پا بر گور خود کوبیدن

هاتف نوشته است:

"با این حساب , وحشی هایی به نام کوچی که ستم می کنند و قربانیانی که در مزارع سوخته و خانه های ویران شده ی خود به گلوله بسته می شوند یکی اند. این قدر هست که اولی زور دارد. برای رفع ستم هم مقاومت لازم است , هم اعتراض اخلاقی , هم جست و جوی شیوه های سیاسی , هم عذر و زاری و هم تهدید و تخویف. این ها با هم کار می کنند. از ین ساده سازی هایی که تو می کنی چیزی بیرون نمی آید. شادکام باشی."

من پاراگراف بالا را کوتاه‌ کردم و فقط کلمات کلیدی‌ را آوردم. این کلمات خود گویای داستان مظلوم‌نمایی است: "وحشی، کوچی، قربانی، ستم، اخلاق، عذر، تهدید و تخویف."

من با کاربرد چنین کلمات راضی نیستم و کوچی‌ها را هم سزاوار آن نمی‌بینم. کوچی‌ها انسانند، انسان‌های عادی‌اند مثل من و تو اما فرق من و تو با کوچی‌ها این است که آنها می‌خواهند طعم زندگی را بچشند. می‌خواهند زنده بمانند، لذت ببرند، نمی‌خواهند از گرسنگی بمیرند آنطور که مرگ و میر ناشی از گرسنگی در هزاره‌جات شایع است. کوچی‌ها اعمال شان طبیعی است، این دیگرانند که خلاف طبیعت بشر عمل می‌کنند و دست به اخلاق و عذر می‌برند. عذر و اخلاق نامفهوم‌ترین کلماتی هستند که ما بخواهیم آنرا در این وضعیت استفاده کنیم. عذر و اخلاق آنقدر زشت و ناپسندند که تنها مذهبیون بی‌پناه می‌توانند به آن پناه ببرند. پناه بردن به عذر و اخلاق تعرض بر عقلانیت و وجدان حقیقی انسانی است که جز بربادی طبقه محکوم چیزی به دنبال ندارد. عذر و اخلاق ناپسندترین شیوه برخورد با نابرابری و بی‌عدالتی خشونت است که با تیوری هابز و داروین مغایرت دارد، جز می‌توان با فلسفه گاندی "بی‌خشونتی" که دیگر کاربردی ندارد آنرا مقایسه کرد. همان گاندی هم اگر امروز زنده بودی، از "بی‌خشونتی" جانش به لب رسیده بود.

مشکل اینجاست که بعضی‌ها با بینش فلسفی، اخلاقی و عذر به این قضیه نگاه می‌کنند. اگر این وضعیت را ترسیم کنیم مانند این می‌ماند که: یک کوچی برچه‌اش را بر گلوی یک شهروند بی‌گناه هزاره‌ گذاشته و می‌خواهد سرش را از تنش جدا کند، شما بر بالین سرش ایستاده‌اید و به کوچی درس اخلاق می‌دهید و عذر می‌کنید که از گردن زدن دست بردارد.

عذر و اخلاق، یکی از صفات برتر انسانی است. صفاتی را که من و تو در کوچی‌ها نمی‌بینیم. صفاتی را که به کار بردن آن جز ساده‌لوحی چیزی دیگر همراه ندارد. وقتی شما در وضعیت بسر می‌برید که مردن و زیستن در آن مطرح است، خیلی ساده‌لوحانه است که دست به دامن اخلاق و عذر ببریم. این کار سالهاست ادامه دارد و کسی به داد کسی نمی‌رسد. جز من و تو که از خاطرش یا به فلسفه پناه ببریم و یا از درد، روح مان را شکنجه کرده به خلسه مرگ فرو برویم.

بد نیست به گذشته نگاه کنیم. دو سال پیش وقتی مردم در غرب کابل تجمع کردند و می‌خواستند راهپیمایی‌شان را به مرکز شهر ببرند، دولت کرزی به آقای محقق هشدار داده بود که اگر معترضین یک قدم پای شان را از چوک ده‌مزنگ پیشتر بمانند رگبار خواهند شد. به نیروهای آیساف هم گفته بود که هزاره‌ها به بهانه قضیه بهسود، می‌خواهند به نفع دشمنان ملت شهر را ناآرام کنند. آنروز در عقب نیروهای اردوی ملی، نیروهای آیساف هم در حال آماده‌باش بودند تا از آن چیزی که دولت کرزی به آنان گفته بود جلوگیری کنند.

مشکل ما هزاره‌ها این است که گمراهانه در هر دهل پا می‌زنیم. اما هرگز درک نمی‌کنیم که پا بر گور خود می‌کوبیم. یک نگاهی به 9 سال گذشته بیاندازید، ببینید چه وضعیت نابسامانی داشته‌ایم.