فحش سرهم کنی. آموزنده بدین منظور که سلاح عقل در دست اخلاق و فلسفه سقوط می‌کند. آموزنده بدین خاطر که متاسفانه اخلاق و فلسفه، در چنین موارد راهِ جز سفسطه، دلیل، خشم، دشنام و نفرت چیزی در پی ندارد. فلسفه و اخلاق تا همان حد که انسان را به بالاترین درجه از فضایل و کمالات انسانی بالا می‌برد، در مقابل، تا همان اندازه به قعر فروتنی و بی‌عرضه‌گی در برابر شعور عقلانی و منطقی سقوط می‌کند. ماهیت فلسفه و اخلاق، خیالبافی در ماورای تن آدمی ایکه نیاز به نان و آب دارد و نیاز به زنده ماندن دارد هست - نه نجات آن.

بدین منظور من با خیلی از آن نظرها که با کم‌عمقی شگرف و تا حدی ساده‌لوحانه در آنها برخوردم، به شدت مخالفم. ساده‌لوحی که از خودکم‌تربینی و بینگانه‌هراسی ناشی می‌شود، جز تخریب و برانگیختن احساسات توده چیزی دیگر حاصل ندارد. چون انگیزه راهبردی در آنها وجود ندارد تا باعث شود عده‌ای برای تصمیم‌گیری گام بردارند. به همین خاطر من گفتم، وحشی خطاب کردن کوچی‌ها کار عاقلانه نیست و حتی اخلاقانه نیست.

دوره‌‌های سیاه مانند دوره عبدالرحمن خان، تنها یک رشته از خطوط درشت و ناهمواری است که در ذهن هریکی مان می‌خلد. نمی‌توانیم این را فراموش کنیم اما فراموش نکردن آن نه به این خاطر که دست به انتقام بزنیم. هر روز، تاریخ صفحه‌ای دیگر می‌گشاید و انرژی تازه از ما می‌خواهد. ما باید این لوح‌ سیاه تاریخ را سرمشق قرار بدهیم نه اینکه بر او چیزی بیافزایم. برگشتن به آن دوره سیاه و مقایسه امروزی مان را با آن روزها، چشم‌پوشی از حقایق امروزی است که دامنگیر همه ماست. دیگر انرژی و توان آن را هم نداریم که به گذشته برگردیم. گذشته‌های مان هم کاری نکردند که امروز مایه مباهات مان باشد. اگر آنان غیرت می‌داشت ما امروز به این وضعیت نمی‌رسیدیم. بگذارید به گذشته برنگردیم. امروز بیایید از اینجا آغاز کنیم. مهم این است که ما لوح دیگر برای ثبت تاریخ مان بیاغازیم نه احیای گذشته آن.